پرندهفروشیها، نه دو تا و سه تا بلکه دهها، با مهمانان همیشگیشان پرندهها و پرندهبازها و رنگ مو…
انتشار: 2026/07/06 18:26 UTCدریافت: 2026/08/01 00:01 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:01 UTC
پرندهفروشیها، نه دو تا و سه تا بلکه دهها، با مهمانان همیشگیشان پرندهها و پرندهبازها و رنگ مو و آواز پرنده و اسامی پرنده و حریر نرم و تصادفی کلمات، همه زنانه و کودکانه؛ و من برای نوشتن صفحاتی از آواز کشتگان، اول خود را به شاگردی این رنگ و بو و صدا مُباهی کردم، و بعد از دوستم «مجید سیفالدینی» کمک خواستم. گجیل، یک بوی منتشر ویرانی، ترکیبی از شهری «پدروپاراما»یی و «ماکوندو»یی، ولی از هر دو جالبتر، و پیرمردها همه شکل «بورخس». فضای تقسیم زمان و زندگی با چاقوها و انحرافها، عشقها، جنایتها، خیانتها، و افسانههای منتشر از جیببریها و شیرهکشیدنها و اشیای عتیقه و هنزر پنزر کهنه و نو و معرکهگیرها و مرکز فروش اموال مسروقه و محل نمایش همهی اعتیادها. و چیزهای غریب چنان فت و فراوان، و مرکز چنان قطّامههایی که زبان آپاردی و پاچه ورمالیدهی هیچ محل دیگری به گرد پای زبانشان نمیرسد. و کاروانسراهایی با پیرترین بوقلمونها، همسن «بورخس»های بیرون کاروانسراها؛ و پیچیده و پرهیجان؛ پاتوق پاتیلها و لوطیها و نوچههایی که ایستاده یا نشسته دوره میبینند تا دور دستشان بیفتد؛ و همه دنبال شکار یابو- از تحصیلکرده و شهری، تا دهاتی و سرباز، و تا بومی و بیگانه، و فکرش را بکنید که برای رسیدن از آن گود «مردهشوخانه» به مدرسهی «پرورش» در خیابان «تربیت»، بچه مدرسه باید از این مجموع رد میشد. و در «پرورش»، همه تر و تمیز و تیتیش مامانی بودند و ما بُر خورده بودیم و زجر میکشیدیم. علت این بود که ما را پسر «حاج محمد علی بادامچی» فرستاده بود به این مدرسه، که از یک سو خویش پولدار پدر بیپول ما بود و از سوی دیگر پسر نزدیکترین رفیق خیابانی. و حالا، تو، بزمجهی گود مردهشوخانه همکلاسی پسر استاندار، پسر فرماندهی لشگر و پسر رئیس دادگستری و پسر رئیس شهربانی و بچه پولدارهای دیگر بودی. و هم معلمها میزدندت و هم بچه پولدارها، تو هم می زدیشان. البته جای بدی نبود. از «گود» تا «پرورش»، مثل از «پاریز تا پاریس» بود. و کینه نسبت به سرمایه، نه مال خواندن «مارکس» و «انگلس» و «لنین» بود، نه میراث «ملکم ایکس» و «کاسترو» و «چه گوارا»، بلکه پس از اینکه اینها را خواندی میفهمی که محصول همان مدرسه بود. ساعت دوازده به سرعت از مدرسه میرفتیم وسط بازار به یکی از تیمچهها که در آن پدر چای را غربال، وزن و بستهبندی میکرد، در کارخانهی «حاجی قنادان». دوباره به مدرسه برمیگشتی و ساعت چهار دوباره برمیگشتی به همان تیمچه یا تیمچهی دیگر. و تجربهی من از بازار برمیگردد به آن سالها، و چون در جاهای مختلفش کار کرده بودم، روح آن سنت مکالمه، کار، و به دنبال آن کینه نسبت به خرید و فروش، داد و ستد، تجارت و بورژوازی، از همان دهنهی بازار «امیر» تا کنار «قوری چای» و یا «مهران رود»، با من ماند.بازاری که جالب بود و همهی ساعات تفریح َمنِ نوجوان را با شکنجهی کار طاقتفرسا از من میگرفت. ولی حقیقت این است که آدم باید احمق باشد تا همیشه در آن بازار بماند. همه گذشته بودند. من هم باید میگذشتم. از جایی به آن پیچیدگی و عظمت. «مارکوپولو»، «حمدالله مستوفی»، «تاورنیه»، «شاردن»، کشیشهای «یسوعی» و «مسیو فلاندن» فرانسوی و روسها و «هدایت» خاطرات و خطرات، انگلیسیها و مستشارهای نظامی آمریکا. از دهها دهنهی کوچک و بزرگ و سوراخسنبههای مخفی کوچههای باریک و تاریک و پیچاپیچ میشد وارد بازار شد و از آن بیرون آمد. و روزهای عزاداری شلوغترین دورهی بازار بود و من رنگ و بو و حالت جمعی جماعات بزرگ را نخست در آن تیمچههای سقف بلند فرشفروشیها دیدم که زنجیر و اشک و سینهی برهنه و سرخشدهی مردها با ماهیهای پنج و هفت و نه متن قالیهای خوی و تبریز، اُختی و انطباقی متقابل مییافت و تا چشم کار میکرد چشم دودوزن و نفس خستگیناپذیر بود و بعدها که بخش «صفا» و «مروه»ی خسی در میقات جلال آل احمد را خواندم، نوشته را زیبا یافتم، ولی غریب نیافتم، چرا که آن چشمها را پیش از آن به چشم خود در زیر آن سقفهای بلند دیده بودم.لِمِ تند رفتن از بازار «امیر» و «دله زن» و «صفی» و یا از دور و بر «مسجد جامع» را هم خوب یاد گرفته بودم تا سریعتر خود را به محل کار و یا به «پرورش» و بعد به «لقمان» برسانم. نوشتهاند که بازار شرقی هوای خفهای دارد، ولی باید آنجا کار کنی تا بفهمی خفه یعنی چه. تا روح این بازار را نفهمی، قلم شرقی نمیتوانی بزنی. البته دبیرستان لقمان به بازار نزدیکتر بود، آن ور میدان استانداری بود و در سال ۲۵، هنوز مدرسهی لقمان نبود، ولی یک بار همهی شاگردان مدارس را به استانداری بردند، برای دیدن پیشهوری. ولی از اواخرِ «لقمان» و در «فردوسی»، دیگر جز برای خرید به بازار نمیروی. پدر در بازار کار نمیکند.
