📖 آیا قرآن بیش از یک «شریعتنامه» و «اخلاقنامه» است؟در بسیاری از مناقشات درباره دین، پرسش اصلی این…
انتشار: 2026/08/16 09:01 UTCدریافت: 2026/08/17 05:52 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 05:52 UTC
📖 آیا قرآن بیش از یک «شریعتنامه» و «اخلاقنامه» است؟در بسیاری از مناقشات درباره دین، پرسش اصلی این است که دین چه احکامی برای زندگی انسان دارد؟ چه چیزی حلال است و چه چیزی حرام؟ چه رفتاری اخلاقی است و چه رفتاری غیراخلاقی؟اما مهناد خورشید، الهیدان مسلمان و استاد الهیات اسلامی دانشگاه مونستر، از زاویه دیگری به قرآن نگاه میکند.او در کتاب وحی خداوند در کلام انسانی؛ قرآن در پرتو رحمت با تقلیل قرآن به مجموعهای از احکام فقهی یا حتی دستورهای اخلاقی مخالفت میکند. پروژه تفسیری او میکوشد قرآن را هم در بستر تاریخیاش بخواند و هم، از منظر الهیاتی، آن را «خودآشکارگی خداوند» و حضور او در تاریخ بفهمد.استدلال او پرسشی قابلتأمل در برابر ما میگذارد:اگر دین صرفاً برای آموختن اخلاق آمده باشد، چه چیزی ارائه میکند که عقل انسانی مستقلاً قادر به دستیابی به آن نیست؟اگر انسان بتواند اصول اخلاقی را بدون وحی نیز کشف کند، تقلیل دین به اخلاق در نهایت میتواند خودِ دین را به امری جایگزینپذیر تبدیل کند.خورشید از همینجا به برداشتی متفاوت از قرآن میرسد:«دین باید کاری را انجام دهد که عقل از انجام آن ناتوان است، در غیر این صورت جایگزینپذیر میشود.»در این خوانش، قرآن پیش از آنکه کتابچهای برای تنظیم جزئیات زندگی باشد، واسطه مواجهه انسان با خداوند است.و آنچه انسان در این مواجهه باید تجربه کند، پیش از هر چیز عشق و رحمت خداوند است؛ تجربهای که قرار است جهت زندگی انسان را تغییر دهد و روحیه عشق و رحمت را در او بیدار کند، نه اینکه الزاماً برای تکتک جزئیات زندگی نسخه فقهی یا اخلاقی صادر کند.این تلقی، پرسشی مهم برای فهم دین در جهان امروز ایجاد میکند:اگر مرکز ثقل قرآن را از «حکم» به «مواجهه با خداوند» منتقل کنیم، چه چیزی در فهم ما از شریعت، اخلاق و حتی دینداری تغییر خواهد کرد؟📚 Mouhanad KhorchideGottes Offenbarung in Menschenwort: Der Koran im Licht der BarmherzigkeitHerder, 2018, Vol. 1انتخاب و نقل: محمد موسوی#قرآن #الهیات #اسلامیات #دین#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

