کەیفی لە گوندی کۆری لە دەڤەری جوانڕۆ لەدایک بووە. هەندێک لە سەرچاوە کۆنەکان ساڵی لەدایکبوونی بە ١٢٤…

کەیفی لە گوندی کۆری لە دەڤەری جوانڕۆ لەدایک بووە. هەندێک لە سەرچاوە کۆنەکان ساڵی لەدایکبوونی بە ١٢٤٣ی کۆچی و هاوکات بە ساڵی ١٨٢٧ی زایینی دەزانن، بەڵام هەندێک سەرچاوەی تر ژمارەیەکی جیاواز بۆ ساڵی لەدایکبوون دەهێنن. لە توێژینەوە نوێکانیشدا ئەم جیاوازییە بەشێک…کەیفی و مەلا ئەحمەدی کڵاشیپەیوەندیی کەیفی لەگەڵ مەلا ئەحمەدی کڵاشیش لە بەشە جوانەکانی ژیانی ئەدەبی ئەوە.مەلا ئەحمەدی کڵاشی، کوڕی سەدیق کڵاشی، لە گوندی کڵاش لە ناوچەی جوانڕۆ لەدایک بووە. لە منداڵیدا خوێندن و نووسینی لای باوکی فێر بووە و دواتر بۆ خوێندن چووەتە سەردەمەکانی سنە و لە مەدرەسەدا خوێندوویەتی. پاشان کاری نووسین و مامۆستایەتیی کردووە و بە شاعیر و ئەدیبێکی ناسراوی کورد ناسراوە.کەیفی و مەلا ئەحمەدی کڵاشی یەکتریان ناسیوە و نامەی شێعرییان بۆ یەکتر ناردووە. ئەم نامە شێعرییانە نیشانەی ئەوەیە کە لەو سەردەمەدا پەیوەندیی شاعیران تەنها بە دیدار و هاوڕێیەتی نەبوو، بەڵکو شێعر خۆی بووە ئامرازێک بۆ گفتوگۆ، وەڵامدانەوە و دەربڕینی هەست و بیر .ئەم نامە شێعرییانە هەروەها نیشانی ئەوە دەدەن کە کەیفی لە ناو ژینگەی شاعیران و زانایانی کوردستاندا شوێن و ڕێزی تایبەتی هەیە.خوێندن و هاتن بۆ کۆیەکەیفی وەک زۆرێک لە فەقێ و خوێندکارانی ئەو سەردەمە، بۆ تەواوکردنی خوێندنی دینی و زانستی ڕووی لە ناوەندە مەدرەسەییەکان کرد.لە دەوروبەری ١٨٦٣دا گەیشتووەتە کۆیە و لە مزگەوتی جەلی و لە خزمەتی مەلا عەبدوڵڵای جەلیزادە خوێندوویەتی. لەو ژینگەیەدا کەیفی تەنها فەقێیەکی خوێندکار نەبوو؛ بەڵکو بەهۆی شارەزایی لە ئەدەبی کلاسیکی کوردی و فارسی دەستی بە شێعرکردن کرد و بە خێرایی لە ناو ژینگەی ئەدەبی کۆیەدا ناسرا.کۆیە لەو سەردەمەدا ناوەندێکی گرنگی زانست و ئەدەب بوو. مەدرەسە، مزگەوت، حوجرە و دیوانخانەکان تەنها شوێنی خوێندن نەبوون؛ بەڵکو بوونە شوێنی گفتوگۆی فکری و شەڕی شێعری و ڕکابەریی نێوان شاعیران. کەیفی و شێخ ڕەزا؛ لە هاوڕێیەتییەوە بۆ ڕکابەری لە گرنگترین بەشەکانی ژیانی کەیفی، پەیوەندیی ئەوە لەگەڵ شێخ ڕەزا تاڵەبانییە.لە سەرەتاوە پەیوەندیی نێوانیان پەیوەندیی دوو خوێندکار و دوو شاعیر بوو. هەردووکیان لە کۆیەدا لە ژینگەی مەدرەسە و شێعر نزیک بوونەوە و بە شێعر و گفتوگۆی ئەدەبی ئاڵوگۆڕیان دەکرد.بەڵام ئەم هاوڕێیەتییە دواتر گۆڕا بۆ ڕکابەریی شاعیرانە و لە کۆتاییدا بۆ شەڕی شێعری.