پستهای تلگرام — جولفالی
آیین رونمایی از کتاب «من و رسانه» در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شدیازاکو- آیین رونمایی از کتاب «من و رسانه» با ترجمه محمود ابراهیمی سعید با حضور جمعی از اساتید دانشگاه، فعالان رسانه، مدیران روابط عمومی و اصحاب فرهنگ و ارتباطات در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شد.حضور در این رونمایی برای بار چندم به من یاد داد که رونمایی از کتاب راه و رسم متداولی دارد .در رونمایی فوق نیز مدیر جلسه اطلاعات کلی در مورد کتاب به اطلاع رساند و سپس سوابق کاری مترجم کتاب را برای آشنایی حاضرین مطرح کرد و سپس با دعوت ایشان چهار نفر از مهمانان مراسم هر کدام از زاویه ای کتاب فوق را مورد بررسی قرار داده و ایرادات و نقاط ضعف و قوت اثر را مطرح نمودند و در آخر کار مترجم اثر آقای محمود ابراهیمی سعید به موارد گفته شده پاسخ داد و در پایان کتاب برای خرید علاقمندان عرضه شد. ( نظرات در کامنت آمده است)برای من جای تاسف است که " کتاب اول دبیرستان فردوسی تبریز که از شهریور ۱۴۰۳ تا مرداد ۱۴۰۵ برایش زحمت کشیده شده بود مثل کتابهای دیگر نه تنها مورد نقد و بررسی قرار نگرفت بلکه در جلسه ای با حضور بسیاری از اهالی فرهنگ و حدود چهارصد نفر مهمان کلمه ای در مورد محتوایش و مفاخر و مشاهیر دبیرستانی که خاطرات و بیوگرافی آنها در کتاب توضیح داده شده است بر زبان جاری نشد طوریکه در پایان جلسه شاید تعداد کثیری از حاضرین هیچ اطلاعاتی راجع به کتاب به دست نیاورده و نشنیدند.....
کدام تبریز بود که پل روگذر حیدر عمواوغلو داشت و مجتمع هنری بیگجه خانی و پژوهشکده دکتر مبیّن و بزرگراه دکتر هشترودی؟!
