پیادهروی اربعین و زائر «ایرانی» بودنجواد عبّاسی31 مرداد 1404موضوع پیادهروی اربعین در سالهای اخیر…
انتشار: 2026/08/02 17:23 UTCدریافت: 2026/08/06 19:42 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 19:42 UTC
پیادهروی اربعین و زائر «ایرانی» بودنجواد عبّاسی31 مرداد 1404موضوع پیادهروی اربعین در سالهای اخیر به یکی از موضوعات سیاسی – اجتماعی و رسانهای برجسته در میان ایرانیان تبدیل شده است. اگرچه به نظر میرسد برای بیشتر ایرانیان جنبههای گوناگون این حرکت نمادین (از «باورمندی شخصی» تا «سیاسی بودن») کمابیش شناخته شده است، نگاهی تاریخی و هویّتی به موضوع نیز میتواند در انگیزهشناسی در این مورد و تفکیک سره از ناسره در «ایرانی» بودن باورمندان و دستگاه سیاسی ایران کمک کند. پیوند تاریخی ایران و تشیع از موضوعاتی است که در انبوهی از مقالات و کتابها به آن پرداخته شده است و تعبیری مانند «اسلام ایرانی» هم بر همین مبنا رایج شده است. صرفنظر از نگرشهای افراطی و تفریطی به این پیوند، که از برساخته بودن کامل تشیّع توسط ایرانیان تا انکار هرگونه رابطه میان «ایرانیّت» و «تشیّع» را در بر میگیرد، میتوان مدعی شد که این پیوند آشکار و غیرقابل انکار است. براین اساس میزان توجه هر زائر «ایرانی»به نمادهای ایرانی در عراق و عتبات (از ایوان مدائن تا آرامگاه کسانی مانند خواجه نصیرالدّین توسی، امیرکبیر و شاهان ایران) میتواند عیار «ایرانی بودن» او را نشان دهد. در مورد دستگاه سیاسی ایران هم میزان توجه آن به این نمادها در گذشته و حال (که واژه «ایران» در ادبیات حکومتی برجستگی یافته است)، میزان ایرانمداری آن در گذشته، حال و آینده را قابل راستیآزمایی خواهد کرد. در این میان توجه زائران و حکومت به ایوانمدائن میتواند اهمیّت نمادین برجستهتری داشته باشد. جایی که حتی مغولان با انتخاب بغداد به عنوان یکی از پایتختهای زمستانی خود و بازگرداندن آن به «ایرانشهر» متوجه شکوه و هویّتبخشی آن شده بودند. ابوالقاسم کاشانی مورخ اواخر دوره ایلخانی در گزارش یکی از سفرهای سلطان محمد اولجایتو به بغداد (سال 709 ه.ق)، با اشاره به دوره هلاکوخان چنین نوشته است: «روز دوشنبه بيستوهفتم جمادىالآخر وصول رايات همايون به حدود بغداد و نزول به شهر مداين و به تفرج و تماشاى ايوان كسرى و تفكر نمودن و اعتبار حال و انزجار از آمال خود گرفتن. هولاكوخان به چاغ [در دوره] دولت خود به تفرج ايوان كسرى مبادرت نمود و "سه بار طاق را زانو زد" و به خواجه نصيرالدّين طوسى رحمهاللّه مىگويد: بسيار نظرهاى بزرگان و مردان خداى برين طاقِ بىجفت آمده باشد، به مدت هزار سال. زانو براى آن نظرها مىزنم.» (کاشانی، تاریخ اولجایتو، 1348، ص 87).#ایرانیبودن#زیارت#طاقکسری#ایوانمدائن#مشاهیرایرانیhttps://t.me/historyandlife/3484
