📑 #ترامپ، #نفت ایران و نبردی که #مصدق آغاز کردبخش اول✍ "حسین قتیب"، تحلیلگر:✍برای فهم نگاه دونالد…
انتشار: 2026/07/31 14:52 UTC
![📡خبرستان [دیلی تلگرام] 📡 (@khabarestan_ir)](https://img.telegramfarsi.com/imgs/281960.jpg){kind=small}
📑 #ترامپ، #نفت ایران و نبردی که #مصدق آغاز کردبخش اول✍ "حسین قتیب"، تحلیلگر:✍برای فهم نگاه دونالد ترامپ به ایران، باید نخست به تجربه ونزوئلا و لیبی نگاه کرد. پس از عملیات آمریکا و انتقال اجباری نیکلاس مادورو به ایالات متحده، واشنگتن نهتنها در روند سیاسی ونزوئلا مداخله کرد، بلکه برای تسلط بر صادرات، فروش و درآمد نفت این کشور نیز وارد عمل شد. ✍شرکتهای آمریکایی به صنعت نفت ونزوئلا بازگشتند و تصمیمگیری درباره مقصد نفت، نحوه فروش و مصرف درآمدهای آن، هرچه بیشتر زیر نظارت آمریکا قرار گرفت. این روند را نمیتوان صرفاً «بازسازی صنعت نفت» نامید؛ مسئله، تصرف سیاسی یک کشور و غارت سازمانیافته منابع آن در پوشش گذار سیاسی و بازسازی اقتصادی است.✍لیبی نیز پیش از ونزوئلا نمونه مشابهی را تجربه کرد. مداخله نظامی ناتو در سال ۲۰۱۱، که با عنوان حمایت از مردم و جلوگیری از سرکوب توجیه میشد، به فروپاشی دولت مرکزی، تجزیه قدرت سیاسی و آغاز جنگی طولانی انجامید. پس از سقوط معمر قذافی، منابع نفتی لیبی میان دولتهای رقیب، شبهنظامیان، فرماندهان نظامی و بازیگران خارجی گرفتار شد. میدانها، بنادر و خطوط صادرات نفت بارها به ابزار فشار سیاسی و نظامی تبدیل شدند و شرکتهای غربی، بهویژه شرکتهای آمریکایی و اروپایی، دوباره به موقعیتی ممتاز در استخراج، تجارت و توسعه منابع انرژی لیبی دست یافتند. در نتیجه، کشوری که پیش از جنگ از درآمد نفت برای ساخت دولت و تأمین خدمات عمومی استفاده میکرد، به سرزمینی تبدیل شد که نفت آن صادر میشود، اما مردمش با فروپاشی زیرساخت، قطع برق، ناامنی و فقر روبهرو هستند. ✍غارت نفت لیبی الزاماً به معنای انتقال مخفیانه تمام محمولهها نیست؛ شکل اصلی غارت، نابود کردن حاکمیت ملی، تحمیل جنگ داخلی و ایجاد ساختاری است که در آن شرکتها و قدرتهای خارجی از منابع کشور سود میبرند، در حالی که جامعه لیبی هزینه جنگ و فروپاشی را میپردازد.✍ایران برای ترامپ فقط یک رقیب سیاسی یا یک پرونده هستهای نیست. ایران کشوری با منابع عظیم نفت و گاز است که صنعت انرژی آن هنوز بهطور کامل در شبکه مالی، امنیتی و شرکتی آمریکا ادغام نشده است. درآمد نفت ایران در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری نمیشود، بودجه کشور با اجازه واشنگتن آزاد نمیشود و حفاظت از تأسیسات نفتی آن به ارتش آمریکا وابسته نیست. از همین رو، هدف نهایی فشار بر ایران را باید فراتر از تحریم یا تغییر رفتار سیاسی دید: بازگرداندن ایران به وضعیتی که مالکیت منابع ممکن است ظاهراً ایرانی بماند، اما استخراج، فروش، فناوری، انتقال پول و مصرف درآمد نفت در اختیار قدرتهای خارجی قرار گیرد.