سەرچاوەیەکی لێکۆڵینەوەیی لەسەر کەیفی دەڵێت کە کەیفی لە کۆیە لەگەڵ شێخ ڕەزا و کۆمەڵێک لە مەلا و فەقێکاندا بە شێعر و «شەڕەشیعر» بەشداریی دەکرد؛ ئەم ژینگەیەش لە کۆتاییدا بووە هۆی ناخۆشیی نێوان کەیفی و شێخ ڕەزاڕقی شاعیرانەشێخ ڕەزا تاڵەبانی بە تایبەتی بە هەجو ناسراوە. هەجو لە شێعری ئەودا تەنها شێوازێکی ئەدەبی نەبوو، بەڵکو زۆرجار ئامرازێک بوو بۆ ڕەخنەگرتن لە کەسانێک کە بە دڵی نەبوون.لەبارەی کەیفی، شێخ ڕەزا هەندێک شێعری هەجویی ئاراستەی ئەو کرد. بەڵام کەیفی کەسێکی نەبوو کە بە ئاسانی بێدەنگ بێت. لەبەر ئەوە وەڵامی شێخ ڕەزای دایەوە و شەڕی شێعری لە نێوانیاندا قووڵتر بوو. لێکۆڵینەوەیەکی تایبەت بە ڕقی شاعیرانەی نێوانیان دەڵێت کە کەیفی بە شێوەیەکی زیرەکانە وەڵامی هێرشە شێعرییەکانی شێخ ڕەزای دەدایەوە و ئەمەش ناخۆشییەکەی لە ناو ژینگەی کۆیەدا زیاتر کرد.ئەمەش تەنها ڕکابەریی دوو شاعیر نەبوو؛ کێشەکە بە کۆمەڵگەی دەوروبەریان گەیشت و کەیفی لە ژینگەیەکدا بوو کە پشتگیریی کەمتر لێدەکرا.ڕەهەندی ئایینیی ناکۆکییەکەلەبارەی ڕەهەندی ئایینیی ناکۆکیی نێوان کەیفی و شێخ ڕەزا، پێویستە بە وریایی قسە بکرێت. کەیفی خۆی فەقێ و خوێندکاری زانستە ئایینییەکان بوو و ژیانی لە حوجرە و مەدرەسە دەستی پێ کردبوو. بۆیە نابێت بە سادەیی بگوترێت کە ئەو «دژەئایین» بوو.بەڵکو جیاوازییەکە زیاتر لە شێوازی تێڕوانین و کەشوهەوای ژینگەی مەدرەسە و تەریقەت و ڕکابەریی کەسی و ئەدەبی دەردەکەوت. شێخ ڕەزا پەیوەندییەکی بەهێزی بە ژینگەی شێخی و تەریقەتییەوە هەبوو، لەکاتێکدا کەیفی، هەرچەندە فەقێ بوو، کەسایەتییەکی سەربەخۆتر و ڕەخنەگر بوو.بۆیە «ڕقی ئایینی» دەبێت وەک یەکێک لە لێکدانەوەکان بخوێندرێتەوە، نەک وەک بەڵگەیەکی قطعی کە هەموو ناکۆکییەکە بەهۆی ئەوە بووە. ڕەهەندی چینایەتیلەگەڵ ڕەهەندی ئایینی، هەندێک لێکۆڵینەوە هەوڵ دەدەن ڕەهەندی چینایەتیشی لە پەیوەندیی کەیفی و شێخ ڕەزا ببینن.کەیفی وەک فەقێیەکی میوان و خوێندکار لە مزگەوت و حوجرەدا دەژی. ئەم جۆرە فەقێیە، بە پێی سیستەمی کۆمەڵایەتیی ئەو سەردەمە، پشت بە خێر و میوانداریی مزگەوت و کۆمەڵگە دەبەست.لە بەرامبەردا، شێخ ڕەزا لە ژینگەیەکی خێزانی و شێخیی بەهێزترەوە هاتبوو.ئەم جیاوازییە نابێت بە شێوەیەکی سادە بە «هۆکاری سەرەکیی شەڕەکە» دابنرێت؛ بەڵام دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ تێگەیشتن لەوەی بۆچی کەیفی لە کۆیەدا پشتگیرییەکی کەمتر لە بەرامبەر شێخ ڕەزا هەبوو.درێژەی هەیه‌...✍حەسیم مورادی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔵 کـانـال مــردمی ســروشتی #جوانڕۆ t.me/joinchat/AAAAAECkh0ekPKOGv6Oc2g