💠محمد احمدیانقرآن شناسیسیمای انسان در سوره ی شمسسوره شمس از آیات آفاقی تا حقایق نفس حقایق نفس، با ع…
انتشار: 2026/06/24 13:34 UTC
💠محمد احمدیانقرآن شناسیسیمای انسان در سوره ی شمسسوره شمس از آیات آفاقی تا حقایق نفس حقایق نفس، با عنایت و توجّه به نامحدود بودن «فجور و تقوا » به عنوان دو مرز بی نهایت، ناپیدا و پنهان در ذات آدمی است، و از طرفی چون هر نفسی دارای یک شخصیت مستقل برای خودش است، و متفاوت از دیگری، برای همین در جریان قسم به آیات آفاقی به صورتمعرفه با «الف لام » عهد آمده است، ولی سوگند به «نفس » به صورت نکره مطرح شده است،(والله أعلم):[وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها] (و سوگند به نفس آدمی، و به آن كه او را ساخته و پرداخته كرده است و قواى روحى وى را تعديل، و دستگاههاى جسمى او را تنظيم نموده است( !.( شمس/ 7).امّا چرا در آیه ی( 8) « فجور » مقدم بر «تقوا » آمده است؟[ فالهَمَهَا فجُُورَهَا وَتَقْوَاهَا] (سپس بدو گناه و تقوا را الهام كرده است و چاه و راه و حسن و قبح را توسّط عقل و وحى به او نشان داده است.(شمس/ 8)با توجّه به سیاق آیات قرآن، این تقدیم دلایل زیادی می تواند داشته باشد:دلیل اوّل: کسانی که ایمان نمی آورند، قلیل هستند، (حاقه/ 41 ).دلیل دوم: کسانی که سپاسگزاری نعمتهای خداوند بوده،اندک هستند؛ (سجده/ 9).دلیل سوم: کسانی که از انذار و تذکر درس می گیرند، اندک اند؛ (حاقه/ 42 ).دلیل چهارم: شیطان آدم و ذرّی هاش را تهدید کرده که آنان را اغوا می کند، مگر مخلَصین،با توجّه به قواعد فوق، تعداد مخلَصان هم اندک هستند؛ (حجر/ 4و 39) (ص/ ۸۲ و ۸۳ ).دلیل پنجم: فراوانی جاذبه های مسیر زندگی و بسترهای شهوانی؛ به ویژه شهوت «جنسی و ثروت ،»(آل عمران/ 14 ).دلیل ششم: انسان طبق بند های (۴ و ۵) فوق الذکر، گرایش به گناه در او وجود دارد، و برای اهل گناه، معصیت لذ تبخش و شیرین است، بنابراین اگر انسان، شیرینی گناه او را به سمت آن می کشاند آنگاه در مسیر «فجور » قرار می گیرد.(والله أعلم).حال، با توجّه به دلایل ارائه شده، کسی موفق می شود که استعداد و نیروی «تقوا » را فعال و پرورش نماید، از تمام موانع فوق عبور کند، و «فجور » را کنترل و مهار نماید؛ آنگاه [تقوا] شکوفا م یگردد. بنابراین طبق [معادله نَجدَین] مطرح در آیه ی(10) سور ه ی بلد، نتایج ذیل بهدست م یآید:راه روشن تقوا، مسیر حرکت تمام کمالات انسانی، سپس تزکیه رستگاری انسان را به دنبال دارد.خط حایل: ____راه روشن فجور، مسیر حرکت تمام رذایل انسانی، سپس تدسیه ناکامی انسان را به دنبال دارد.توجّه:نکته ی اوّل: در مسیر و باند «تقوا » هیچ گناه و مصیبتی وجود ندارد؛ لذا هرگاه انسان مرتکب گناه می شود، از خط حایل گذشته و در مسیر «فجور » مرتکب گناه می گردد. توبه و واژ ه ی «تاب » در آیات، یعنی بازگشت به خط تقوا (طه/ 82 ).نکته ی دوم: مسیر یا باند «فجور »، اعمال خیر در آن نیست؛ و فاجرانی که گاه گاهی عمل نیک انجام می دهند، آگاهانه یا ناآگاهانه، از خط حایل عبور کرده، و به خط «تقوا »آمد ه اند، و منشأ عمل نیک می شوند، آنگاه به خط اوّلیه فجور برمی گردند.قسم به همه اي نها!( كسى رستگار و كامياب می گردد:[قدَْ أفلح من ترکی] که نفس خويشتن را با انجام طاعات و عبادات، و ترك معاصى و منهيّات( پاكیزه دارد و بپيرايد و آن را با هويدا ساختن هويّت انسانى رشد دهد و بالا برد.(شمس/ 9).[وَقدَْ خَابَ مَن دَسَّاهَا] (و كسى نااميد و ناكام می گردد كه نفس خويشتن و فضائل و مزاياى انسانيّت خود را در ميان كفر و شرك و معصيت پنهان بدارد و بپوشاند، و به معاصی بيالايد.(شمس/ 10 ).نتیجه گیری: با توجّه به آیه ی(10) سور ه ی «بلد » سخن از این جدایی دو راه روشن و واضح می راند، و با توجّه به آیات(۸ تا ۱۰ ) سور ه ی شمس، در انتخاب راه، انسان در فعال نمودن و پرورش یکی از دو استعداد «فجور و تقوا » مختار و صاحب اراده می باشد.📲 در شبکههای اجتماعی همراه ما باشید: 🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وبسایت 🔸 آپارات