✍این همان نظمی است که دکتر "محمد مصدق" در اسفند ۱۳۲۹ در برابر آن ایستاد. پیش از ملی شدن صنعت نفت، شرکت نفت ایران و انگلیس استخراج، پالایش، صادرات، حسابرسی و درآمد نفت ایران را کنترل میکرد. منابع در ایران قرار داشت، اما تصمیمگیری در لندن انجام میشد و ایران سهم ناچیزی از ثروت خود دریافت میکرد.✍اهمیت ملی شدن نفت فقط افزایش سهم ایران نبود. مصدق نفت را به مسئله حاکمیت ملی تبدیل کرد. اصل بنیادین او این بود که یک ملت باید نهتنها مالک حقوقی منابع، بلکه صاحب اختیار واقعی بر تولید، فروش و درآمد آن باشد. در اندیشه او، استقلال سیاسی بدون استقلال اقتصادی معنای کاملی نداشت.✍کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با همکاری آمریکا و بریتانیا دولت مصدق را سرنگون کرد و کنسرسیومی از شرکتهای غربی، از جمله شرکتهای آمریکایی، بار دیگر بر صنعت نفت ایران مسلط شد. ✍بااینحال، کودتا نتوانست اصل ملی شدن را کاملاً لغو کند. شرکت ملی نفت ایران باقی ماند و حتی حکومت پس از کودتا ناچار شد مالکیت ملی منابع را به رسمیت بشناسد. ایران نیز بهتدریج توانست کنترل بیشتری بر تولید و درآمد نفت به دست آورد و آن را برای دولتسازی، ایجاد زیرساخت و توسعه کشور به کار گیرد.✍ برای درک اهمیت این میراث باید ایران را با کشورهای عربی نفتخیز مقایسه کرد. در عربستان سعودی، صنعت نفت از ابتدا با سرمایه، فناوری و مدیریت شرکتهای آمریکایی شکل گرفت. آرامکو بعدها ملی شد، اما صنعت انرژی عربستان همچنان در شبکه فناوری، خدمات مهندسی، امنیت نظامی، بازارهای مالی و صنایع تسلیحاتی آمریکا قرار دارد. بخش بزرگی از درآمد نفت به دلار دریافت میشود و از طریق سرمایهگذاری در داراییهای آمریکایی، خرید تسلیحات، فناوری و خدمات دوباره به اقتصاد آمریکا بازمیگردد.در چنین ساختاری، کشور ممکن است مالک رسمی شرکت نفت باشد، اما حفاظت از تأسیسات، دسترسی به فناوری، نظام مالی، تسلیحات و حتی امنیت حکومت آن به آمریکا وابسته میماند. بنابراین، ملی بودن حقوقی مالکیت لزوماً به معنای استقلال واقعی نیست...ادامه در پست بعدی...
پستهای تلگرام — 📡خبرستان [دیلی تلگرام] 📡
🌀 دعوت #بغداد از #قالیباف؛ تلاشی برای تبدیل عراق به #میانجی میان #ایران و #آمریکا/ #سیانان 🗣 "علی رزق"، تحلیلگر امنیتی و سیاسی، در گفتوگو با شبکه #CNN، دعوت عراق از "محمدباقر قالیباف"، رئیس مجلس ایران، برای سفر به بغداد را دارای اهدافی فراتر از مناسبات دوجانبه دانست.🗣رزق در برنامه «Connect the World» شبکه CNN گفت: «کاملاً محتمل است» که یکی از اهداف پشت این دعوت، مطرح کردن عراق بهعنوان یک میانجی بالقوه میان ایران و آمریکا باشد.🗣او افزود که چنین نقشی میتواند جایگاه عراق را بهعنوان یک میانجی مهم ارتقا داده و نخستوزیر عراق را به شریکی مهم برای هر دو طرف، یعنی واشنگتن و تهران، تبدیل کند.🗣این تحلیلگر در عین حال درباره موفقیت بغداد در چنین نقشی ابراز تردید کرد و گفت مشخص نیست چه ویژگی ویژهای پرونده عراق را نسبت به میانجیهایی مانند پاکستان، قطر و عمان متمایز میکند.