✍️ وقتی VAR آمد، مقصر خدا شد؟امروز بعد از تساوی تلخ فوتبال ایران و مصر، جملهای عجیب از امیر قلعهن…
انتشار: 2026/06/27 08:18 UTCدریافت: 2026/08/15 01:43 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 01:43 UTC
✍️ وقتی VAR آمد، مقصر خدا شد؟امروز بعد از تساوی تلخ فوتبال ایران و مصر، جملهای عجیب از امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ایران شنیدم. ایشان گفتند: «خدا هم با ما سر ناسازگاری دارد!»مدتی پیش هم جملهای از ایشان در فضای مجازی پخش شده بود که بعد از پایان یک بازی گفته بودند: «تُعِزُّ مَن تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَن تَشاء»؛ یعنی خدا هر که را بخواهد عزیز میکند و هر که را بخواهد خوار میسازد.البته روی سخنم فقط با آقای قلعهنویی نیست. افراد مشهور چون با میلیونها نفر مخاطب سر و کار دارند، حرفها و رفتارشان بیشتر دیده میشود؛ اما همین حرفها معمولاً بازتابی از فرهنگ عمومی جامعه است. پس بد نیست کمی درباره چنین نگاههایی تأمل کنیم.یک. از داور تا خدای داوراندر مطالعات ادیانی گفته میشود یکی از علتهای کمرنگ شدن برخی باورهای دینی در جهان جدید، ورود علم به عرصه زندگی اجتماعی است. علم برای بسیاری از پرسشهایی که پیشتر با ارجاع به نیروهای قدسی و ماورایی پاسخ داده میشدند، توضیح طبیعی ارائه کرد.مثلاً در گذشته ممکن بود بپرسند: چرا باران میبارد؟ و پاسخ بدهند: چون خدایان از مردم زمین راضیاند. اما در نگاه علمی امروز، باران با سازوکارهای طبیعی توضیح داده میشود؛ گویی یا خدا نقشی در آن ندارد، یا در گوشهای از عالم فقط قوانینی وضع کرده و جهان طبق همان قوانین پیش میرود.نمیخواهم وارد بحث مفصل علم و دین شوم. فقط میخواهم بگویم تا پیش از این، وقتی تیمی میباخت یا نتیجه دلخواهش را نمیگرفت، معمولاً داور مقصر بود و همه اعتراضها به سمت او میرفت. اما حالا با گسترش تکنولوژی، VAR و حتی ورود هوش مصنوعی به داوری، انگار انگشت اتهام از داوران به سمت «خدای داوران» برگشته است!این بار دیگر مقصر علم و تکنولوژی نیست؛ انگار خود خدا مقصر نتیجه شده است. نمیدانم از این تغییر جهت باید خوشحال بود یا ناراحت، اما به هر حال واقعیتی است که ارزش تأمل دارد.دو. خدایی که فقط وقتی خوب است که مطابق میل ما عمل کنداین اتفاق برای همه ما آشناست: وقتی دنیا مطابق میل ما میچرخد، آنقدر خوشحال میشویم که انگار عدالت کامل برقرار شده است. حتی گاهی فکر میکنیم عدالت دقیقاً همان چیزی است که به نفع ما اتفاق افتاده، و اگر غیر از آن میشد، حتماً ظلم اتفاق افتاده بود.اما وقتی دنیا روی خوش به ما نشان نمیدهد، یا آنطور که دوست داریم پیش نمیرود، از بیعدالتی، ظلم، بدشانسی و حتی ناسازگاری خدا حرف میزنیم.انگار خدا را با یک معیار میسنجیم: رضایت خودمان.اگر همان چیزی رخ دهد که ما میخواهیم، خدا میشود عادل، مهربان و حقمدار. اما اگر خلاف خواسته ما اتفاق بیفتد، همان خدای مهربان و عادل، ناگهان میشود خدایی که با ما ناسازگار است و حق را به دیگری داده است.دیدن دست خدا در اتفاقات روزمره، نه تنها کار بدی نیست، بلکه نشانه یک جهانبینی عمیق و الهی است. انسانی که چنین نگاهی دارد، میتواند در شمار انسانهای متعالی و اهل معرفت باشد. اما این نگاه دو شرط مهم دارد: اول باید خدا را درست شناخت و سپس باید خدا را از خواستهها، منافع و خودمحوریهای خود جدا کرد. باید بفهمیم عدالت خدا لزوماً همان چیزی نیست که ما دوست داریم. باید یاد بگیریم تسلیم اراده او باشیم؛ چه آن اراده به سود ما باشد و چه به زیان ما.خدا هیچگاه با بندگانش ناسازگار نیست. او همواره با عدالت رفتار میکند، حتی اگر ما حکمت بسیاری از اتفاقات را نفهمیم.باز هم تأکید میکنم روی سخنم فقط با سرمربی تیم ملی نبود. من در این جمله، فقط یک شخص را ندیدم؛ بخشی از رفتار خودم و جامعهام را دیدم.شاید این اتفاق فرصتی باشد برای اینکه دوباره از خودمان بپرسیم:آیا ما خدا را با تمام اسماء و صفاتش میخواهیم، یا خدایی را میخواهیم که همیشه مطابق میل ما رفتار کند؟میثاق محرابی@khalvat_neshini
