📚 بررسی روند درآمدهای مالیاتی ایران در دو دهه گذشته♨️ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی به تحلیل جام…
انتشار: 2026/08/07 11:33 UTCدریافت: 2026/08/12 02:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/12 02:20 UTC
📚 بررسی روند درآمدهای مالیاتی ایران در دو دهه گذشته♨️ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی به تحلیل جامع عملکرد پایه های مالیاتی و ارزیابی سیاست های مالیاتی در ایران بین سال های ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۳ پرداخته است.🔹روند مالیاتستانی در دو دهه اخیر نشاندهنده عدم تناسب میان اصلاحات ساختاری و درآمد واقعی دولت است. علیرغم اجرای پایه مالیات بر ارزش افزوده (با سهم ۳۰ درصدی از کل درآمدهای مالیاتی) و استقرار سامانه مودیان، نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی (GDP) در سال ۱۴۰۳ در حدود ۵.۶ درصد متوقف شده است. این شاخص در مقایسه با هدفگذاری ۱۰ درصدی برنامه هفتم توسعه برای سال ۱۴۰۸ و میانگین ۳۴ درصدی کشورهای عضو OECD، فاصلهای معنادار را به نمایش میگذارد. بررسی عملکرد ۱۸ پایه مالیاتی از سال ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۳ حاکی از آن است که افت چشمگیر درامدهای واقعی در بخشهایی نظیر حقوق ورودی واردات (با کاهش حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومانی) و حق تمبر (کاهش به یکدهم ارزش اولیه)، توان واقعی نظام مالیاتی را زیر سایه تورم اسمی پنهان ساخته است.🔹تزلزل در پایههای مالیاتی عمدتاً ناشی از مداخلات قیمتی، خلأهای قانونی و تصمیمات اداری لایه مدیریت میانی ارزیابی میشود. اعمال نرخهای ارز ترجیحی (مانند دلار ۴۲۰۰ تومانی) برای مبنای حقوق ورودی، اعطای معافیتهای گسترده و ادغام ساختاری معاونتهای تخصصی در سازمان امور مالیاتی در اواخر دهه ۱۳۹۰، منجر به ریزش ۳۴ درصدی درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده در یک بازه سهساله شد. همچنین، تثبیت ریالی نرخهای قانونی و تسلیم در برابر سرکوب قیمتی انرژی و منابع پایه (نظیر گاز طبیعی)، علاوه بر تعمیق کسری بودجه، موجب انحراف رفتار بازیگران اقتصادی شده است. عدم بهروزرسانی مبانی ارزیابی املاک و عدم قطعیت در ضمانتهای اجرایی نیز افت شدید درآمدها در پایههایی مانند ارث و حق تمبر را به همراه داشته است.🔹جهت دستیابی به اهداف مصوب در برنامه هفتم توسعه، بستهای اصلاحی مبتنی بر سه محور اساسی پیشنهاد شده است. در گام نخست، آزادسازی نرخهای مرجع مالیاتی و حذف قیمتگذاری دستوری به عنوان شرط لازم برای جلب سرمایهگذاری و شفافیت اقتصادی احصا گردیده است. در گام دوم، محدودسازی جدی و ساماندهی معافیتهای فراگیر و جایگزینی آن با حمایتهای مستقیم و هدفمند مد نظر قرار گرفته است. در نهایت، با تکمیل زیرساخت دادهمحور، نهاییسازی سامانه مودیان و اجرای کامل قوانین مکمل مانند مالیات بر سوداگری، انتقال به سامانه هوشمند «مالیات بر مجموع درآمد» امکانپذیر گشته و تحقق پایداری مالی در افق پیشرو تسهیل خواهد شد.🔗 مطالعه خلاصه و دریافت متن کامل پژوهش#پژوهش#بررسی_تحلیل#اقتصاد🏷 جامعه اندیشکدهها در وب I بله I تلگرام


