🔴 فوتبال؛ یکی از آخرین پناهگاههای سرمایه اجتماعی✍️ پیمان سلامتی(استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پ…
انتشار: 2026/06/30 08:45 UTC
🔴 فوتبال؛ یکی از آخرین پناهگاههای سرمایه اجتماعی✍️ پیمان سلامتی(استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران)بیست و نهم آبان ۱۳۷۶، ورزشگاه ملبورن. ایران دو گل از استرالیا عقب بود. کمتر کسی باور داشت رؤیای حضور در جام جهانی، پس از بیست سال، محقق شود. اما این اتفاق رقم خورد و میلیونها ایرانی تا نیمههای شب به خیابانها آمدند. آن شب، تفاوتهای قومی، مذهبی، سیاسی و طبقاتی برای ساعاتی رنگ باختند.شادی مردم فقط به خاطر صعود یک تیم فوتبال نبود؛ جامعه ایران، تجربهای مشترک را زندگی میکرد.اما امروز، پس از حذف تیم ملی از جام جهانی و واکنشهای متفاوت جامعه، این پرسش پیش روی ما قرار گرفته است: آیا چیزی فراتر از یک ناکامی ورزشی در حال رخ دادن است؟فوتبال تنها یک ورزش نیست؛ یکی از معدود بسترهای اجتماعی است که میتواند احساس تعلق و سرمایه اجتماعی را بازتولید کند. هنگامی که حتی این ظرفیت نیز تضعیف میشود، مسئله فقط فوتبال نیست؛ بلکه نشانهای از فرسایش سلامت اجتماعی جامعه است.نخست؛ فوتبال چگونه سرمایه اجتماعی میآفریند؟رابرت پاتنام، از برجستهترین پژوهشگران این حوزه، سرمایه اجتماعی را نیرویی میداند که مردم را به یکدیگر نزدیک میکند، اعتماد و همکاری را افزایش میدهد و احساس تعلق به یک سرنوشت مشترک را شکل میبخشد. جامعه ای که از این سرمایه برخوردار باشد، در بحرانها منسجمتر عمل میکند و اختلافهایش را آسانتر پشت سر میگذارد.از این منظر، فوتبال فقط نود دقیقه رقابت نیست. هر پیروزی یا شکست، میتواند میلیونها نفر را در یک تجربه مشترک شریک کند. شب ملبورن، تنها یک خاطره فوتبالی نیست؛ بخشی از حافظه جمعی ایرانیان است؛ لحظهای که بسیاری احساس کردند عضو یک «ما»ی بزرگتر هستند.دوم؛ وقتی حافظه مشترک کمرنگ میشود.برای من، تلخترین خاطره فوتبال، حذف این روزهای تیم ملی نیست. چهار سال پیش، دور قبلی جام جهانی با وقایع اجتماعی پس از مرگ مهسا امینی همزمان شد. در آن زمان پس از شکست سنگین شش بر دو برابر انگلیس، بخشی از جامعه از این شکست خوشحال و بخشی دیگر اندوهگین بود. آن روز، بیش از نتیجه مسابقه، شکاف عمیقی که در میان ما شکل گرفته بود مرا آزرد. همان روز عیان شد که دیگر فوتبال نیز نمی تواند مانند گذشته همه ما را، حتی برای نود دقیقه، زیر یک پرچم گرد آورد.سلامت اجتماعی به کیفیت رابطه مردم با یکدیگر و با جامعه مربوط میشود؛ به میزان اعتماد، احساس تعلق، مشارکت و امید. هنگامی که این پیوندها تضعیف شوند، حتی رویدادهایی که زمانی میلیونها نفر را کنار هم قرار میدادند، بخشی از قدرت خود را از دست میدهند. از این منظر، فوتبال علت این وضعیت نیست؛ آئینهای است که آن را بازتاب میدهد.سوم؛ اگر پناهگاه نیز امن نباشد...مهمترین پرسش امروز این نیست که چرا تیم ملی حذف شد؛ بلکه این است که اگر یکی از آخرین پناهگاههای سرمایه اجتماعی نیز دیگر نتواند احساس «ما بودن» را زنده کند، جامعه ایرانی این احساس را از کجا دوباره خواهد آموخت؟