🍽️ غذا به مثابهی یک امر سیاسیبازخوانی تغییرات سبک تغذیه و نابرابری در ایران امروز✍️ فریبا نظریمشاه…
انتشار: 2026/07/15 11:14 UTC
🍽️ غذا به مثابهی یک امر سیاسیبازخوانی تغییرات سبک تغذیه و نابرابری در ایران امروز✍️ فریبا نظریمشاهدات میدانی از سبک تغذیه و الگوهای مصرف در کلانشهر تهران، بهویژه در سال ۱۴۰۵، نشانههایی از دگرگونی عمیق در زیست روزمره و فرسایش تدریجی هابیتوس طبقه متوسط را آشکار میکند؛ تغییراتی که دیگر صرفاً به «سلیقه غذایی» مربوط نیستند، بلکه به بازتعریف اجباری تمایزات اجتماعی اشاره دارند.🥘 نشانههای تغییر در سفرههای شهریبرخی از مهمترین نشانههای این دگرگونی عبارتاند از:🔹 رواج منوهایی با عنوان «نیمپرس»، «غذای اقتصادی»، «مینیپرس» و «خورش بدون گوشت»🔹 افزایش دکههای غذای خیابانی با محوریت سیبزمینی و تخممرغ آبپز در برخی مناطق تهران🔹 کاهش تنوع غذایی در کافهها و رستورانها🔹 افزایش تقاضا برای اقلام ارزانتر مانند آبِ کلهپاچه بهجای مغز، زبان و گوشت🔹 کاهش حجم غذاهای سنتی مانند آش، هلیم، سالاد و سیبزمینی سرخکرده🔹 بازگشت و رونق غذاهای کمهزینه و فراموششده مانند دمپختک، دمی گوجه، کلهجوش و آبدوغخیار🌍 غذا؛ فراتر از یک نیاز زیستیغذا تنها ابزاری برای تغذیه نیست؛ بلکه یکی از مهمترین عرصههای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی زندگی انسانهاست. امنیت غذایی پایدار نیز از اساسیترین وظایف نظامهای حکمرانی به شمار میرود. با این حال، عواملی مانند:⚔️ جنگ🌪️ بلایای طبیعی📉 رکود اقتصادی🏛️ ناکارآمدی حکمرانی⚖️ نابرابریهای ساختاریمیتوانند این امنیت را بهشدت تضعیف کنند.🥙 وقتی غذا سیاسی میشوددر چنین شرایطی، غذا از یک نیاز صرف زیستی فراتر رفته و به یک «امر سیاسی» تبدیل میشود؛ یعنی عرصهای که در آن، قدرت، عدالت، نابرابری و بقا به چالش کشیده میشوند.در ایران امروز، تورم فزاینده و افزایش قیمت مواد غذایی، نوع تغذیه را از یک انتخاب فرهنگی به شاخصی از نابرابری اجتماعی تبدیل کرده است. سفرههای کوچکتر، حذف تدریجی پروتئین و لبنیات، و وابستگی به غذاهای ارزان و کمکیفیت، تنها نشانههای اقتصادی نیستند؛ بلکه بازتابی از شکافهای عمیق اجتماعیاند.⚠️ سفرههای خالی و سیاستوقتی دسترسی به غذا به مسئلهای سیاسی تبدیل میشود، واکنشهای جامعه نیز ماهیتی سیاسی پیدا میکنند. اعتراضات معیشتی، راهبردهای خانوادگی برای مقابله با سوءتغذیه و تلاش روزمره برای بقا، همگی شکلهایی از مواجهه با ساختارهای قدرت هستند.اینکه چه کسی توان خرید گوشت، لبنیات و پروتئین را دارد و چه کسی ناچار به مصرف کالریهای ارزان برای زنده ماندن است، صرفاً یک مسئلهی اقتصادی نیست؛ بلکه مستقیماً به توزیع قدرت و عدالت اجتماعی مربوط میشود.🌐 امنیت غذایی؛ مسئلهای جهانیدر سطح جهانی نیز غذا همواره با قدرت سیاسی گره خورده است؛ از استفاده از غذا بهعنوان ابزار فشار در جنگها و تحریمها گرفته تا سلطه بر بذر، زمین و منابع آب.بر اساس شاخص جهانی امنیت غذایی، کشورهایی مانند فنلاند، ایرلند، نروژ و فرانسه در بالاترین رتبهها قرار دارند. این شاخص، امنیت غذایی را بر پایه توان خرید، دسترسی، کیفیت و پایداری ارزیابی میکند. کاهش قدرت خرید، امروز یکی از مهمترین تهدیدهای امنیت غذایی در جهان و بهویژه در ایران است.🥖 جمعبندیمسئلهی ایران امروز، بیش از آنکه «قحطی» باشد، «کاهش دسترسی اقتصادی به غذا» است. حذف تدریجی مواد غذایی باکیفیت و کوچ اجباری به سمت غذاهای ارزان و کمارزش، تنها یک بحران تغذیهای نیست؛ بلکه بازتولید خاموش نابرابری و خشونت اجتماعی است.📌 وقتی غذا به یک امر سیاسی تبدیل میشود، تلاش برای دسترسی به آن نیز دیر یا زود، چهرهای سیاسی به خود میگیرد.💬 به ما بپیوندید:🔹 کانال تغذیهی پزشکی:👉 t.me/MedicalNut

