سفرنامه سیستان و بلوچستان فصل دوم- 24سراوان در کتابهای سفرنامه نویسانخود شهر سراوان تا قبل از رضا ش…
انتشار: 2026/07/25 10:59 UTC
سفرنامه سیستان و بلوچستان فصل دوم- 24سراوان در کتابهای سفرنامه نویسانخود شهر سراوان تا قبل از رضا شاه پهلوی بنام شستون معروف بود که بعد سروان نام گذاری شد. چرا شستون؟ چون که در این مکان قناتهای پرآب و چشمه های زیر زمینی وجود داشته و شستون بمعنی چشمه جوشان بوده. . در برخی کتابهای تاریخی قدیمی، این منطقه گاهی سراستون نامیده شده که به معنای منطقهای کوهستانی و مرتفع است که در آن بارندگی و رعدوبرق فراوان اتفاق میافتاده. این منطقه شهستان هم نام برده شده چونکه در برهه ای از تاریخ جایگاه شاهان و حاکمان و خوانین بزرگ محلی بلوچستان بوده. در برخي از متون و اسناد هم بنام سرابستان و سرستون و شستان هم يادشده است. خوب سروان به چه معناست؟ و چرا این نام را به این منطقه داده اند؟ سرا بمعنی بالا و جای مرتفع هست و وان پسوند مکان و سراوان بمعنی جای بلند است و متضاد آن جهلوان هست که بمعنای جهل یعنی پست و پایین و جهلوان یعنی جای پست و کم ارتفاع و این منطقه جهلوان الان در خاک پاکستان قرار دارد که مرکز ان خضدار است. در بالا دست آن هم سروان پاکستان قرار دارد . این منطقه که شامل سراوان و دزک و جالق هستند در سفرنامه های جهانگردان زیادی از آنها نامبرده شده اند از قدیمیترین آنها مانند اصطخری یا استخری در کتاب مسالک الممالک در قرن 4 قمری که از دزک نام میبرد . دیگری ابن حوقل در کتاب صوره الارض که در قرن 4 قمری خودش به این مکان در دزک سفر کرده و از نخلستانهای انبوه و سیستم قنات و قلعه های مستحکم این ناحیه نام برده . همچنین مقدسی که در جالق هم به آن اشاره کردم در احسن التقاسیم در قرن 4 قمری از آن نام برده است. و همچنین یاقوت حموی هم در زمان حمله مغولها در قرن 7 قمری در کتاب خود بنام معجم البلدان از دزک نام برده است. از جهانگردان اروپایی هم میتوان از پاتینجر و سرپرسی سایکس و تیت نام برد که در دوران قاجار به این مکان آمده اند که البته برای تفریح نیامده بودند بلکه برای جاسوسی و شناخت بلوچستان ایران بوده. طبق نوشته پاتینجر در کتابش در زمان فتحعلیشاه، از میر مهراب خان قنبرانی براهویی نام میبرد که حاکم سراوان بوده و همچنین مینویسد که شیخ مرادخان کرد حاکم بخش دزک و سوران بوده . و در زمان ناصرالدین شاه و کشیدن مرز، دو خاندان بر این منطقه حکومت میکردند یکی سرداران میرمرادزهی و دیگری سرداران طایفه بزرگ زاده.@irantizement