اثر مادر ترزا: چرا مهربانی مسری است؟مادر ترزا راهبهای کاتولیک و نیکوکار بود که عمر خود را صرف خدمت…
انتشار: 2026/07/02 05:33 UTC
اثر مادر ترزا: چرا مهربانی مسری است؟مادر ترزا راهبهای کاتولیک و نیکوکار بود که عمر خود را صرف خدمت به فقرا و بیماران در کلکته کرد.او در سال ۱۹۷۹ جایزهی صلح نوبل را دریافت کرد و به نماد جهانی مهربانی تبدیل شد. مهربانی یعنی انتخاب آگاهانهی انجام دادن کار نیک بدون چشمداشت.اثر مادر ترزا پدیدهای روانشناختیست که از نام «مادر ترزا» گرفته شده است.این پدیده به این ایده اشاره میکند که مشاهدهی رفتار محبتآمیز و انساندوستانه احساسات مثبت و انگیزهی مهربان بودن را در انسان افزایش میدهد.درواقع، اثر مادر ترزا به این پدیده اشاره میکند که انسان با دیدن یا شنیدن رفتارهای مهربانانه به انجام رفتارهای مهربانانه ترغیب میشود.به بیان ساده، مهربانی مهربانی میآفریند.دو نکتهی مهم دربارهی اثر مادر ترزا۱. دیدن،شنیدن یا روایت کردن رفتار مهربانانه تأثیر شگفتی بر روان ما میگذارد.۲. اثر مادر ترزا سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند. در مطالعهای در دانشگاه هاروارد، داوطلبان فیلمی ۵۰ دقیقهای از فعالیتهای انساندوستانهی مادر ترزا در خیابانهای کلکته را تماشا کردند. پژوهشگران قبل و بعد از تماشای فیلم میزان مادهای به نام «ایمونوگلوبولین» یا «آنتیبادی» را اندازه گرفتند. نتیجه شگفتانگیز بود. با دیدن صحنههای مهربانی میزان این ماده بهطور قابل توجهی افزایش یافت.حتی تا مدتی پس از پایان فیلم نیز میزان این ماده ثابت ماند.چرا مشاهدهی مهربانی چنین تاثیری دارد؟۱. ما برای مهربانی ساخته شدهایم.انسانها در طول تکامل با همکاری، مراقبت از یکدیگر و عشق ورزیدن زنده ماندهاند.بنابراین، مغز و بدن ما طوری تکامل یافته که مهربانی و محبت به سلامت جسم و روان ما پیوند خورده است.۲. احساس مهربانی مهمتر از خودِ عمل مهربانیست.نکتهی مهم این است که تأثیر مهربانی فقط به انجام آن محدود نمیشود: ممکن است مهربانی کنید، به شما مهربانی کنند، شاهد مهربانی باشید یا آن را روایت کنید. در هر چهار حالت اگر احساس مهربانی را تجربه کنید،بدن شما واکنش مثبتی نشان میدهد.۳. مهربانی نقطهی مقابل استرس است. استرس از آنچه روی میدهد ناشی نمیشود، بلکه از احساسی که آن رویداد در ما ایجاد میکند نشئت میگیرد. همینطور مهربانی نیز از «احساس مهربانی» ناشی میشود. بنابراین، مشاهدهی مهربانی میتواند تقریباً همان تاثیر مثبتی را داشته باشد که عمل مهربانی دارد. یک هشدار مهم: مهربانی همیشه مفید است، اما تا جایی که انسان خودش را فرسوده نکند. مهربانی بدون حدومرز میتواند به فرسودگی روانی منجر شود. گاهی لازم است مهربانی را متوجه خودمان کنیم؛ خودمراقبتی نیز شکلی از مهربانیست. خلاصه اثر مادر ترزا میگوید: مشاهدهی مهربانی همانند مهربانی کردن میتواند احساسات مثبت را برانگیزد، استرس را کاهش دهد و سیستم ایمنی بدن را بهبود بخشد. به همین دلیل، نهتنها انجام کارهای انساندوستانه، بلکه دیدن، شنیدن و روایت کردن آنها نیز بر سلامت روان و جسم انسان اثر مثبت میگذارد.اثر مادر ترزا چگونه شکل میگیرد؟۱. مشاهدهی رفتار انساندوستانه: ما به رفتار مهربانانهی دیگران توجه میکنیم.۲. همدلی: در این حالت مغز تا حدی احساس و رفتار مهربانانه را در خود بازسازی میکند و نورونهای مرتبط با همدلی در مغز فعال میشوند.۳. فعال شدن عواطف مثبت: در این مرحله احساس مهربانی در ما فعال میشود.۴. فعال شدن سیستم عصبی پاراسمپاتیک: در این مرحله استرس کاهش مییابد و ما احساس آرامش میکنیم. ۵. مهربانی منتقل میشود. ما انگیزه پیدا میکنیم که خودمان نیز با دیگران با مهربانی رفتار کنیم.چگونه مهربان باشیم؟۱. برای مهربان بودن نیاز نیست کارهای خارقالعادهای را انجام دهیم؛ هرچه بیشتر با مهربانی مواجه شویم، احتمال دارد خودمان نیز مهربانتر شویم.۲.داستانهای الهامبخش بخوانید. زندگی انسانهای فداکار را مطالعه کنید. فیلمها و مستندهای انساندوستانه ببینید.۳. مهربانی را مشاهده کنید. تنها به مهربان بودن اکتفا نکنید؛ دیدن آن نیز مؤثر است. به مهربانیهای دیگران توجه کنید.۴. هرروز رفتار مهربانانهی دیگران را یادداشت کنید. بهجای تمرکز بر خطاهای دیگران خوبیهایشان را نیز ببینید.۵. مهربانیهای کوچک را تمرین کنید. اثر مادر ترزا از کارهای کوچک شروع میشود: احترام بگذارید. تشویق کنید، تشکر کنید، با حوصله گوش دهید، بدون چشمداشت به دیگران کمک کنید.۶. از بیحسی اخلاقی دوری کنید. گاهی تکرار مشکلات باعث میشود رنج دیگران برای ما عادی شود.۷. با افراد مهربان معاشرت کنید. معاشرت با افراد مهربان نگرش و رفتار ما را تغییر میدهد.۸. با خودتان نیز مهربان باشید. مدام خودتان را سرزنش نکنید. به نیازهایتان پاسخ دهید و از خودتان مراقبت کنید.محمدرضا سلیمی#فرهیختگان روزن آگاهی