مؤسسات پژوهشی دوکاربرده؛ علم یا سلاح؟/ دیاکو مرادی 📡📡📡📡📡– تحولات فناوری در دهههای اخیر موجب شده اس…
انتشار: 2026/06/30 14:28 UTC
مؤسسات پژوهشی دوکاربرده؛ علم یا سلاح؟/ دیاکو مرادی 📡📡📡📡📡– تحولات فناوری در دهههای اخیر موجب شده است که مرز میان اهداف نظامی و غیرنظامی بیش از هر زمان دیگری مبهم شود. دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، موسسات زیستپزشکی، شبکههای داده و زیرساختهای ارتباطی در حالی که کارکردهای مدنی دارند، در برخی موارد میتوانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در توانمندیهای دفاعی دولتها نیز نقش ایفا کنند. این وضعیت مفهوم «دوکاربرده» را از حوزهی کنترل صادرات فناوری به یکی از مهمترین موضوعات حقوق بینالملل بشردوستانه تبدیل کرده است. جنگهای ایران، اسرائیل و ایالات متحده در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نمونهای بارز از این تحول بودند؛ زیرا در کنار اهداف نظامی سنتی، مراکز علمی، درمانی و زیرساختی نیز در معرض حملات یا ادعاهای متقابل قرار گرفتند. این مقاله با تکیه بر اصول تفکیک، تناسب و احتیاط و با استناد به مادهی ۵۲ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو، جایگاه حقوقی اهداف دوکاربرده را بررسی میکند. استدلال اصلی آن است که دوکاربرده بودن یک ویژگی فنی است و نه یک وضعیت حقوقی مستقل. تنها مشارکت واقعی و موثر در اقدام نظامی و وجود مزیت نظامی مستقیم میتواند حمایت حقوقی یک هدف را محدود سازد.جنگهای معاصر بیش از هر دورهی دیگری در تاریخ حقوق بینالملل، تمایز میان حوزهی نظامی و غیرنظامی را با چالش مواجه کردهاند. در گذشته، میدان #جنگ عمدتاً شامل پایگاههای نظامی، استحکامات دفاعی، خطوط تدارکاتی و مراکز فرماندهی بود و تشخیص اهداف مشروع نظامی از اشیای غیرنظامی دشواری چندانی نداشت. اما در قرن بیستویکم بخش مهمی از قدرت دولتها از صنایع سنتی نظامی به حوزههای دانشبنیان منتقل شده است. دانشگاهها، آزمایشگاههای پیشرفته، مراکز داده، شبکههای ارتباطی، صنایع هوش مصنوعی، فناوری هستهای و زیستفناوری اکنون در زمرهی مهمترین منابع قدرت ملی قرار گرفتهاند.#دیاکو_مرادیادامه مطلبادامه مطلب در وبسایت خط صلح↘️ @hranews_bot تماس ✉️ - @Hranews کانال هرانا 🆑