✍عراق طی سالهای گذشته بارها تحت تأثیر تنشهای ایران و آمریکا قرار گرفته است. از جمله در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ، حمله آمریکا به کاروان حامل قاسم سلیمانی در نزدیکی فرودگاه بغداد، این کشور را مستقیماً در کانون تنش تهران و واشنگتن قرار داد.✍نخستوزیر عراق نیز در ماه ژوئیه به واشنگتن سفر و با ترامپ دیدار کرده بود؛ سفری که آن را آغاز مرحلهای جدید در روابط عراق و آمریکا با تمرکز بیشتر بر همکاری اقتصادی و کاهش نقش روابط نظامی توصیف کرد.✍اکنون سفر قالیباف به بغداد میتواند فرصتی برای عراق باشد تا علاوه بر مدیریت مناسبات خود با تهران و واشنگتن، نقش فعالتری در کاهش تنش و انتقال پیام میان دو طرف ایفا کند.━━━━━━ 🟢 ━━━━━📢با #خبرستان | #دیلیتلگرام در ۳ پلتفرم📲 #تلگرام | 💬 #واتساپ | 🗨 #بله bit.ly/3TM9BPybit.ly/4xocIvBbit.ly/4pXQga0【صحت✦دقت✦سرعت】
📝 از جنگ قبیلهای تا لشگرکشی مطبوعاتی | پاسخ #خجسته_رحیمی به #قوچانی.✍ "رضا خجسته رحیمی"، سردبیر مجلهی "اندیشه پویا"، در پاسخ به یادداشت محمد قوچانی با عنوان «صوفیان بر کرسی فقیهان» که در اختیار انصاف نیوز قرار داد، نوشت:✍ این چند خط خطاب به رفیق و همکار قدیمی است که این روزها پایش را در یک کفش کرده تا بر آتش جنگی قبیلهای بدمد و در یکی از آخرین شمشیرزدنها و لشکرکشیهایش، ما را هم سوار بر مرکب قبیلهٔ اشقیا (البته به زعم خود) کرده است. ✍ راستش جا خوردم وقتی دیدم محمد قوچانی، سردبیر آگاهی نو، مجله اندیشه پویا را ارگان روشنفکری دینی قالب زده و نوشته: «روشنفکری دینی بدون روزنامهنگاری از کیهان فرهنگی و کیان و مدرسه و اندیشه پویا در اثبات و مهرنامه و سیاستنامه و تجارت فردا و آگاهی نو در انتقاد از این جریان…» ✍ عجالتاً به این توضیح مختصر بسنده میکنم که تمایز ممتاز اندیشهپویا در طول ۱۵ سال انتشارش، همین بوده که عضو هیچ قبیلهای نبوده و زیر بیرق هیچ مرادی تا امروز سینه نزده است؛ نه طباطبایی، نه سروش و نه هیچ فرد دیگری. ✍در این مجله، هم بابک احمدی نوشته است، هم مرتضی مردیها. هم مصاحبهٔ سروش منتشر شده، هم مصاحبهٔ طباطبایی. بارها گفتوگوها و مقالات محمد طبیبیان و موسی غنینژاد در همین مجله منتشر شده است.✍ما اگر تریبون روشنفکری دینی بودیم که محمد قوچانی لطف دارد و این طوق را بر گردن اندیشه پویا میاندازد، به سراغ پروندهٔ ساواک شریعتی – البته با رویکردی همزمان انتقادی و منصفانه – نمیرفتیم. ✍سه سال پیش، همین سردبیر بیتقصیر اندیشهپویا به تفصیل در نقد صناعت و قناعت و نسبتش با توسعه در مجله نوشته است و این «کشف جدید» مبارزان علیه روشنفکری دینی در همان نشریهای که محمد قوچانی ارگان روشنفکری دینی میخواندش، منتشر شده است.✍این هم در نوع خود جالب است که انتشار مصاحبهها با سروش در مطبوعاتی که برادرم محمد قوچانی سردبیرش بوده، نشانهٔ آزاداندیشی سردبیر است و چاپ یک مصاحبه با سروش در اندیشه پویا نشانهٔ عضو قبیله بودن سردبیرِ یکلاقبای این نشریه با روشنفکران دینی.