♦️سفر ابدی اسطورۀ هنر ایران: غم‌نامه‌ای برای اکبر عبدی و نقدی بر فراموشی تاریخ شفاهی سینمای ایران🔸د…

♦️سفر ابدی اسطورۀ هنر ایران: غم‌نامه‌ای برای اکبر عبدی و نقدی بر فراموشی تاریخ شفاهی سینمای ایران🔸درگذشت هنرمندان بزرگ فقط پایان یک زندگی نیست. گاه خاموش شدن بخشی از حافظۀ فرهنگی یک جامعه است. وقتی از اکبر عبدی سخن می‌گوییم، از هنرمندی سخن می‌گوییم که بیش از چهار دهه در سینمای ایران حضور مؤثر داشت. بازیگری که شاید مسیر کلاسیک و آکادمیک بازیگری را طی نکرده بود، اما با استعداد ذاتی، هوش هنری، خلاقیت، نگاه انسانی و توانایی شگفت‌انگیز خود به یکی از ماندگارترین چهره‌های تاریخ سینمای ایران تبدیل شد. اکبر عبدی فقط یک بازیگر کمدی نبود. او هنرمندی بود که خنده را به بخشی از زندگی مردم تبدیل کرد، اما توانایی‌اش فراتر از کمدی بود. در ژانرهای مختلف، از نقش‌های طنز تا نقش‌های جدی و پیچیده، توانایی خود را نشان داد و ثابت کرد که یک بازیگر بزرگ محدود به یک قالب نیست. حضور او در سینمای ایران، از دهۀ ۱۳۶۰ تا سال‌های بعد، همراه با خاطرات چند نسل از ایرانیان بود؛ نسلی که با فیلم‌های او خندید، با نقش‌هایش هم‌ذات‌پنداری کرد و بخشی از تجربۀ فرهنگی خود را با آثار او ساخت.🔸اما پرسش مهم اینجاست: آیا ما توانستیم روایت این سرمایۀ فرهنگی را ثبت کنیم؟فراتر از مصاحبه‌های کوتاه رسانه‌ای، گفت‌وگوهای مناسبتی و برنامه‌هایی که بیشتر جنبۀ تبلیغاتی و سرگرمی داشتند، چند مصاحبۀ عمیق، علمی و پژوهشی دربارۀ تاریخ شفاهی سینمای ایران با حضور چنین هنرمندی انجام شد؟ چند ساعت گفت‌وگوی دقیق دربارۀ تجربه‌های او، پشت صحنۀ فیلم‌ها، تحولات سینمای ایران، شیوۀ بازیگری و خاطرات چهار دهه فعالیت هنری‌اش ثبت شد؟ پاسخ این پرسش، متأسفانه تلخ است.🔸اینجاست که مسئولیت رشتۀ تاریخ، به‌ویژه تاریخ شفاهی، اهمیت پیدا می‌کند. تاریخ فقط مطالعۀ گذشته نیست، بلکه ثبت، تحلیل و حفظ تجربه‌های زیستۀ انسان‌ها است. تاریخ شفاهی وظیفه دارد روایت کسانی را ثبت کند که در شکل‌گیری فرهنگ، هنر و جامعه نقش داشته‌اند. کسانی که خود بخشی از حافظۀ تاریخی یک ملت هستند. هنرمندانی مانند اکبر عبدی گنجینه‌هایی زنده از تجربه و روایت بودند و با خاموش شدن صدای آنان بخشی از این حافظه نیز در معرض فراموشی قرار می‌گیرد.🔸اما تلخ‌ترین بخش ماجرا اینجاست. سال‌هاست از تفاهم‌نامه‌ها، همکاری‌های مشترک، حمایت از پژوهش‌های فرهنگی و حفظ میراث هنری سخن گفته می‌شود. هر روز خبری از امضای تفاهم‌نامه‌ای تازه میان دانشگاه‌ها، انجمن‌ها و نهادهای مختلف منتشر می‌شود. عکس‌ها گرفته می‌شوند، خبرها منتشر می‌شوند و از آغازِ همکاری‌های گسترده سخن گفته می‌شود. اما حاصل این همه تفاهم‌نامه چیست؟ اگر این همکاری‌ها به عمل واقعی تبدیل می‌شد، امروز نباید حسرت ثبت خاطرات و تجربه‌های هنرمندان بزرگی را بخوریم که یکی پس از دیگری از میان ما می‌روند. واقعیت این است که بسیاری از این تفاهم‌نامه‌ها هرگز از مرحلۀ امضا، جلسه و عکس یادگاری فراتر نرفته‌اند. گویی برای برخی، خودِ امضای تفاهم‌نامه مهم‌تر از اجرای مسئولیت فرهنگی آن است. 🔸در این میان، نه گروه‌های علمی و پژوهشی، نه انجمن‌های تخصصی، نه انجمن ایرانی تاریخ و نه حتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آن‌گونه که انتظار می‌رفت، اقدام عملی و ماندگاری برای ثبت نظام‌مند تاریخ شفاهی هنرمندان انجام نداده‌اند. سال‌ها پیش نیز دربارۀ همین مسئله پرسیده شده بود که این همه تفاهم‌نامه سرانجام به کجا می‌رسد؟ این همه امضا، نشست و وعده چه زمانی به نتیجه‌ای واقعی برای حفظ تاریخ فرهنگی ایران تبدیل خواهد شد؟ امروز همان پرسش همچنان باقی است. اگر فقط بخشی از این انرژی و امکانات صرف ایجاد یک مرکز تخصصی و فعال تاریخ شفاهی سینما می‌شد، امروز ده‌ها ساعت مصاحبۀ عمیق با اکبر عبدی در اختیار پژوهشگران قرار داشت؛ مجموعه‌ای ارزشمند از اسناد صوتی، تصویری و مکتوب که می‌توانست شناخت ما از سینمای ایران در دهه‌های گذشته را غنی‌تر کند. برای تاریخ شفاهی، فرصت و لحظات مهم هستند و غفلت از آن خسران بزرگی است.t.me/mardomnameh%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%… یادداشت👇