بیست و نه سال از شب ملبورن گذشته است. نسلی تازه آمده که آن شب را ندیده است، اما پرسش همچنان باقی است: آیا هنوز رویدادی وجود دارد که بتواند ایرانیان را، با همه تفاوتهایشان، برای ساعتی در کنار یکدیگر نگه دارد؟سرمایه اجتماعی آن روزی دیده میشود که یک گل، میلیونها نفر را همزمان از جا بلند کند؛ و آن روزی از دست میرود که حتی شادی و اندوه نیز دیگر میان ما مشترک نباشد.سطرهایی از فروغ فرخزاد در ذهنم تداعی میشود:«دلم گرفته است...به ایوان میرومو انگشتانم رابر پوست کشیدهٔ شب میکشم...چراغهای رابطه تاریکاند...»شاید امروز، بیش از آنکه نگران حذف تیم ملی باشیم، باید نگران خاموش شدن همین «چراغهای رابطه» باشیم. زیرا اگر بتوان این چراغها را دوباره روشن کرد، شاید روزی خاطرهای شبیه ملبورن نیز تکرار شود؛ نه فقط در ورزشگاه، بلکه در متن جامعه.منبع: کانال تلگرام نگارنده@Kaleme
پستهای تلگرام — سایت خبری-تحلیلی کلمه
🔴 آزموده را آزمودن خطاست!✍️ فریبا نظریدر شرایطی بسر میبریم که آزمودن چندباره انبوه گروههای مختلف اجتماعی دارای بحران بقا و زیست روزمره در کشور با محرکهای زیر بهویژه پس از تجربه اعتراضات دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، زنزندگیآزادی ۱۴۰۱ و دی ۱۴۰۴، خطایی بزرگ و غیرقابل جبران است:۱- گرانی بنزین۲- افزایش تورم، فقر، و فلاکت اقتصادی ۳- تاکید بر اجرای شبه قانون عفاف و حجاب۴- توهین و بیاحترامی به کشتهشدگان اعتراضات پیشین هم چون مهسا امینی۵- اعدام های پیاپی۶- افزایش انسداد عمومی با عنوان قانون جلوگیری از نفوذ و جاسوسی بیگانه۷- برنامههای تلویزیونی سخیف، توهینآمیز و غیرکارشناسی رسانه ملی۸- تداوم قطببندی با اردوکشی خیابانی سازمانیافته ۹- تداوم احکام اخراج، زندان و تعلیق دانشجویان، معلمان و کارگران ۱۰- پافشاری بر سیاست خارجی بحران آفرین و جنگ با تداوم جنگ فرسایشی و تعلیق در ارکان نظام اجتماعیسالها پیش هنگام خدمت در بنیاد ملی نخبگان، در یکی از جلسات مدیران ستادی و استانی بنیاد، یکی از مدیران دعوت شده از حوزه امنیت و اطلاعات در سخنرانی خود روایت یکی از پروژههای نفوذ یک استاد ایرانی رده بالا را تشریح کرد. در پایان سخن از او پرسیده شد علت این که استادی با درجه بالای منزلت علمی، اقتصادی و اجتماعی به کشور خود خیانت میکند را بهعنوان یک مدیر حوزه امنیتی، در چه چیز میداند؟او پاسخ داد: در ضعف هویت ملی!جالب است که بدانیم هویت ملی در خلأ ایجاد نمیشود ( و حتما آن مدیر امنیتی هم میداند ) و وابسته به متغیرهای دیگری مانند سرمایههای چندگانه است که در طول زمان در یک جامعه انباشت یا تخریب میشوند. وقتی از سرمایه حرف میزنم، مرادم صرفاً سرمایه اقتصادی و منابع مالی نیست، بلکه شبکهای از داراییهای ملموس و ناملموس است که به فرد احساس تعلق و امنیت میدهد. بیایید مواردی را با هم مرور کنیم:۱- سرمایه اجتماعی نسبت مستقیم با اعتماد عمومی به حاکمیت و نهادها، و اعتماد متقابل شهروندان به یکدیگر دارد. وقتی احکام تعلیق و اخراج اساتید و دانشجویان صادر میشود (مورد ۹) یا قطببندیهای کاذب در جامعه تشدید میگردد (مورد ۸)، این سرمایه نابود شده و فرد در سرزمین خودش احساس بیپناهی و بیگانگی میکند.۲- سرمایه اقتصادی که مستقیم با بحران بقا و شوکهایی مانند گرانی بنزین (مورد ۱) گره خورده است. فقر فزاینده و شدید و دغدغه تامین نیازهای اولیه( مورد ۲)، مجالی برای اندیشیدن به مفاهیم کلانی چون ملیت و همبستگی باقی نمیگذارد.