. 🟠 سهگانه ۲۸ مرداد و مسئله توسعه در ایران 📝 یادداشت دوم: شکست نهادها و گسست توسعهای ✍ دکتر رضا ب…
انتشار: 2026/08/19 15:24 UTCدریافت: 2026/08/19 15:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 15:35 UTC
. 🟠 سهگانه ۲۸ مرداد و مسئله توسعه در ایران 📝 یادداشت دوم: شکست نهادها و گسست توسعهای ✍ دکتر رضا بهرامی/ کشکان با نگاهی اجمالی به تاریخ معاصر ایران، باید گفت کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ معمولاً در قالب یک منازعه سیاسی روایت شده است. منازعهای که در آن مصدق….🟠 سهگانه ۲۸ مرداد و مسئله توسعه در ایران📝 یادداشت سوم: میراث بیاعتمادی✍ دکتر رضا بهرامی/ کشکانکودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را میتوان از زوایای مختلفی ارزیابی کرد. در دو یادداشت پیشین، از یک سو به این پرداختم که کودتا چه مسیرهای ممکن توسعه سیاسی و نهادی ایران را محدود کرد و از سوی دیگر، نشان دادم چگونه ضعف نهادهای حل اختلاف، تعارض سیاسی را به یک بازی همه یا هیچ تبدیل کرد. اما پیامد چنین رویدادی فقط تغییر دولت یا تغییر توازن قدرت نیست. هر بحران سیاسی میتواند بر برداشت جامعه از سیاست و امکان اصلاح نیز اثر بگذارد. از این چشمانداز، یکی از مهمترین میراثهای ۲۸ مرداد در فرسایش اعتماد عمومی به قواعد و نهادهای سیاسی فهم میشود.البته سخن گفتن از بحران اعتماد به این معنا نیست که با یک شاخص مشخص میتوان نشان داد اعتماد عمومی در ایران پیش و پس از کودتای ۲۸ مرداد دقیقاً چه میزان تغییر کرده است. بحث بر سر یک مکانیسم تاریخی است. وقتی جامعه میبیند دولت از طریق مداخلهی خارجی و با اتکای غیرقانونی به نیروهای داخلی کنار گذاشته میشود، این تجربه بیشک برداشت نسلهای بعدی از سیاست و قدرت را تغییر خواهد دهد.اما اعتماد دقیقاً چگونه آسیب میبیند؟ پاسخ را نباید فقط در حوزهی اعتماد یا بیاعتمادی به یک دولت خارجی جستجو کرد. مسئلهی عمیقتر، اعتماد به قواعد بازی سیاسی است. شهروندان ممکن است با یک دولت مخالف باشند و در عین حال باور داشته باشند نهادهای سیاسی سرانجام امکان اصلاح مسیر را فراهم میکنند. در این حالت، شکست سیاسی به خودیِ خود به بیاعتمادی به کل نظام سیاسی منجر نمیشود اما اگر این تصور شکل بگیرد که در بزنگاهها قواعد پذیرفتهشده کنار گذاشته میشود، اعتماد به خودِ قواعد بازی آسیب میبیند.اینجا مفهوم اعتماد در آثار فرانسیس فوکویاما اهمیت پیدا میکند. فوکویاما در کتاب اعتماد، این پارامتر را ورای یک فضیلت اخلاقی، یکی از پایههای توانایی جوامع برای همکاری در مقیاس گسترده معرفی میکند. از نظر فوکویاما، جامعهای که افراد و گروههای آن فراتر از روابط محدود شخصی به یکدیگر اعتماد کنند، آسانتر قادر به ساختن سازمانهای پیچیده و همکاریهای پایدار خواهد بود. از این نگاه، توسعه نیز زمانی آسانتر میشود که بازیگران بر حداقلی از قواعد و انتظارات مشترک حساب کنند.