📌 وقتی آتشبس روی کاغذ میماند؛ ابهام در سرنوشت تفاهم اسلامآباد با نقض ۶ بند🔹تفاهم اسلامآباد بیش…
انتشار: 2026/06/30 12:35 UTC
📌 وقتی آتشبس روی کاغذ میماند؛ ابهام در سرنوشت تفاهم اسلامآباد با نقض ۶ بند🔹تفاهم اسلامآباد بیش از آنکه صرفاً یک توافق برای توقف درگیری باشد، سندی برای مدیریت بحران میان ایران و ایالات متحده بود. این تفاهم که پس از هفتهها تنش نظامی و با میانجیگری پاکستان حاصل شد، بر این فرض استوار بود که طرفین، اختلافات خود را از مرحله رویارویی نظامی به مرحله گفتوگوی سیاسی منتقل کنند. از همین رو، ارزش حقوقی و سیاسی آن تنها در امضای سند خلاصه نمیشود، بلکه در میزان پایبندی طرفین به تعهداتی است که در ۱۴ بند این تفاهم بر عهده گرفتهاند.🔹اکنون، با حملات جدید آمریکا به مناطقی در جنوب ایران و همچنین مواضع رسمی جمهوری اسلامی ایران درباره پاسخ موشکی و پهپادی، این پرسش مطرح است که چنین اقداماتی تا چه اندازه با تعهدات پذیرفتهشده در تفاهم اسلامآباد سازگار است.🔹مهمترین بخش تفاهم اسلامآباد، بند نخست آن است. در این بند، ایران و آمریکا اعلام میکنند که عملیاتهای نظامی میان دو طرف خاتمه یافته است و متعهد میشوند که هیچگونه جنگ یا عملیات نظامی جدیدی را آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند.🔹اهمیت این بند از آن جهت است که سایر مفاد تفاهم بر پایه آن بنا شدهاند. در واقع، اگر آتشبس پایدار نباشد، مذاکرات، همکاریهای بعدی و سایر تعهدات نیز عملاً موضوعیت خود را از دست میدهند.🔹از این منظر، حملات جدید آمریکا صرفاً انجام یک عملیات نظامی نیست بلکه بازگشت به وضعیتی است که تفاهم اسلامآباد دقیقاً برای پایان دادن به آن تنظیم شده بود. در چنین شرایطی، سه تعهد مندرج در بند نخست اعم از پایان عملیات نظامی، عدم آغاز جنگ جدید و خودداری از توسل به زور، همزمان در معرض نقض قرار میگیرند.🔹ممکن است در نگاه نخست تصور شود که حملات جدید، صرفاً بند مربوط به آتشبس را تحت تأثیر قرار میدهد اما مطالعه متن تفاهم نشان میدهد که بندهای آن بهصورت زنجیرهای تنظیم شدهاند.🔹بند نخست، امنیت را تضمین میکند؛ بند دوم، احترام به حاکمیت؛ بند سوم، مسیر مذاکرات؛ بند چهارم، کاهش تنش؛ بند نهم، ثبات وضعیت و بند دوازدهم، شیوه حل اختلافات را تضمین میکند.🔹به همین دلیل، اگر یکی از این حلقهها از میان برود، سایر حلقهها نیز به تدریج کارکرد خود را از دست خواهند داد. به بیان دیگر، مسئله صرفاً نقض یک تعهد نیست بلکه تضعیف معماری حقوقی توافقی است که بر پایه اعتماد، خویشتنداری و دیپلماسی طراحی شده بود.🔹از منظر حقوقی و تحلیل متن تفاهم، روشن است که تداوم هرگونه اقدام نظامی، صرفنظر از دامنه و شدت آن، فلسفه اصلی این توافق را که بر اعتمادسازی، کاهش تنش و حلوفصل اختلافات از طریق دیپلماسی استوار است، با چالش جدی مواجه میکند.📝 خانه ملت - سرویس سیاسی- محمّدجواد یافتیان🖥 icana.ir/x5B5y🌐 @icana