۳- سرمایه نمادین و فرهنگی عبارتست از منزلت، احترام و کرامتی که یک فرد در جامعه خود حس میکند. وقتی رسانه ملی به برنامههای سخیف روی میآورد (مورد ۷)، یا به جای مرهم گذاشتن بر زخمهای جامعه، به سوگهای اجتماعی بیاحترامی و توهین میشود (مورد ۴)، احساس افتخار فرهنگی و کرامت انسانی افراد به شدت آسیب میبیند.در برابر این ماشین تخریب اما، استراتژی بقای جامعه مدنی تنها در بازآفرینی سرمایهها از پایین نهفته است. در نبود چتر حمایتی نهادها، ترمیم سرمایه اجتماعی نیازمند توسعه شبکههای همیاری خرد، محلهمحور و صنفی برای حمایت از آسیبدیدگان است تا ضربهگیر شوکهای اقتصادی و روانی باشند. همزمان، جامعه باید با پاسداشت آگاهانه گروههای مرجع و بازگرداندن منزلت سلبشده به کنشگران مستقل، مرجعیت اخلاقی و سرمایه نمادین خود را حفظ کند. تمرین مدارای درونگروهی و مستندسازی حافظه تاریخی نیز کمک میکند تا خشمهای انباشته، به جای خودویرانگری، به آگاهی و همبستگی مدنی بدل شوند.تا زمانی که سیستم با پافشاری بر سیاستهای قهرآمیز و تکرار خطاهای دهگانه فوق، به طور مستمر در حال تخریب سرمایههای اجتماعی، اقتصادی و نمادین شهروندان است، در واقع تیشه به ریشه هویت ملی میزند. در چنین زمینی که از سرمایه تهی شده، تابآوری عمومی در برابر محرکهای جدید به صفر میرسد و به سوی تابآوری سیاه میرود. در این شرایط، پدیدههایی چون مهاجرتهای انبوه، بیتفاوتی مدنی، خشمهای انفجاری و حتی در مواردی تقابل با منافع ملی، دیگر صرفاً یک پدیده و ناهنجاری فردی نیستند، بلکه پیامد و برونداد یک فروپاشی ساختاری قلمداد میشوند. در چنین بستر شکنندهای، آزمودن دوبارهی آستانه تحمل جامعه، خطایی است که دیگر فرصتی برای جبران باقی نخواهد گذاشت.منبع: کانال تلگرام نگارنده@Kaleme
🔴 «سبد معیشت» ۹۰ میلیون تومان شد/ دستمزد برای ده روز ماه هم کفاف نمیدهد!امروز یک خانواده کارگری باید ماهی ۹۰ میلیون درآمد داشته باشد تا بتواند سر پا بایستد و از پس خرج و مخارج زندگی بربیاید اما اکثریت طبقهی کارگر و مزدبگیر حتی نصف این رقم هم درآمد ماهانه ندارند.به گزارش خبرنگار ایلنا، دادههای تورمی تیرماه، مرزهای سابق را پشت سر گذاشته است و به نقطه هشدار رسیده است؛ «مردم»، عامهی مردم و به خصوص کارگران و بازنشستگانی که درآمدشان در حدود دستمزد مصوب شورایعالی کار است، در خرید سادهترین نیازهای زندگی با مشکلات جدی مواجهاند؛ مسکن، آموزش کیفی و درمان مناسب، مدتهاست ازدسترس خارج شده است؛ حالا حتی خوراکیها هم قابل دستیابی نیستند؛ هزینهی سبد خوراکیهای یک خانواده متوسط بسیار بالاتر از سقف درآمد خانوادههای کارگریست و این نابرابری، یک درد بزرگ است.متن کامل این گزارش را در سایت ایلنا بخوانید.@Kaleme
🔴 حمله پهپادی به دفتر نخستوزیر اقلیم کردستانمسرور بارزانی انگشت اتهام را به سمت ایران گرفتمسرور بارزانی در شبکه ایکس نوشت: بر اساس اطلاعات و تحقیقات انجامشده توسط اداره مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان، تأیید شده است که دفتر شخصی من و محل اقامت رئیس آژانس پاراستین، امروز هدف حملات پهپادی ایران قرار گرفته است.او افزود که من این حملات بیملاحظه و غیرقابلقبول را به شدیدترین شکل ممکن محکوم میکنم و تأکید دارم که چنین اقداماتی تشدیدی خطرناک در تنشهای منطقه و تهدیدی مستقیم علیه امنیت و ثبات منطقه به شمار میرود. با این حال، این حملات مانع از ادامه انجام وظایف ما و تلاش برای حفاظت از شهروندانمان نخواهد شد.@Kaleme
