⭕️ نقش ایران در نقشه جدید تجارتدکتر جعفر نوری یوشانلوئی*در دهههای اخیر، نظام بینالملل دستخوش تحول…
انتشار: 2026/07/18 09:23 UTC
⭕️ نقش ایران در نقشه جدید تجارتدکتر جعفر نوری یوشانلوئی*در دهههای اخیر، نظام بینالملل دستخوش تحولات عمیق و چندلایهای شده است؛ تحولاتی که نهتنها در عرصههای سیاسی و اقتصادی، بلکه در ساختارها و قواعد حقوقی حاکم بر روابط بینالمللی نیز تاثیرات گستردهای بر جای گذاشتهاند. در این میان، تجارت خارجی بهعنوان یکی از مهمترین جلوههای تعامل کشورها، بیش از پیش تحتتاثیر این دگرگونیها قرار گرفته است.🔺تغییر در موازنه قدرت جهانی، گسترش نهادهای بینالمللی، ظهور بازیگران جدید اقتصادی و توسعه فناوریهای نوین، همگی موجب شکلگیری محیطی پیچیده و پویا برای تنظیم روابط تجاری میان کشورها شدهاند. ایران نیز بهعنوان کشوری با ظرفیتهای قابلتوجه اقتصادی و موقعیت ژئوپلیتیک خاص، از این تحولات مصون نبوده و تجارت خارجی آن با چالشهای متعددی مواجه شده است. این چالشها صرفا محدود به مسائل اقتصادی یا مدیریتی نبوده، بلکه ابعاد حقوقی گستردهای را نیز در بر میگیرند. از یکسو، تحریمهای بینالمللی و محدودیتهای ناشی از آن، نظام حقوقی تجارت خارجی ایران را با موانع جدی روبهرو ساخته و از سوی دیگر، ضرورت انطباق با قواعد و استانداردهای بینالمللی، نیازمند بازنگری در قوانین و مقررات داخلی است. افزون بر این، پیچیدگی روزافزون قراردادهای تجاری بینالمللی، گسترش داوریهای تجاری، و اهمیت یافتن نهادهای حلوفصل اختلافات، ضرورت توجه به ابعاد حقوقی تجارت خارجی را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی، نبود هماهنگی میان قوانین داخلی و تعهدات بینالمللی، ضعف در زیرساختهای حقوقی و چالشهای مربوط به شفافیت و پیشبینیپذیری مقررات، میتواند ریسک فعالیتهای تجاری را افزایش داده و مانعی جدی در مسیر توسعه تجارت خارجی کشور ایجاد کند.🔺از سوی دیگر، تحولات نظام بینالملل، از جمله حرکت بهسوی چندقطبی شدن، افزایش رقابتهای اقتصادی و تغییر در قواعد حاکم بر تجارت جهانی، فرصتها و تهدیدهای جدیدی را پیش روی ایران قرار داده است. بهرهگیری از این فرصتها و مقابله با تهدیدها، مستلزم شناخت دقیق چالشهای حقوقی موجود و ارائه راهکارهای مناسب برای رفع آنهاست. بهعبارت دیگر، بدون اصلاح و تقویت بسترهای حقوقی، امکان حضور موثر و پایدار در عرصه تجارت بینالمللی فراهم نخواهد شد. بر این اساس، بررسی چالشهای حقوقی تجارت خارجی ایران در عصر تحول نظام بینالملل، از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ چرا که این بررسی میتواند به شناسایی نقاط ضعف و قوت نظام حقوقی کشور کمک کرده و زمینهساز تدوین سیاستها و راهبردهای موثر در این حوزه باشد.🔺در همین راستا، در این نوشتار تلاش شده است تا مهمترین چالشهای حقوقی تجارت خارجی ایران شناسایی و تحلیل شود. در ادامه، مجموع این چالشهای حقوقی بهصورت نظاممند و بهترتیب در ده قسمت مجزا مورد بررسی و تبیین قرار خواهند گرفت که اولین قسمت آن به مقاله حاضر اختصاص یافته است. زیرا جهان در حال عبور از نظمی است که دههها تجارت بینالملل را هدایت میکرد. نظمی که بر پایه جهانیسازی، کاهش تعرفهها، گسترش زنجیرههای تامین و تقویت نهادهای چندجانبه شکل گرفته بود، امروز با چالشهایی جدی مواجه شده است. جنگهای تجاری، رقابتهای ژئوپلیتیک، تحریمهای اقتصادی و تحولات فناورانه، همگی نشانههایی از یک گذار بزرگاند؛ گذاری از «نظم لیبرال تجارت جهانی» به نظمی مبهم و چند لایه.در این میان، موقعیت ایران منحصر بهفرد است. ایران نه در قلب نظام تجارت جهانی قرار دارد و نه بهطور کامل از آن جداست. این وضعیت میانمرزی، اگرچه در نگاه اول بهعنوان یک محدودیت تلقی میشود، اما در دل خود فرصتهایی نیز نهفته دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. نظم پیشین تجارت جهانی، بر چند اصل بنیادین استوار بود: چندجانبهگرایی، شفافیت، پیشبینیپذیری و حلوفصل اختلافات در چارچوب نهادهای بینالمللی. این اصول، اگرچه بهطور کامل محقق نشدند، اما توانستند چارچوبی نسبتا پایدار برای تجارت جهانی ایجاد کنند. با این حال، از دهه دوم قرن بیستویکم، نشانههای فرسایش این نظم آشکار شد./دنیای اقتصاد 🔵 #ترابرد#روابط_عمومی#انجمنحملونقلبینالمللیخراسانرضوی📲 عضویت در کانالهای ترابرد:تلگرام: t.me/itcakh%D9%88%D8%A7%D8%AA%D8%B3%E2%80… chat.whatsapp.com/GB0OmtFj5yaGJpA9pld5f0?… rubika.ir/joinc/EEDIDDBG0KGQYILXNKBQNWBDK…

