اگر از دانشجویان یا پژوهشگران تاریخ بپرسیم «مورخ بودن» دقیقاً به چه معناست، احتمالاً پاسخها به مها…
انتشار: 2026/07/20 17:22 UTC
اگر از دانشجویان یا پژوهشگران تاریخ بپرسیم «مورخ بودن» دقیقاً به چه معناست، احتمالاً پاسخها به مهارتهای پژوهشی، کار با منابع یا نگارش آثار تاریخی محدود خواهد شد. اما آیا هویت حرفهای مورخ تنها به این موارد خلاصه میشود؟ آیا تاریخورزی صرفاً در دانشگاه معنا پیدا میکند؟✍️ تحریریۀ تاریخ دیروزکتاب مورخ بودن نوشتۀ جیمز ام. بنر جونیور تلاشی برای پاسخ دادن به همین پرسشها است. نویسنده، که خود از مورخان برجسته در حوزۀ تاریخ عمومی است، تاریخ را نه صرفاً یک رشته دانشگاهی، بلکه حرفهای با عرصههای متنوع فعالیت معرفی میکند. او نشان میدهد که مورخان میتوانند در دانشگاه، آرشیوها، موزهها، رسانهها، نهادهای فرهنگی، سیاستگذاری عمومی و بسیاری از حوزههای دیگر نقشآفرین باشند.◽️ نویسندۀ کتاب، ابتدا توضیح میدهد که این کتاب چه نیست. او مینویسد:اگر میخواستم دربارۀ ماهیت معرفت تاریخی بنویسم، مانند پیتر ال. برگر کتابی با عنوان «درآمدی بر تاریخ» مینوشتم. اگر قصد داشتم به مورخان جوان دربارۀ مسیر حرفهایشان توصیه کنم، از پیتر برایان مِداوِر الهام میگرفتم و کتابی با عنوان «توصیههایی به یک مورخ جوان» مینوشتم. اگر هدفم تأمل در چگونگی تولید و عرضه دانش تاریخی بود، راه آلن نوینز را ادامه میدادم و میکوشیدم بار دیگر آنچه او «جستوجوی آزاد و سرشار از شادیِ تاریخ» مینامید، به تصویر بکشم. و اگر میخواستم وضعیت پژوهش تاریخی معاصر را بررسی کنم، مانند جان هایم به تحلیل رشد، تحول و وضعیت رشته تاریخ میپرداختم.اما این کتاب برای هیچیک از این اهداف نوشته نشده است. به تعبیر او، این کتاب دعوتی برای تماشای «خانۀ تاریخ» از بیرون نیست؛ بل راهنمایی است برای کسانی که میخواهند از درون این خانه با زندگی حرفهای مورخان، مسئولیتهای آنان، فرصتهای پیش رویشان و معنای واقعی «مورخ بودن» آشنا شوند.📖 کتاب در هشت فصل، موضوعاتی مانند ساختار رشته تاریخ، فرصتهای شغلی مورخان، نسبت میان پژوهش، آموزش و خدمات دانشگاهی، تاریخورزی خارج از دانشگاه، مهارتهای تدریس و نگارش، اخلاق حرفهای و در نهایت هویت فردی مورخ را بررسی میکند. 📕مطالعه این کتاب برای گروههای زیر مفید است:- دانشجویان و پژوهشگران تاریخ؛- افرادی که در آغاز مسیر حرفهای خود قرار دارند؛- علاقهمندان به تاریخ عمومی و کاربردهای اجتماعی دانش تاریخ؛- کسانی که میخواهند نسبت میان دانشگاه، جامعه و حرفه تاریخ را بهتر درک کنند. 📖 فهرست کتاب:۱- رشته و حرفههای تاریخدر این بخش نویسنده استدلال میکند که تاریخ یک «رشته» واحد است، اما مورخان در حرفههای گوناگون فعالیت میکنند. او نشان میدهد که محدود کردن تاریخ به دانشگاه، تصویری ناقص از این رشته است و از گسترش نقش مورخان در جامعه دفاع میکند.۲- ساختار رشته تاریخاین فصل به سازمان درونی دانش تاریخ میپردازد؛ از شاخههای مختلف تاریخ و حوزههای تخصصی گرفته تا نهادها، انجمنها و شیوههایی که جامعه علمی مورخان را شکل میدهند.۳- فرصتهای بیشمار؛ عرصهها، قالبها، گونهها و مخاطبان تاریخنویسنده نشان میدهد که فعالیت مورخ محدود به دانشگاه نیست و فرصتهای فراوانی برای پژوهش، نگارش، سیاستگذاری، رسانه، آرشیو، موزه و دیگر عرصههای عمومی وجود دارد.۴- سهگانۀ دانشگاهی: پژوهش، آموزش و خدمت دانشگاهیاین فصل سه وظیفه اصلی استادان تاریخ را بررسی میکند: تولید دانش، آموزش دانشجویان و مشارکت در اداره و توسعه نهاد دانشگاه. همچنین درباره تعادل میان این مسئولیتها بحث میکند.۵- تاریخورزی بیرون از دانشگاهنویسنده توضیح میدهد که مورخ بودن صرفاً به استخدام دانشگاه وابسته نیست. مورخان میتوانند در موزهها، آرشیوها، رسانهها، نهادهای دولتی، مراکز پژوهشی و فعالیتهای عمومی نقش مؤثری ایفا کنند و گذشته را برای جامعه معنادار سازند.