مقاله ای جالب و خواندنی برای دوستداران ادبیات ماجرای زندگی لئو تولستوی و همسرش سوفیا تولستویامیان ع…
انتشار: 2026/07/11 10:44 UTC
مقاله ای جالب و خواندنی برای دوستداران ادبیات ماجرای زندگی لئو تولستوی و همسرش سوفیا تولستویامیان عشق و نبوغ، همیشه مرزی باریک است؛ جایی که لئو تولستوی و سوفیا تولستایا چهلوهشت سال بر لبهاش زیستند. در این یادداشت، قرار است خواننده به قلب یکی از پیچیدهترین و انسانیترین روابط تاریخ ادبیات قدم بگذارد: رابطهی «لئو تولستوی» و «سوفیا تولستایا». عشقی که در مرز میان خلاقیت و رنج، عرفان و واقعیت، وفاداری و تنش در نوسان بود.از فرار ناگهانی تولستوی از خانه و نامهی آخرش، تا سالهای طولانی همکاری و مشاجره، این نوشته به جزئیات زندگی مشترک آن دو میپردازد؛ از سوفیای جوانِ نسخهبردارِ «جنگ و صلح» تا زنی که پس از مرگ شوهرش میراث ادبی او را حفظ کرد. در ادامه، خواننده با فراز و فرودهای رابطهی این دو چهرهی بزرگ، با تحولات روحی و فکری تولستوی، دیدگاهش نسبت به زنان و در نهایت نگاهی فلسفیتر به معنای «عشق در کنار نبوغ» روبهرو خواهد شد.مقدمهای بر رابطهی تولستوی و سوفیادر حوالی ساعت شش بامداد ٢٨ اکتبر ١٩١٠، صدای چرخیدن کلید بر در، سکوت اول صبح املاک اربابی «یاسنایا پولیانا» را شکست. دو سایه به آرامی و پیچپیچ کنان از میان درختهای باغ به درشکهای که خیابان خلوت را بیهیاهو طی کرده بود نزدیک میشوند. آنها دزد و یا پلیس تزاری امپراتور روس (که مدت مدیدی ساکنان این خانه، بخصوص مالک پیرش را زیر نظر داشت) نبودند. یکی از آنها لباس دهقانی با کلاهی زمخت بر سر داشت و ریش سفید و انبوهش درمیان نور کمرمق صبح نمایان بود، و دیگری میانسال با لباس رسمی. از همهی املاک و دارایی، پیرمرد در خورجینش تنها یک دفتر یادداشت و قلم داشت؛ یکی از این دو سایه، «لئو تولستوی»، غول بیبدیل ادبیات روس، و بهعبارتی مصلح اجتماعی و هواخواه دهقانان و فقرا، و دیگری پزشک مخصوصش بود. آنها بیسروصدا سوار بر درشکه به ایستگاه قطار میروند؛ ایستگاه قطار! جایی که یکی از شخصیتهای معروف داستانیاش، «آنا کارنینا»، خود را به زیر یکی از واگنهایش انداخت و به زندگیاش پایان داد. آیا او هم میخواهد مانند «آنا کارنینا» رفتار کند؟خیر، تولستوی با ٨٢ سال سن هنوز زندگی را دوست دارد، ولی نه، آن رفاهی را که به دلیل املاک و حقالتالیف آثارش و نه آن شهرتی که به دلیل نوشتههایش کسب کرده بود دیگر نمیخواهد؛ مدت زیادی است که زندگی زاهدانه را به زندگی اشرافی ترجیح داده است. در همان ایستگاه، لئوی پیر، روی یکی از نیمکتهای چرکین واگن مینشیند و نامهای برای «سوفیا آدریونا تولستایا»، زنی که ۴٨ سال با او زندگی کرد مینویسد. متن نامه طوری است که انگار باید بارها مسئلهی رفتن و ترککردن مطرح شده باشد و حالا که بدون میل سوفیا، خانه را ترک کرده است، باید توجیهی برای ترک خانه بنویسد. مینویسد: «من همان کاری را میکنم که رسم همهی پیران همسان من است؛ من از این زندگی همگانی دست میکشم تا آخرین روزهای عمر در تنهایی و خاموشی بگذرانم». نامه را به سورچی میدهد و سوار قطار میشود. سفری بیمقصد را طی میکند تا در نهایت، در کمتر از یک ماه، روز ٢٠ نوامبر ١٩١٠، بر اثر بیماری ذاتالریه در ایستگاه «آستاپوفو» برای همیشه زندگی را ترک میگوید. اما خالق قطورترین رمانها، از آن خانوادهی پرجمعیت چرا فقط باید رضایت همسرش را به «زندگی در تنهایی و خاموشی» به دست آورد؟ داستان زندگی این دو تنش و پیچیدگی کمتر از رمانهای روسی ندارد.بیوگرافی سوفیا تولستایادختری ١٨ساله، از خانوادهی اشرافی با نویسندهای که حدوداً شانزده سال از او بزرگتر است و به دلیل یکی از رمانهایش- «قزاقها»- اسم و رسمی در ادبیات روس دارد، ازدواج میکند. «سوفیا آدریونا بیرز» که بعد از ازدواج با لئو تولستوی، به «سوفیا آدریونا تولستایا» تغییر نام مییابد، یکی از سه دختر «آندری ایوستافیویچ بیرز» پزشک دربار امپراتوری روس و نوهی مادری اولین وزیر آموزش و پرورش روسیه است. زندگی سوفیا بعد از ازدواج با تولستوی، وقف همسرش شد؛ مدیریت املاک، سروساماندادن به فرزندان، رونویسی و تصحیح آثار تولستوی، مدیریت حقالتالیف آثار و… تا مدتها بر عهدهی او بود. بهرغم تولستوی، سوفیا، رفتاری اشرافی داشت و به مال و املاک در جهت حفظ خانواده اهمیتی بسیاری میداد.سوفیا و تولستوی، هر دو فقط یک بار ازدواج میکنند و ۴٨ سال ماجراهای پرپیچوخمی را تا پایان زندگیشان با همدیگر شریک میشوند. سوفیا مادری است که بارها مرگ فرزندانش را دیده است؛ در مجموع ١۶ بار از تولستوی باردار میشود که سه نفر از آنها در همان جنینی سقط میشوند و از ١٣ فرزند بهدنیاآمده، تنها هشت نفر به سن بلوغ میرسند. اما داغهای مکرر ازدستدادن فرزند هرگز باعث نمیشوند سوفیا آن شور و حرارت به زندگی را از دست دهد🕊@kadiha ⚜ادامه این مقاله بصورت رشته ای در روزهای آینده در کانال کاد قرار داده خواهد شد

