✨ یک درد از هزاراناقلیم و جغرافیای کلات سرشار از میراث غنی فرهنگ، ادب و تاریخ کهن است. اینکه فقط نا…
انتشار: 2026/06/24 11:32 UTC
✨ یک درد از هزاراناقلیم و جغرافیای کلات سرشار از میراث غنی فرهنگ، ادب و تاریخ کهن است. اینکه فقط نادرشاه را بشناسیم و با اتکا به نام او به تکرار به به و چه چه بگوییم چیزی به افتخارات دیارمان نمیفزاید. چرا که در دوران به اصطلاح پسامدرن (این دوره رکود و خمودگی)، همسایگان و جستجوگران باستانی میراث شما را به نام خود سند زدهاند. باور ندارید مطالعه بفرمایید ببینید ابیورد واقعی کجاست؟ مهنه یا میهنه واقعی کجاست؟ وقتی در هر کتاب تاریخی اسامی باستانی درگز را میخوانیم بدون تردید از یک دوجین نام باستانی؛ ابیورد، مهنه و نسا تنها سه نام کهن درگز ذکر شده که دوتای آنها در کلات است و سومی هم در حومه شهر عشقآباد!!ابیورد که در جوار یکی از روستاهای فعلی کلات است (البته در آن سوی مرز)، نام و تاریخش به تاراج رفت. هرچند هنوز برای احیا و اتصال ابیورد به کلات فرصت هست اما چرا دانندگان در سکوتند؟! چرا صرفا به پسوند نادر بسنده میکنیم و از دنیا دنیا تاریخ و میراث غیرنادری کلات هیچ گفته نمیشود؟ چقدر از فردوسی و شاهنامه و چرم و فرود گفته شده و چند مقاله علمی در این مورد در سایتهای مرجع دانشگاهی به ثبت رسیده است؟ از ابوسعید ابوالخیر چه خبر؟ آیا میدانید مهنه (میهنه)، شهر و محل زندگی این دانشمند بزرگ کلاتی (که اکنون در ترکمنستان واقع است) همجوار روستای قرهتیکان خودمان است؟ آیا کسی اصلا کتاب اسرارالتوحید را خوانده است؟ آیا میدانید لهجه و آواهای این کتاب دقیقا با گفتار و لهجه مردم قرهتیکان یکسان است؟حتی تاریخ و نام همین میهنه یا مهنه هم به تاراج رفته است!تک تک اقوام ساکن در روستاها و شهر کلات حامل و شامل تاریخ، زبان و فرهنگ و ادبی است که در موسم مهاجرت به این دیار با خود آوردهاند و صدها سال با جان و دل از آن مراقبت و محافظت کردهاند! از آن میراث چه قدر مستندسازی شده و در اختیار مردم است؟همین یهودیان کلات، گبرهای کلات، شیخ شهاب الدین و صدها میراث و آثار فرهنگی ملموس و غیر ملموس کلات که روز به روز در دریای عدم و فراموشی غرق میشوند نیازمند همت و تلاش نجات غریقان و اندیشمندان جوانی است که خود را از نسل نادر میدانند. آیا میدانید زبان رایج در سیرزار که هیچ نسخه کاملا مشابهی در هیچ نقطه از جهان ندارد، (اکنون تقریباً کمتر از ۳۰۰ گویشور فعال دارد) در شرف نابودی است؟صنایع دستی و تولیدات منحصر به فرد منطقه کلات واقعا در اغما به سر میبرد. اگر فقط به نادر بیندیشیم و در باد نام او خرو پف کنیم، زمانی فرزندان شما بیدار میشوند که از این همه دارایی بینظیر که نام بردم، جز اسامیشان چیزی باقی نمانده است.مدیران و سازمانهای متولی که قربونشون برم! اما سازمانهای مردم نهاد چه نقشی در این زمینه ایفا کرده و میکنند؟! عزیز فرهیخته و کتابخوان کلاتی!از کتاب و کتابخانه چه خبر؟ چند کتاب در دست مطالعه داری؟ چند کتاب در لیست خرید شماست که در اولین فرصت قرار است حتما تهیه کنی؟فضای مجازی برای سرگرمی و احوالپرسی خوب است اما اگر قصد داری به وطنت خدمت کنی، به فرزندان و نوادگانت توجه کنی، حداقل یک نام نیک از خودت به جا بگذاری برو در یک زیرشاخه فرهنگی تاریخی کلات مطالعه و فعالیت کن، و تمام یافته های خودتو تایپ کن، مستندسازی کن و لازم شده چاپش کن، بذار دیگران استفاده کنند.راستی در مورد ریشه و اصالت و نیاکان خودت مطالعه کردی؟ میدانی چند صد سال پیش پیشینیان شما کجا زندگی میکردهاند؟ چه زبان و چه فرهنگی داشتند؟ یا چه تولیدات و صنایعی به ارث گذاشتهاند؟ از آنچه نیاکان ایجاد و به امانت به ما تحویل دادهاند، چه باقی مانده و اکنون در چه شرایطی است؟جامعه تحصیل کرده کلاتی که در جای جای ایران و جهان افتخار شهر و کشورمان هستند، فرهیختگانی که غالبا عضو کلونیهای فضای مجازی کلات هم هستند آیا وقت آن نرسیده که کارگروهی ایجاد شود و قدمی برای نجات و احیای داشتههای در شرف انقراض این دیار برداشته شود؟!با احترام شجاعی سیرزاردوم تیرماه یکهزار و چهارصد و پنج@KalatHistory