۶- آموزش و نگارش تاریخاین فصل دربارۀ مهارتهای لازم برای تدریس و نوشتن تاریخ است؛ از شیوه انتقال دانش تاریخی تا نگارش برای مخاطبان دانشگاهی و عمومی و اهمیت ارتباط مؤثر با خوانندگان۷- اصول، مسئولیتها و حقوق حرفهاینویسنده به اخلاق حرفهای مورخان میپردازد؛ اموری مانند صداقت علمی، مسئولیت در برابر شواهد، حقوق حرفهای، آزادی پژوهش و تعهدات اخلاقی در قبال جامعه علمی و عمومی.۸- خود بودن بهمثابه یک مورخفصل پایانی بر هویت فردی مورخ تأکید دارد. نویسنده خواننده را تشویق میکند که مسیر حرفهای خود را بر اساس استعداد، علایق و ارزشهای شخصی شکل دهد و صرفاً از الگوهای سنتی دانشگاهی پیروی نکند.در اینجا خلاصه فصول کتاب را بخوانید.@Dirooz_history#مورخ#معرفی_کتاب
پستهای تلگرام — مردمنامه (تاریخ مردم)
عصر دوشنبههای بخاراچهل و پنجمین نشست از سلسله نشستهای عصر دوشنبهها مجلهٔ بخارا به نقد و بررسی کتاب «ملالگریز» (ناصرالدینشاهِ معمار و عمارتهایش)، نوشتهٔ حمیدرضا پیشوایی که از سوی نشر اطراف منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه بیست و ششم مرداد ١۴٠۵ با سخنرانی مهرداد قیومی بیدهندی، داریوش رحمانیان، امیر مازیار، حمیدرضا پیشوایی و علی دهباشی در باغموزهٔ نگارستان برگزار میشود.«ملالگریز» پرترهای است از ناصرالدینشاه؛ شاهی که از تبعیدگاهش در کتابهای خشک و رسمیِ تاریخی بیرون جَسته، دوروبَرمان میپلکد، در چشمهایمان زل میزند، و از ما میخواهد تا دوباره نگاهش کنیم. خوب که در چهرۀ خستهاش مینگریم، شاید کسی را به یاد بیاوریم که همین امروز، دیروز یا گذشتهها ملاقات کردهایم. آدمی عادی با خردهذوقی هنری، شیفتۀ طبیعت، گاه کودکخو و سرخوش، و گاه افسرده و ملول؛ کسی که در همۀ عمر از دست ملال میگریزد و باز به دامش میافتد. ملالگریز، با کنار هم گذاشتنِ شواهد مستند، جزئیات معمارانه و تصویرهایی از زندگی روزمره، میکوشد تاریخ را به سطح تجربۀ انسانی برگرداند؛ نه قصد نقد کارنامۀ سیاسی ناصرالدینشاه را دارد و نه تلطیف مناسبات قدرت. روایتی است متفاوت از آدمی با دلبستگیهای معمولی که مواجهۀ بازیگوشانه و سرخوشانهاش با جهان، به سبب جایگاهش در سلسلهمراتبِ قدرت، به معماری و شهر، به ساختار سیاسی، و به حافظۀ جمعی ایرانیان گره خورده است.حمیدرضا پیشوایی متولد سال ۱۳۶۳ و دانشآموختۀ معماری و مطالعات معماری ایران از دانشگاه شهید بهشتی است و اکنون نیز به عنوان عضو هیئت علمی در همین دانشگاه فعالیت میکند. حوزۀ پژوهشی و مطالعاتی او تاریخ و تئوری معماری است و بهویژه بر معماری و فرهنگ دورۀ قاجار و معماری دوران معاصر ایران متمرکز است. کتاب «ملالگریز» برگرفته از یکی از فصلهای رسالۀ دکتری اوست.میدان بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغموزۀ نگارستان، تالار دکتر روحالامینی
✅ از علم مردم تا بایستههای پژوهشی تاریخ علمگفتوگو با یونس کرامتی📌مردم نامه را در یوتیوب و آپارات دنبال کنید و با بازنشر و پسند ویدئوها از ما حمایت کنید.🔗youtu.be/wVG7Igry1ws?si=lRDTxfU9zEPelopG%…
♦️فیلم کامل سخنرانی داریوش رحمانیان در نشست «نهضت مشروطه؛ قانون و آزادی»🔸این نشست را خانهٔ توسعهٔ آذربایجان بهمناسبت یکصدوبیستمین سالگرد نهضت مشروطه در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ در تالار پتروشیمی تبریز برگزار کرد.🔸لازم به ذکر است که نهاد برگزارکننده پوشهٔ دیداری این سخنرانی را با سانسور و حذف برخی بخشها منتشر کرده است. ازاینرو، برآن شدیم که فیلم کامل این سخنرانی را منتشر کنیم.✍پرستو رحیمی، مدیر داخلی مردمنامه، ۲۳ مرداد ۱۴۰۵.t.me/mardomnameh
✅ معضل، فقدان فهم تاریخی است؛ نه لزوماً فن و نظریه📌 برشی از نشست آسیبشناسی رشتۀ تاریخ از دیدگاه دانشجویان تاریخ#مردم_نامه #تاریخ #تاریخ_ایران #فریما_دستیار #رشته_تاریخhttps://youtube.com/shorts/ljDOJys0oNY?si=3oWszID0E7rAhWYo