🟣منطق معیوبِ توهم شناخت از مکاتبنشناسیهای سیاسی در فضای مجازی🔶عزیز قاسمزاده@iranfardamag▪️مدت ها…
انتشار: 2026/08/17 08:30 UTCدریافت: 2026/08/21 04:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/21 04:55 UTC
🟣منطق معیوبِ توهم شناخت از مکاتبنشناسیهای سیاسی در فضای مجازی🔶عزیز قاسمزاده@iranfardamag▪️مدت هاست در فضای مجازی، واژههایی چون «چپ»، «راست»، «لیبرال»، «سوسیالیست»، «محافظهکار» و «فاشیست» بیش از آنکه مفاهیمی برای فهم سیاست باشند، گاه به برچسبهایی برای تخریب و بیاعتبار کردن دیگری تبدیل شدهاند. کافی است کسی از عدالت اجتماعی، حقوق کارگران، کاهش نابرابری یا ضرورت حمایت از فرودستان سخن بگوید تا به سرعت «چپ» خوانده شود و کافی است کسی از آزادی فردی، حقوق مدنی یا آزادی عقیده دفاع کند تا او را «لیبرال» بنامند. در فضای سیاسی ایران، «چپ» حتی بیش از این، در بسیاری از موارد به یک فحش سیاسی تبدیل شده است. چنانکه گاه هر مبارز عدالتخواه یا منتقد مناسبات نابرابر را با این عنوان خطاب میکنند، بیآنکه معلوم باشد اساساً منظور از این چپ خطاب کردن چیست و چرا با ناسزا توام می شود.🔸شاید یکی از دلایل این آشفتگی، ناآشنایی با تاریخ و منطق مفاهیم سیاسی باشد. کتابهایی مانند «مقدمهای بر ایدئولوژیهای سیاسی» رابرت اکلشال و همکاران و «ایدئولوژیهای سیاسی» اندرو هیوود، از جمله آثاری هستند که برای شناخت جریانهای مهم سیاسی و فکری میتوان به آنها رجوع کرد. اهمیت چنین کتابهایی فقط در معرفی چند «ایسم» نیست. بلکه در این است که نشان میدهند هر یک از این سنتها تاریخی دارند، در درون خود متنوعند و در طول زمان دستخوش تحول و بازخوانی شدهاند.▪️البته این مکاتب گاه با ایدئولوژی مترادف می شود اما خود مفهوم «ایدئولوژی» هم محل مناقشه است و نمیتوان به سادگی برای آن یک تعریف قطعی و مورد توافق همه ارائه کرد. استاد مصطفی ملکیان در بحثی درباره ایدئولوژی، بیشتر بر آن چیزی دست میگذارد که میتوان آن را «ذهنیت ایدئولوژیک» نامید. این تصور که برای هر پرسش فقط یک پاسخ، برای هر مسئله تنها یک راهحل و برای هر مشکل یک راه رفع وجود دارد.گویی حقیقت از پیش کشف شده و دیگر نیازی به اندیشیدن، پرسشگری و جستوجو باقی نمانده است. از نظر او، جذابیت ایدئولوژی نیز تا حد زیادی از همینجا میآید.انسان در برابر پیچیدگی، ابهام و عدم قطعیت جهان، به پاسخهای آماده و تصویری منظم و قابل پیشبینی از زندگی پناه میبرد. خطر از جایی آغاز میشود که این پاسخهای آماده جای عقل شخصی، مسئولیت فردی و آزادی انتخاب را بگیرند و سرانجام، وقتی با قدرت سیاسی پیوند بخورند، صاحبان قدرت خود را صاحبان حقیقت نیز بدانند.🔸این تلقی از ایدئولوژی، تلقی مهمی است، اما تنها معنای ممکن این واژه نیست. در ادبیات علوم سیاسی، ایدئولوژی گاه با معنایی توصیفیتر و کمارزشگذارانهتر به کار میرود. یعنی مجموعهای از ایدهها، ارزشها و باورهای نسبتاً منسجم درباره انسان و جامعه، درباره وضعیت موجود و وضعیت مطلوب و درباره اینکه جامعه چگونه میتواند از وضع موجود به وضع مطلوب حرکت کند. در این معنا، ایدئولوژی الزاماً مترادف جزماندیشی، تعصب یا نفی عقل نیست، بلکه میتواند چارچوبی برای فهم جهان سیاسی و جهت دادن به کنش سیاسی باشد.... 🔻متن کامل: bit.ly/4x7vfwy #ایران_فردا#عزیز_قاسمزاده#منطق_توهم_شناخت t.me/iranfardamag

