✍🏽اصلاح نکاتی اشتباه از تاریخ مکتوب مرندگپی باهمکانالی‌های فرهیخته مرندیمجهت درج درتاریخ مرندقسمت ب…

✍🏽اصلاح نکاتی اشتباه از تاریخ مکتوب مرندگپی باهمکانالی‌های فرهیخته مرندیمجهت درج درتاریخ مرندقسمت بیست ویک1405-5-27باتوجه به زیر تاریخ بودن مرند درزیر تاریخ تبریز، مرند هیچوقت خان نشین نبوده است واغلب خانهای مرندباعنوان دنبلی‌ها، درخوی مستقربودند تا زودتربتوانند باهجوم عثمانی ها مقابله بکنند.اینست که مطلب زیادی در مورد تاریخ خودشهرمرند درکتابهای قدیمی دیده نمیشود به غیر از قیام محمدابن بعیث درزمان خلفای عباسی درحدود1200سال قبل، و بریده شدن یکصدهزاراصله درخت ازجنگل مرند وتبدیل شدن مرند به صحرا.درتاریخ معاصر مرند هم حضور قدرتمند حاکم قاجاری مرند یعنی شجاع نظام مرندی ، چهره خشن وضد مشروطه راازمرند تجسم می کند. درحالیکه بهتراست اقدامات شجاع نظام را باموقعیت وظرف زمانی اواخر قاجار سنجید.آن زمان مشروطه‌چی ها، عواملی بودند شورشگر که برعلیه حکومت مرکزی قیام کرده بودند ووظیفه حاکمان شهرها خوابانیدن این شورش ها بود و.....گاهن بعضی ازعزیزان روستائی شهرستان مرند ازمن راجع به حضور روستاهایشان درتاریخ منطقه می پرسند. ومن جوابم اینست"وقتی درمورد خودشهرمرند تاریخ زیاد حرفی ندارد درمورد فلان روستا باصد ویا دویست-سیصدنفر، چه گفتاری میتواند داشته باشد؟!"بااینهمه در مورد تاریخ کوتاه مرند دواشتباه عمده صورت گرفته وچون مؤلفین یا گردآورندۀ مطالب بودند و چون محقق نبودند نوشته های خودراازیکدیگر کپی میکردند.لذا وقتی اینجانب درسال 1385 شروع به نوشتن تاریخ مرندنمودم متوجه تضادهای چندی درمورد تاریخ مرند شده وبرای اولین باراینهارا درتاریخ مرند مطرح کردم:یکی از این تضاد های عمده راجع به وجه تسمیه مرندبود.مؤلفین می‌نوشتند مرند شهری شش هزارساله است ونامش راازمادها و مادوند (یعنی شهرمادها)گرفته است... وادامه می دادند "میگویند مرند را دخترترسائی به نام ماریا ویا ماریانا احداث کرده ومرندبرگرفته ازنام وی میباشد.."من براین نظر ازطرف هرکسی ودرهرکتابی(حداقل ده عنوان کتاب راجع به مرند) نوشته شده باشد اعتراض کرده وآنرا اشتباه دانسته و اصلاح نموم.و اصلاح آن را بااین سؤال عرضه کردم:"میگوئید مرند یک شهر شش هزارساله است ودریک سطر پائین میگوئید میگویند مرندرا دخترترسائی احداث کرده است.....چرا دقت نکرده اید که بین این دوسطر واین دونظر،حداقل چهارهزارسال اختلاف وجوددارد!!یعنی یا مرند شهری شش هزارساله است ویا مرندشهری دوهزارساله!!تا بتوان آنرا احداثی دختر مسیحی دانست!یااین بودن دختر ترسا وتاریخ دوهزارساله درست است ویا آن تاریخ شش هزار ساله ومادوند وماد وغیره.دو نظرمتضاد بااختلاف چهارهزارسال که نمیتوانددریک جا بگنجد!!مورد دوم ، خیلی ازتآلیفات راجع به مرند وبخصوص از قول ویلیام جکسن آمریکائی از وجود یک کول تپه درمرند یادمی کنند وهمه شان این کول تپه را مترادف با تپه ویاقلعه یالدیر می دانندوآنرا آتشکده مانداگارانا معرفی کرده وقلمفرسائی می کنند!!.بازهم بدون اینکه درنظر بگیرند قلعه، قلعه است وکول تپه، کول تپه!چرا پدران مرندی ما به این مکان( یالدیر قالاسی) گفته اند وبه آن یالدیر کول تپه سی) نگفته اند؟!لذا برای اولین بار اینجانب به دنبال کول تپه مرند رفته ودرکتاب نگاهی به تاریخ مرند(1387) باز اینرا برای اولین بارمطرح کردم وروشن نمودم که درهرشهری یک کول تپه یاآتشگاه مرکزی وجود میداشت که مردم بعلت نبودن چاخماق دردست همه، آتش اولیه منازل خودرا ازاین آتشگاه میبردند.همانطوریکه در بعدازاسلام نیز درهرشهری یک مسجدجامع وجوددارد،لذا تاکیدکردم که یالدیر قالاسی، یک قلعه دفاعی شهری بودکه بارها مسکونی وازبین برده شده است وکول تپه مانداگارانای مرند در شمال گورستان عمومی باغ رضوان قرار دارد که به علت بردن خاک وخاکسترآنجا به باغات، از صورت تپه به صورت یک گودال بزرگ درآمده وهنوزهم موجوداست واین کول تپه مانداگارانا؛ هیچ ربطی به قلعه یالدیر ندارد.بعدازاعلام من؛ میراث فرهنگی برده درآنجا هم یک تنابلوی بی تاثیر محوطه باستانی زده است. ونوشتم که به علت عمرزیاد مرند وبودن یکی ازمکانهای تمدنسازجهان(هرچند به عمددرآذربایجان کندوکاو علمی صورت نمیدهند) دراین منطقه، حداقل چندکول تپه دیگر نیزدرمرند وجوداشته است مثل کول تپه مرکید- کول تپه مزگیددر نزدیکی گلین قیه وکول تپه گرگر وکول تپه مانداگارانا درخود مرند.البته در کتاب نگاهی به تاریخ مرند برای وجه تسمیه مرند درقبل از مادها نظریه ای نیزبرای اولین بارمطرح کرده وگفته ام که نام باستانی مرند قبل ازمادها(مادها درسه هزارسال قبل درپهنه سیاست ظاهرشدند وهیچکس تاحالا به غیرازاینجانب مطرح نکرده است که خوب؛ نام سه هزارساله مرند ازمادها ومادوند گرفته بشود ولی قبل ازمادها مودرعرض سه هزارسال قبل ازمادها مرند به چه نامی نام برده میشد؟ لذا برای اولین بار نام(رس) را که دوبار نام رس در قرآن مجیدنیزآورده شده است را مطرح کردم که آن خود بحث دیگری است.