داگلاس نورث از زاویه دیگری به همین مسئله نزدیک میشود. او نشان میدهد باورهای سیاسی و اقتصادی در طول زمان و از خلال تجارب تاریخی شکل میگیرند و این باورهای انباشته مسیر تحول نهادی آینده را تحت تاثیر قرار میدهند. گذشته فقط پشت سر جامعه نمیماند و میتواند در برداشت آن از آینده نیز حضور داشته باشد. بدین ترتیب، اگر یک تجربه تاریخی به این باور منجر شود که قواعد رسمی در بزنگاهها قابل اتکا نیستند، همین باور در رفتار سیاسی نسلهای بعدی نیز بازتاب پیدا میکند.در اینجا باید میان اعتماد اجتماعی و اعتماد نهادی تمایز گذاشت. رابرت پاتنام در مطالعات خود پیرامون سرمایه اجتماعی، اعتماد، شبکههای همکاری و مشارکت مدنی را از عوامل اثرگذار بر عملکرد نهادهای عمومی میداند. در این رابطه، مسئله این است که شهروندان علاوه بر اعتماد به یکدیگر، میتوانند این اعتماد را به همکاری مدنی و مشارکت در نهادهای عمومی تبدیل کنند یا نه. اگر شهروندان احساس کنند نهادهای رسمی در بزنگاهها نمیتوانند تعارضات را حل کنند، ممکن است انگیزه مشارکت در همان نهادها کاهش یابد و روابط غیررسمی اهمیت افزونتری پیدا کند.پیپا نوریس میان حمایت از نظام سیاسی، اعتماد به نهادهای سیاسی و ارزیابی عملکرد دولت تمایز میگذارد و نشان میدهد که کاهش اعتماد نهادی بر مشارکت سیاسی و رابطه شهروندان با حکومت اثر میگذارد. البته بیاعتمادی الزاماً به معنای بیتفاوتی نیست. ممکن است شهروندان به عملکرد یک نهاد بیاعتماد باشند اما همچنان خواهان نهادهای بهتر و پاسخگو باقی بمانند. از این نگاه، این امکان وجود دارد که بیاعتمادی هم به کنارهگیری سیاسی و هم به مطالبات غلیظتر برای تغییر بیانجامد.تجربه ایران پس از ۲۸ مرداد را از همین زاویه به بررسی مینشینم. پس از کودتا، حکومت از نظر اجرایی و امنیتی تقویت شد اما فضای سیاسی بستهتر شد و سرکوب مخالفان به شکل فزایندهای فزونی یافت. در چنین شرایطی، یک چرخه معیوب شکل میگیرد. بدین صورت که حکومت، اختلاف را تهدید میبیند و درصدد کنترل آن به هر وسیلهای برمیآید. جامعه نیز هرچه بیشتر احساس کند امکان حل مسالمتآمیز اختلاف کم است، اعتمادش به نهادهای رسمی را از دست میدهد..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
پستهای تلگرام — پایگاه خبری کشکان
. 🟠 سهگانه ۲۸ مرداد و مسئله توسعه در ایران 📝 یادداشت سوم: میراث بیاعتمادی ✍ دکتر رضا بهرامی/ کشکان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را میتوان از زوایای مختلفی ارزیابی کرد. در دو یادداشت پیشین، از یک سو به این پرداختم که کودتا چه مسیرهای ممکن توسعه سیاسی و نهادی…ادامه👇این مسئله برای توسعه اهمیت زیادی دارد چه بسیاری از اصلاحات توسعهای نیازمند همکاری مستمر دولت و جامعه هستند. اصلاحات اقتصادی، تغییرات نهادی، گسترش آموزش، اصلاح نظام مالیاتی یا توسعه بخش خصوصی، همگی مستلزم آن هستند که بازیگران بتوانند تا حدی آینده را پیشبینی کنند و به تصمیمهای رسمی اعتماد داشته باشند. بیاعتمادی مداوم، هزینه چنین همکاریای را افزایش میدهد.