#ادبیات#سبکشناسی#گروتسکدر ادبیات فارسی میتوان نمونههای متعدد گروتسک را مشاهده کرد.آنچه به عنوان…
انتشار: 2026/07/18 18:45 UTC
#ادبیات#سبکشناسی#گروتسکدر ادبیات فارسی میتوان نمونههای متعدد گروتسک را مشاهده کرد.آنچه به عنوان داستانهای گروتسک در ادبیات فارسی میشناسیم دارای دو ویژگی ترس و نابهنجاری است.مثلاً وقایع بوف کور صادق هدایت از پیداشدن لکاته تا قتل او تشکیل یک فضای عجیب داده است.هوشنگ گلشیری در "معصوم اول" به ترسیم روستایی میپردازد که اهالی آن مترسکی در قبرستان ساختهاند و این مترسک باعث ترس و وحشت اهالی شده است.غلامحسین ساعدی یکی دیگر از نویسندگان ایرانی است که ترس و وحشت در آثارش دیده میشود. اکثر شخصیتهای او دچار بیماری روانی، هرای و وسواساند.در مکانهایی دورافتاده، قلعههایی متروک و فضاهایی رمزآلود زندگی میکنند.سه عامل ایجاد هراس در داستانهای گروتیک زمان، مکان و حوادثی است که در بطن زمان و مکان اتفاق میافتد.هدایت و گلشیری به زیبایی توانستهاند این سه عامل را در داستانهای خویش به کار گیرند و بر میزان ترس ناشی از وقایع بیفزایند.ویژگیهای اصلی گروتسک :"ناهماهنگی، موقعیت کمیک و وحشتزا، اغراقگویی، نابهنجاری."گروتسک به دنبال ایجاد نوعی تضاد و دوگانگی است که دو حالت خنده و ترس را در کنار هم قرار میدهد و ما شاهد دو عنصر کاملاً متضاد هستیم؛ ترس و چندش و خندهی تهی از عشق.گروتسک در عین خندهداربودن، وحشتآفرین است. گروتسک تلفیقی از این دوتاست.داستان معصوم اول گلشیری مثال خوبی است.بوف کور هم نمونهای مسلم از این سبک است.مشخصهی مهم دیگر گروتسک عنصر ناهماهنگی است، چه مصداق آن تضاد و تعارض امور ناهمگون باشد چه امتزاج اجزای نامتجانس.گروتسک دنیایی خلق میکند که اجزای آن با یکدیگر یا با فضای پیرامون خود در ارتباط و هماهنگ نیست.در رمان گهوارهی گربه اثر کورت ونهگات شاهد دنیای تناقضآمیز گروتسک هستیم.گروتسک نابههنجار است زیرا حقیقت را تحریف کرده و از شکل میاندازد تا محتوای آن را هیولاگونه سازد، گروتسک وارونهساز و بیگانهساز است.باختین میگوید گروتسک بهذاته جسمانی است و همواره با تن و زیادهرویهای تنانه و بزرگداشت این زیادهرویها به گونهای فارغ از قید و بند و اهانتبار سروکار دارد.از دیگر عواملی که باعث ایجاد صحنههای گروتسک در داستان ایرانی میشود توصیف آدمهای تنها، منزوی، عجیب و غریب و ناقصالخلقه است.نمونهای از این آدمها در آثار چوبک دیده میشور.یکی دیگر از ویژگیهای گروتسک اغراق و زیادهگویی است.گاهی تشخیص فانتزی از گروتسک مشخص نیست؛ هر دو دارای خصوصیات انحراف از قوانین طبیعیاند، با این تفاوت که فانتزی در دنیای خیال اتفاق میافتد و گروتسک در مرز بین خیال و واقعیت.جهان گروتسک هرقدر هم غریب، باز جهان خود ماست.🔘@Jouissance_me