🔴 بیانیۀ حزب مجمع ایثارگران دربارهٔ ضرورت اصلاح اقتصاد سیاسی کشور و پاسداری از کرامت معیشتی مردمبسمالله الرحمن الرحیمایران امروز در یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار دارد. انباشت مشکلات اقتصادی، کاهش مستمر رفاه عمومی، افزایش نابرابریها، گسترش نااطمینانی نسبت به آینده، تشدید مهاجرت نیروهای متخصص، فرسایش سرمایۀ اجتماعی و تضعیف اعتماد عمومی، زنگ هشداری جدی برای آیندۀ کشور است. در چنین شرایطی، مسئولیت همۀ نیروهای سیاسی و اجتماعی ایجاب میکند که با نگاهی واقعبینانه، مسئولانه و آیندهنگر، دربارۀ ریشههای مشکلات و راههای برونرفت از وضعیت موجود سخن بگویند…ادامه بیانیه@Kaleme
🔴 متن کامل طرح «مقابله با نفوذ»؛ از محدودیت رسانه و دانشگاه تا حبس ۳۰ سالهتحکیم ملت: طرح نمایندگان مجلس با عنوان «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» که کلیات آن به تصویب رسیده دامنهای گسترده از فعالیتهای مدنی، رسانهای، علمی و فرهنگی را هدف گرفته است. بر اساس مواد این طرح، مصاحبه با برخی رسانههای خارجی، ارسال اطلاعات، همکاری علمی، دریافت بورسیه، فعالیت سازمانهای مردمنهاد و حتی تولید فیلم، تئاتر و آثار فرهنگی در شرایطی میتواند با مجازات کیفری روبهرو شود.در برخی مواد، مجازاتهایی از حبس درجه شش تا حبس درجه یک و ۳۰ سال زندان، انحلال تشکلها، محرومیتهای دائمی و مصادره اموال پیشبینی شده است. استفاده از مفاهیم مبهمی مانند «مخدوش کردن اعتماد مردم»، «فرهنگ ناسازگار» و «رسانه معاند» نیز نگرانیها درباره امکان تفسیر گسترده و امنیتی از این مقررات را افزایش داده است.متن کامل را اینجا ببینیدمنبع: تحکیم ملت@Kaleme
🔴 وال استریت ژورنال: عملیات زمینی در کویت یکی از گزینه های احتمالی ایران برای گسترش دامنه جنگوالاستریت ژورنال بر اساس دادههای ارزیابیشده توسط سرویسهای اطلاعاتی کشورهای عربی گزارش داده که رهبران نظامی ایران طرحهای پیشگیرانهای جهت افزایش هزینه برای آمریکا تدوین کردهاند. در میان سناریوها و گزینههای مطرحشده سپاه پاسداران (ایجاد اختلال در کابلهای اینترنت زیردریا، تحریک نارضایتیهای سیاسی در کشورهای منطقه و گسترش نبرد به بستر دریای سرخ)، اجرای عملیات زمینی در کویت نیز بهعنوان یکی از گزینههای محتمل برای پاسخ در صورت بروز مواجهه کلان ذکر شده است.بر اساس گزارشها، ایران ظرفیتها و پایگاههای عملیاتی خود را برای پاسخ چندلایه (حملات پهپادی و موشکی به تأسیسات و پایگاههای مرتبط با آمریکا در منطقه) بازسازی و آماده نگه داشته و نشان داده است که آمادگی تقابل طولانیمدت را دارد. این نشریه با تحلیل تغییرات مدیریتی و انتصابات اخیر در نهادهای عالی امنیتینظامی ایران گزارش داد که این انتصابات، نشاندهنده اتخاذ موضع سختگیرانهتر تهران و آمادگی برای مواجهه در برابر فشارهای آمریکا و اسرائیل است. @Kaleme
