خروج از انحصار ناریهمعدن۲۴: کمبود مواد ناریه و بهویژه نیترات آمونیوم به یکی از مهمترین دغدغههای…
انتشار: 2026/07/08 09:10 UTC
خروج از انحصار ناریهمعدن۲۴: کمبود مواد ناریه و بهویژه نیترات آمونیوم به یکی از مهمترین دغدغههای بخش معدن تبدیل شده است؛ موضوعی که تنها به اختلال در تأمین یک ماده اولیه محدود نمیشود و در صورت تداوم، میتواند روند تولید در معادن، صنایع معدنی، کارخانههای سیمان و حتی زنجیره فولاد را با مشکلات جدی روبهرو کند.ریشه این وضعیت در وابستگی تولید داخلی به یک واحد پتروشیمی، نبود ذخایر راهبردی و محدودیت حضور بخش خصوصی در تولید مواد ناریه نهفته است. توقف تولید نیترات آمونیوم پس از آسیبدیدگی تنها تولیدکننده داخلی، زنجیره تأمین این ماده راهبردی را با اختلال جدی مواجه کرده و نبود ذخایر کافی، آسیبپذیری این بخش را بیش از گذشته آشکار ساخته است.محدودیت واردات نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده و جبران کمبودها را دشوار کرده است. اگرچه برخی معادن بزرگ تاکنون با اتکا به ذخایر پیشین به فعالیت خود ادامه دادهاند، اما این ذخایر رو به پایان است و شماری از معادن کوچک و متوسط به دلیل کمبود مواد ناریه، ناچار به توقف یا کاهش عملیات استخراج شدهاند. این وضعیت علاوه بر کاهش تولید، افزایش هزینههای ثابت و تهدید اشتغال در مناطق معدنی را نیز به دنبال دارد.از سوی دیگر، افزایش قیمت جهانی نیترات آمونیوم، رشد هزینههای انرژی و حملونقل و جایگزینی واردات به جای تولید داخلی، موجب افزایش قیمت تمامشده آنفو و سایر مواد ناریه شده است. همچنین در برخی موارد، به دلیل بازنگشتن کامل خطوط تولید به شرایط عادی، از نیترات آمونیوم کشاورزی به جای نوع انفجاری استفاده میشود که میتواند کیفیت عملیات انفجار را کاهش دهد.در بسیاری از کشورهای منطقه، از جمله ترکیه، هند و پاکستان، تولید مواد منفجره معدنی بر عهده بخش خصوصی است و دولت تنها نقش نظارتی ایفا میکند. در ایران نیز بخش خصوصی آمادگی سرمایهگذاری در این حوزه را دارد، اما موانع موجود تاکنون مانع استفاده از این ظرفیت شده است.به باور فعالان این حوزه، ایجاد ذخایر راهبردی نیترات آمونیوم، توسعه واحدهای جدید تولید، احداث کارخانههای محلی تولید مواد ناریه در معادن بزرگ و استفاده هدفمند از واردات در کوتاهمدت، از مهمترین راهکارهای عبور از شرایط فعلی است. در غیر این صورت، احتمال سرایت این بحران به زنجیره صنایع معدنی، سیمان، فولاد و سایر صنایع وابسته دور از انتظار نخواهد بود. بحران کنونی میتواند به فرصتی برای اصلاح ساختار تولید و تأمین مواد ناریه در کشور تبدیل شود؛ فرصتی که با مشارکت بخش خصوصی، تنوعبخشی به تولید و ایجاد ذخایر راهبردی، از تکرار چنین بحرانهایی در آینده جلوگیری خواهد کرد.@madan24_com





