💠اوصاف مصلحان از منظر قرآن کریم فرزان خاموشی مقدمهاستواری و پایداری هرجامعهای بر وجود انسانهای مص…
انتشار: 2026/06/27 16:48 UTC
💠اوصاف مصلحان از منظر قرآن کریم فرزان خاموشی مقدمهاستواری و پایداری هرجامعهای بر وجود انسانهای مصلح، آگاه و دلسوز بنا شده است؛ انسانهایی که با خیرخواهی، بصیرت و احساس مسئولیت، راه صلاح و رستگاری را برای مردم هموار میکنند. جامعهای که از حضور چنین افرادی تهی گردد، در حقیقت جامعهای بیروح و مرده است؛ جامعهای که در آن نمیتوان امیدی به خیر، رشد، عدالت و سلامت اخلاقی داشت.در غیاب مصلحان، میدان برای بدکاران و عناصر فاسد گشوده میشود تا بدون هیچ مانع و بازدارندهای در مسیر هواهای نفسانی خود حرکت کنند و بذر فساد و تباهی را در تار و پود جامعه بیفشانند. ازاینرو، قرآن کریم در آیات متعددی از مقام دعوتگران و اصلاحگران تجلیل کرده و جایگاه بیبدیل آنان را در حفظ سلامت جوامع و جلوگیری از سقوط اخلاقی و اجتماعی بیان نموده است.خداوند متعال میفرماید:«﴿قُلۡ مَا یَعۡبَؤُا۟ بِكُمۡ رَبِّی لَوۡلَا دُعَاۤؤُكُمۡ﴾(فرقان: ۷۷)»این آیه بهروشنی نشان میدهد که اگر در میان مردم، بندگان مؤمنی نبودند که با دعا، عبادت و دعوت به سوی خدا به زمین ارزش و معنا ببخشند، بسیاری از انسانها نزد خداوند وزنی و اعتباری نداشتند.در حقیقت، این گروه اندک مؤمن، همان کسانی هستند که چراغ هدایت را روشن نگاه میدارند، مردم را به سوی پروردگارشان فرامیخوانند، غافلان را بیدار میکنند و آنان را به توبه و بازگشت دعوت مینمایند. وجود آنان سبب نزول رحمت و تأخیر عذاب الهی است.همچنین خداوند میفرماید:«﴿فَلَوۡلَا كَانَ مِنَ ٱلۡقُرُونِ مِن قَبۡلِكُمۡ أُو۟لُوا۟ بَقِیَّةࣲ یَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡفَسَادِ فِی ٱلۡأَرۡضِ... وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِیُهۡلِكَ ٱلۡقُرَىٰ بِظُلۡمࣲ وَأَهۡلُهَا مُصۡلِحُونَ﴾(هود: ۱۱۶-۱۱۷)»این آیات یکی از سنتهای تغییرناپذیر الهی را بیان میکند؛ اینکه هرگاه در جامعهای فساد پدید آید، اما گروهی از مصلحان برای مقابله با آن برخیزند و با حکمت، اندرز نیکو، آموزش و هدایت در برابر تباهی بایستند، آن جامعه از نابودی و فروپاشی در امان میماند.اما هنگامی که فساد فراگیر شود وهیچ صدای اصلاحگری شنیده نشود و مردم در برابر انحراف سکوت کنند، جامعه درمسیر سقوط وهلاکت قرار میگیرد.بنابراین، دعوتگران به سوی توحید و اطاعت خدا،و کسانی که برای پاکسازی جامعه از فساد و انحراف میکوشند، در حقیقت سپر امنیت وآرامش ملتها هستند و وجود آنان مانعی در برابر نزول عذاب و نابودی است.(مفاهیم تربویه، محمد عبدالله الخطیب، ص 145،146،) پس از بیان فضیلت وجایگاه والای اصلاحگران، این پرسش مطرح میشود که چه ویژگیهایی سبب میگردد تلاش آنان مؤثر و دعوتشان نافذ باشد؟قرآن کریم برای مصلحان اوصافی را بیان کرده است که آراسته شدن به آنها، شرط اثرگذاری و موفقیت درمسیر اصلاح است. ۱. تمسک به کتاب الهی وبرپایی نمازخداوند میفرماید:«﴿وَٱلَّذِینَ یُمَسِّكُونَ بِٱلۡكِتَـٰبِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ إِنَّا لَا نُضِیعُ أَجۡرَ ٱلۡمُصۡلِحِینَ﴾(اعراف: ۱۷۰)»نخستین ویژگی مصلحان، چنگ زدن به کتاب خداست. مصلح حقیقی کسی است که اندیشه، گفتار و رفتار خود را بر اساس هدایت الهی تنظیم کند وقرآن رامعیار تشخیص حق از باطل قرار دهد.ویژگی دوم،برپایی نماز است. نماز پیوند دائمی بنده با پروردگار و سرچشمه اخلاص، تقوا و پاکی روح است. کسی که خود با خدا رابطهای مستحکم ندارد، نمیتواند مردم رابه سوی خدا هدایت کند.۲. نرمخویی وخوشرفتاریخداوند خطاب به پیامبر اکرم ﷺ میفرماید:«﴿فَبِمَا رَحۡمَةࣲ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمۡ وَلَوۡ كُنتَ فَظًّا غَلِیظَ ٱلۡقَلۡبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنۡ حَوۡلِكَ﴾(آل عمران: ۱۵۹)»اصلاحگری با خشونت وتندخویی سازگار نیست. دلها با مهربانی فتح میشوند، نه با تحقیر وسرزنش. مصلح باید سعه صدر داشته باشد و با مردم با نرمی و مدارا برخورد کند؛ زیرا سختگیری بیجا، مردم را از پیرامون او پراکنده میسازد.۳. دلسوزی وخیرخواهیحضرت نوح علیهالسلام به قوم خود فرمود:«﴿وَلَا یَنفَعُكُمۡ نُصۡحِیۤ إِنۡ أَرَدتُّ أَنۡ أَنصَحَ لَكُمۡ﴾(هود: ۳۴)»اساس دعوت پیامبران، خیرخواهی برای مردم بود. مصلح کسی است که ازسر دلسوزی سخن میگوید، نه از روی برتریجویی، انتقام یاتحقیر دیگران.۴. بردباری وبازگشت به سوی خداخداوند درباره ابراهیم علیهالسلام میفرماید:«﴿إِنَّ إِبۡرَاهِیمَ لَحَلِیمٌ أَوَّاهࣱ مُّنِیبٌ﴾(هود: ۷۵)»«حلیم» کسی است که درهنگام خشم، خویشتندار و بردبار باشد و «أوّاه» به انسانی رقیقالقلب، مهربان ودلسوز گفته میشود.نمونهای از این دلسوزی آنجاست که ابراهیم علیهالسلام، با وجود آگاهی از فسادقوم لوط، برای تأخیر در عذاب آنان با فرشتگان به گفتوگو پرداخت؛ زیرا قلب او سرشار از رحمت وشفقت بود.☆ ادامه ⬇️⬇️⬇️ ☆ 📲 در شبکههای اجتماعی همراه ما باشید: 🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وبسایت 🔸 آپارات

