۶. رباعی ششمدر وادی عشق اگر دویدن باشدبر جادهٔ غیر، خط کشیدن باشدما و سفری که همچو خط پرگار،هرجا بر…
انتشار: 2026/07/08 15:29 UTC
۶. رباعی ششمدر وادی عشق اگر دویدن باشدبر جادهٔ غیر، خط کشیدن باشدما و سفری که همچو خط پرگار،هرجا برسی به خود رسیدن باشداین شعر با تصویری از حرکت خطی در یک وادی گسترده آغاز میشود. مخاطب خود را در مسیر سفری طولانی و بیابانی بیپایان تصور میکند. اما ناگهان زاویهٔ دید تغییر میکند و مسیر از بالا دیده میشود. آن سفر عظیم اکنون در هندسهٔ سادهٔ یک پرگار خلاصه میشود. در این رباعی نیز پایان شعر آشکار میکند که مرکز این دایره همواره خود انسان بوده است.•اینها تنها چند نمونه بودند و این الگو در بسیاری از رباعیهای بیدل قابل ردیابی است.پس از کنار هم گذاشتن این نمونهها، به نظر میرسد با الگویی تکرارشونده روبهرو هستیم که میتوان آن را یکی از مختصات تکرارشوندهٔ معماری رباعیات بیدل دانست. هر بار که متن از «مژه» به «خانهٔ آفتاب»، از «ذره» به «صد هزار خورشید» یا از «جاده» به «خط پرگار» جهش میکند، همان تکانهٔ ادراکی تکرار میشود. این شوک ذهنی، پیشفرضهای خواننده را دربارهٔ بزرگی و کوچکی، دوری و نزدیکی، و مرز میان جهان بیرون و درون متزلزل میکند.از این خوانشها اینطور برمیآید که عموما مقیاسهای بیرونی در این ساختار، نسبی و اعتباری تلقی میشوند به طوری که، عظمت کیهان در پایان هر رباعی، در فضای فشردهٔ دل، من، خویش یا انسان فرود میآید. اینگونه به نظر میرسد که جهان کوچک نمیشود، بلکه نشان داده میشود که از آغاز در درون انسان به شکلی فشرده و مینیمال حضور داشته است.از این منظر، «جابجایی فاصلۀ کانونی» را میتوان نه صرفاً یک شگرد زیباییشناختی، بلکه یکی از مختصات تکرارشوندهٔ معماری رباعیات بیدل دانست. الگویی که هر بار زاویهٔ دید را تغییر میدهد تا کیهان را در آینهٔ درون انسان بازشناسی کند. این ساختار البته کاملا با جهانبینی فلسفی عرفانی بیدل همخوانی دارد اما در این مطلب ورود به این جهانبینی مدنظر نیست و تنها خود ساختار مرکز توجه بوده است.ناگفته نماند که چنین رویکردی در معماری رباعی البته در شاعران دیگر رباعیسرا هم هرازگاهی دیده میشود ولی گویا در رباعیات بیدل چنان که اشاره شد، یک الگوی تکرار شونده دارد.#دکتر_محمدعلی_شیوا@zhazh_o_vazh
پستهای تلگرام — رباعی - نو رباعی
امروزسرک کشید از پنجره صبحبیپردهبه ما حرف خودش را زد و رفت#ایرج_خواجوی#نورباعی
✔️ کِی.......!؟از بوفه به بانک، جَست زد وسوسهمانخطهای نوارِ قلب، شد هندسهمانانگار دهانمان به شیر است هنوز؛کِی، آب گذشت، از سرِ مدرسهمان...؟□ امیرحسین دیبایی@amir1972diba
«با پیرِ خرد نهفته میگفتم دوشکز من سخن از سرِّ جهان هیچ مپوش نرمک نرمک مرا همی گفت به گوشکاین دیدنی است، گفتنی نیست، خموشاز دستخط خداوندگار نقل کرده شد»...یعنی نقل از دستنوشته مولانا. که تو روی یار ما را دیدهای! پس تو جان را جان و ما را دیدهای...از نسخه دیوان شمس، اواخر قرن هفتم.
رباعیتقویم ورق خورد، چه پاییزی بود! پاییزی از خیال لبریزی بودما رفتیم و گذشته را میدیدیملبخند دو استکان سرِ میزی بودشعبان کرمدختمرداد ۱۴٠۵بابلسرکانال شعر من@karamdokht
#نورباعی هر بار که برخاستهایمافتادیممشکلپاهای ماستباید پرخاست#محمدعلی_شیوا @jegargooshe_ha
🔻🔻🔻🔻🔻#ترانه #رباعی #رباعی_پیشینیانگزیده ترانه مجذوب تبریزیسده یازدهم یکبر خاک نظر کرد که زر میسازمبر آب گره زد که گهر میسازمچون دید که در جهان نمیگنجد حسندل برد که عالم دگر میسازمدوزن خنده به فکر ارشمیدیس و مترسسر کن خبث ارسطاطالیس و مترسیک باره تو هم نکته ما لا یعنیبر حاشیهی حاشیه بنویس و مترسسهدنیا مطلب که عور میباید رفتنزدیک مشو که دور میباید رفتحمالی اسباب جهان هرزه مکنکز کوچهی تنگ گور میباید رفتچهارآن خواجه که دی شیشه می داشت به دستامروز چو شیشه تا که افتاد شکستگِرد آمده بود گَردی از هم پاشیدبرخاسته بود گِردبادی و نشست#مجذوب_تبریزی🔻🔻🔻🔻🔻T.me/sanjarisina