از این نوع نگاه، بیاعتمادی به قدرتهای خارجی یکی از پیامدهای مهم ۲۸ مرداد بود. با این حال اما پیامد مهمتر، بیاعتمادی به امکان حل تعارضات سیاسی از طریق قواعد داخلی بود. اگر جامعه به این باور برسد که نهادها در بزنگاههای حساس تعیینکننده نیستند، طبیعی است که به جای سرمایهگذاری بر نهادها، بیشتر به افراد، شبکهها و راههای خارج از نهادها تکیه کند.شاید یکی از هزینههای پنهان ۲۸ مرداد همین باشد. آسیب به تجربهای که میتوانست به جامعه بیاموزد اختلاف سیاسی را میتوان درون قواعد بازی مدیریت کرد چه توسعه به انباشت تجربه نهادی نیاز دارد و هر نسل باید یاد بگیرد دولتها تغییر میکنند و شکست سیاسی پایان راه نیست. از این نگاه، ۲۸ مرداد به اعتماد به امکانِ حل سیاسی تعارضات آسیب جدی زد. و وقتی اعتماد به قواعد بازی فرسوده شود، بالطبع هزینه ساختن نهادهای کارآمد و در نهایت هزینه توسعه افزایش مییابد.پرسش مهم ۲۸ مرداد این است که آیا جامعهای که این تجربه را پشت سر گذاشت، توانست دوباره به این باور برسد که میتوان با دیگری اختلاف داشت، رقابت کرد، شکست خورد و دوباره بازگشت، بدون آنکه هر اختلافی به یک بحران موجودیتی تبدیل شود؟ توسعه پایدار در نهایت، بر چنین اعتمادی استوار است. اعتمادی که از تجربهی مکرر کار کردن نهادها در طول زمان ساخته میشود..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
.📸 قابل توجه مدیریت پیگیر و مردمی اداره برق شهرستان/ وضعیت روشنایی کوچه ی گلستان ۹ خیابان بوعلی کوهدشت.رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
.🟠 نشریه پولیتیکو اعلام کرد که ایران و ایالات متحده وارد مرحلهای از انتظار شدهاند که در آن هر طرف منتظر به پایان رسیدن توان تابآوری طرف مقابل است..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
.🟠 ورشکستی یک پلتفرم فروش آنلاین طلا در نبود ناظر🔸 پلیس فتا امروز اعلام کرد که یک پلتفرم فروش آنلاین طلا «بهخاطر خالیفروشی ورشکست شد» و در حال حاضر با ۲۰۰ هزار کاربر فعالیت آن لغو شده است..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
.🟠 رئیس کل جدید دادگستری استان لرستان منصوب شد🔸 با حکم رئیس قوه قضاییه عمران علی محمدی به عنوان رئیس کل دادگستری استان لرستان منصوب شد.🔸 از سوابق "عمران علیمحمدی" می توان به ریاست شعب مختلف در استان ایلام و جانشین و رئیس کل دادگستری ایلام و ریاست شعبه ۲۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران اشاره کرد..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
.🟠 آغاز بتنریزی سد تنگ معشورهمجری طرح سد و نیروگاه تنگ معشوره:🔸پس از اتمام حفاری جناحین و پی سد و اجرای بتن پرکننده پی، اولین پانل بتنی سد و نیروگاه برقابی تنگ معشوره برای حفاری و تزریق تحکیمی پی این سد اجرا شد.🔸 سد بتنی و نیروگاه برقابی تنگ معشوره از نوع RCC و به ارتفاع ۹۶ متر و حجم بتن سد ۴۲۰ هزار مترمکعب و حجم مخزن سد ۵۲۵ میلیون مترمکعب توسط شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران درحال ساخت است..رسانه رسمی و مردمی «کشکان»🌐 Kashkan.ir🆔 @kashkanews.