خوابِ چهارده امرداد و روز تبریز را دیدم !!!- سلام- سلام ،صبح شمابه خیر،چه کمکی از دست من ساخته است؟- ممنونم ، راستش دیروز رسیده ام به شهر زیبای شما تبریز، دنبال آدرسی میگشتم ، نمیتوانم پیدا کنم ، کمکم میکنید؟- بله ، حتما البته شرمنده که شهرداری از نظر اطلاع رسانی کمی ضعیف عمل کرده...اما من درخدمتتان هستم ، بفرمائید - راجع به باباباغی و زندگی جذامیان در آنجا زیاد شنیده ام میخواستم بروم پژوهشکده مبارزه با جذامِ " دکتر محمد حسین مبیّن" راهنمایی ام میکنید؟!- بله ،چرا که نه ! خوشحالم که بعد از مدتها انتظار اسم این پژوهشکده را به " دکتر مبین" تغییر دادند ،نمیدانم چقدر در جریان هستید، دکتر مبیّن حق بزرگی بر گردن مردم ما و بر گردن جذامیان دارد طوریکه این پزشک عالیقدر و مردم دوست لقب " پدر جذامیان" را از همشهریانش گرفته است.- بله در جریان هستم " دکترمبین" عزیز را همه میشناسند...- خوب ، اما حالا آدرس....اون پارکی که آنور خیابان مشاهده میکنید پارک کودکان " جبار باغچه بان" است ، طرف شمال این پارک ،بغل کتابخانه عمومیِ " دکتر غلامحسین ساعدی " ایستگاه مترو قرار دارد ،اونجا سوار خط ۱ مترو خواهید شد و تا جاییکه در ذهنم مانده بعد از شش یا هفت ایستگاه جلوی بیمارستان قلب " دکتر جواد هیئت" پیاده میشوید البته در مسیر حتما از بغل باغ گلستان ،مقابلِ ارک علیشاه ، از میدان ساعت و جلوی مسجد کبود و موزه آذربایجان خواهید گذشت ،جلوی بیمارستان که پیاده شدید از پل روگذرِ " حیدر عمواوغلو" رد شده ،کنار بلوار استاد شهریار ایستگاه اتوبوسهای باباباغی قرار دارد سوار شوید و به مقصد برسید.- ممنون از لطفتان ،کامل متوجه شدم ، اما سوالی به ذهنم رسید ،مگر دکتر ساعدی اهل تبریز هستند که اسمش را روی کتابخانه عمومی شهر شما گذاشته اند؟- بله ،دکتر ساعدی متولد تبریز هستند و حتی دوره دانشجوییِ رشته پزشکی شان را در دانشگاه تبریز گذرانده اند. ایشان از مفاخر شهر ما هستند و یکی از برجسته ترین نمایشنامه نویسان ایران به شمار میروند...واقعا دست مسئولین شهر درد نکند که اسم کتابخانه عمومی شهر را برای قدردانی از زحمات این نویسنده بزرگ " دکتر ساعدی " گذاشتند...- بله با دکتر ساعدی و آثار ایشان آشنا هستم کتاب " چوب به دستان ورزیل" ایشان را خیلی دوست دارم . حسودی یم میشود که در شهر شما از مفاخر علمی و ادبی و هنری تان اینگونه تجلیل میشود در شهر ما ازین خبرها نیست- اینجا حق با شماست ،در چند سال اخیر پارک " حبیب ساهر" ، دانشکده موسیقی " استاد سلیمی" ،بزرگراه " دکتر محسن هشترودی" و چند مکان علمی و هنری و ورزشی دیگر مثل استادیوم ده هزار نفری " عظیم قیچی ساز" با نام و اسمِ بزرگان علم و ادب و هنر تبریز مزین شده اند....- چقدر جالب ، ببخشید که وقتتان را گرفتم یک سوال دیگر که حالا یادم افتاد بپرسم و بروم سراغ آدرسی که فرمودید..- خواهش میکنم ، من امروز کار چندانی ندارم ،خوشحال میشوم که کاری برایتان بکنم هر سوالی دارید بفرمایید- شرمنده ،دیروز از موزه قاجار و موزه مشروطیت و خانه پروین اعتصامی و مقبره الشعرا دیدار کردم همه شان بسیار عالی و دیدنی بودند آنجا یکی از دوستان پیشنهاد کرد حتما به خانه تاریخی " علی موسیو" سر بزنم ،قرار بود امروز صبح بروم که ازبس تبریز شما محل دیدنی زیاد دارد همه را قاطی کردم و یادم رفت . میشود بفرمایید خانه علی موسیو کجاست؟- با کمال میل ، خانه تاریخی " علی موسیو" بغل مجتمع فرهنگی هنری بیگجه خانی قرار دارد ( بیگجه خانی را که میشناسید؟استاد مسلم تار؟) وقتی در بازگشت از بابا باغی ،در همان جایی که سوار اتوبوس شده بودید پیاده شدید ، صد متر پایین تر ،میدان بزرگ " صمدبهرنگی" قرار دارد که مجسمه نیم تنه صمد در ورودی شمالی میدان گذاشته شده است ،بغل مجسمه سوار تاکسی بشوید که مستقیم وارد بلوار " صمد بهرنگی" میشوند ،با این تاکسیها تا بازار و اول خیابان دارایی خواهید آمد ، همانجا پیاده شده و عرض خیابان را رد شوید ،حدود دویست متر پیاده بطرف جنوب بیایید دست چپ کوچه صدر را پیدا کنید خانه علی موسیو آخر همین کوچه است....دارم آدرس را تکمیل میکنم که متوجه میشوم مخاطب من نیست وغیبش زده است ،یکنفر از پشت بر شانه ام میکوبد با چشمهای خمار و نیم بسته لحاف را کنار میزنم اونی که دارد بیدارم میکند میگوید : این موسیو موسیو کیه که دو ساعته داری موسیو موسیو میکنی؟ نکند رفتی مسافرت خارج ما خبر نداریم؟ جوابی ندارم که بدهم هنوز نیمه خواب و نیمه بیدارم ولی آنقدر حواسم سرجایش است که تبریز خوابَم را از تبریز بیداری ام بیشتر دوست داشته باشم ،هاج و واج به دور وبر نگاه میکنم.....راستش این کدام تبریز بود که من از بلوار بهرنگی اش وارد پارک حبیب ساهر شده و از روبروی بیمارستان قلب دکتر هیئت تا کتابخانه عمومی دکتر ساعدی اش دویدم و از جلوی نرده های دانشکده موسیقی استاد سلیمی گذشتم و .....این