✍ با همه احترام به روشنفکران دینی و غیردینی و تلاشهای فکریشان، اندیشهپویا هیچگاه بلندگوی یک جریان نبوده است. ✍از همه در جای خود آموخته، در نقد افکار توسعهستیز صریح و پیشرو بوده و درعینحال تلاش کرده در جادهٔ انصاف به مسیر خود ادامه دهد. سخن بسیار است… ✍باری، ما اگر دغدغهای در مجله داشتهایم، عمدتاً نقد رادیکالیسم و تندروی و هیجانزدگی و ترویج توسعه و یک لیبرالیسم مداراجو بوده است. جهتگیری داشتهایم، اما برخلاف برخی روزنامهنگاران و رسانهها جانبداری نکردهایم و عضو قبیله نبودهایم.✍و البته وقتی بسیاری از جمله محمد قوچانی عزیز چپ بودند و سکهٔ لیبرال بودن کمتر رواج داشت، همین سردبیرِ یکلاقبای اندیشهپویا که جوانلیبرالی تندمزاج بود (مثل امروز محمد قوچانی)، توسط رفیق جوان چپمزاجش متهم شد که پیام جامعهٔ مدنی را اشتباه دریافت کرده است.✍اینها را رفیق قدیمی ما میداند (اصلاً همهٔ آنچه خوراک نقد اوست از یک گفتوگوی چالشی و انتقادی اما محترمانهٔ اندیشه پویا با عبدالکریم سروش برآمده)، اما چون دوست دارد جنگ قبیلهای راه بیندازد، اندیشهپویا را هم خرج اردوکشی مطلوب خود میکند.✍اشکالی البته ندارد. اما امیدوارم بعدها اگر پژوهشگر یا روزنامهنگاری قلم به دست گرفت تا تاریخ دورهٔ ما را بنویسد، آنقدر دقیق و متعهد به حقیقت باشد که قیمه و ماست را در هم نریزد و آش شلهقلمکاری به نام «تاریخ اندیشه» بر سفرهٔ نسلهای آینده نگذارد.━━━━━━ 🟢 ━━━━━━📢با #خبرستان | #دیلیتلگرام در ۳ پلتفرم📲 #تلگرام | 💬 #واتساپ | 🗨 #بله bit.ly/3TM9BPybit.ly/4xocIvBbit.ly/4pXQga0【صحت✦دقت✦سرعت】
همراهان گرامی📱از علاقهمندان و آشنایان خود، برای عضویت در کانال مستقلِ #خبرستان_دیلیتلگرام و استفاده از اخبار و تحلیلهای داخلی و بینالمللی، از طریق لینک زیر دعوت کنیدt.me/khabarestan_ir
#خبرستان_بینالملل 📑 #پیمان_مکه؛ تهدیدی برای ایران یا فرصتی تازه؟ . ✍ "قمر چیمه" بنیانگذار و مدیر اجرایی "مؤسسه سنوبر" در اسلامآباد، پژوهشگر حوزه احزاب اسلامگرای پاکستان و "میر احمد مرتضی" پژوهشگر مؤسسه سنوبر در حوزه حقوق، سیاست و راهبرد، در مقاله مشترکی…بخش دوم و پایانی پیمان مکه✍ از سوی دیگر، پاکستان و ترکیه احتمالاً عربستان را به خویشتنداری و مدیریت دیپلماتیک بحران تشویق خواهند کرد. هر دو کشور پیشتر نیز در جلوگیری از ورود مستقیم عربستان به جنگ آمریکا و ایران و در تلاش برای کاهش تنش نقش داشتهاند. ✍ بنابراین پیمان مکه، در کنار ایجاد بازدارندگی، میتواند نوعی حائل دیپلماتیک در برابر تشدید بحران نیز ایجاد کند و زمینه را برای ترتیباتی قابل قبول درباره مسئله حوثیها فراهم آورد.✍ در این چارچوب، رویارویی مستقیم لزوماً در خدمت منافع ایران نیست. گسترش یک نظم امنیتی منطقهای که هم بازدارندگی ایجاد کند و هم ظرفیت مدیریت دیپلماتیک بحرانها را داشته باشد، میتواند برای تهران فرصتهایی ایجاد کند. ✍واکنش ایران به پیمان مکه و تصمیم آن درباره نحوه تعامل با این ساختار، در شکل دادن به محیط راهبردی آینده خاورمیانه اهمیت تعیینکنندهای خواهد داشت.━━━━━━ 🟢 ━━━━━━📢با #خبرستان | #دیلیتلگرام در ۳ پلتفرم📲 #تلگرام | 💬 #واتساپ | 🗨 #بله bit.ly/3TM9BPybit.ly/4xocIvBbit.ly/4pXQga0【صحت✦دقت✦سرعت】