marzockacademyدرود! بلورچی عزیز!این نکتهای که دربارهٔ #بحران_تکرارپذیری مطرح کردید، پُلی دقیق میس…
انتشار: 2026/07/18 09:39 UTC
marzockacademyدرود! بلورچی عزیز!این نکتهای که دربارهٔ #بحران_تکرارپذیری مطرح کردید، پُلی دقیق میسازد، پُلی میانِ مقالهٔ اصلیِ شما و مسئلهٔ آموزشِ روشِ علمی، و ارزش دارد آن را عمیقتر بگشاییم، بهویژه در نسبت با ساختارِ نهادیِ علم در غرب.نخست، تمایزی که خودتان بهدرستی برجسته کردید، این که بحران، شکستِ روشِ علمی نیست، ضعف در کاربستِ آن است، درست همان چیزی است که کارل #پوپر با معیارِ ابطالپذیری صورتبندی کرده بود: ارزشِ نظامِ علمی نه در عدمِ خطا، که در سازوکارِ خوداصلاحگریاش نهفته است. جان #ایوانیدیس، در مقالهٔ معروفش «چرا بیشترِ یافتههای پژوهشیِ منتشرشده نادرستاند»، همین را با ابزارِ آماری نشان داد؛ اما نکتهٔ کلیدی این بود که این مقاله، خودش در همان نظامِ دانشگاهیِ غربی منتشر شد، مورد استناد قرار گرفت، به تغییرِ نهادیِ واقعی انجامید، به الزامِ #پیشثبت فرضیهها در بسیاری از مجلات.این درست همان جایی است که پیوند با مقالهٔ شما شکل میگیرد: تفاوتِ کلیدیِ نظامِ علمیِ غرب با آنچه شما #خرد_نقلبنیان میخواندید، این است که در غرب، ساختارِ نهادیِ علم، خودش مکانیسمِ نقدِ روش را نهادینه کرده. کمیتههای اخلاقِ پژوهش و #داوری_همتا، اگرچه ناقصاند، رسمیت دارند، قابلِاصلاحاند؛ وقتی ضعفی مثلِ بحرانِ تکرارپذیری کشف شد، مجلاتی مثلِ Nature و Science روندهای تازهای را الزامی کردند، همان چیزی که در بحثِ ما با متنِ عزیزی «آبژکتیوِ ثانویه» خوانده شد، نهادی که خودش را بازتعریف میکند، نه اینکه منجمد بماند.آموزشِ فلسفهٔ علم و #روششناسی، در دانشگاههای غربی، جزوِ برنامهٔ درسیِ خودِ رشتههای تجربی است، نه صرفاً درسی حاشیهای در فلسفه؛ دانشجوی زیستشناسی یا روانشناسی، معمولاً دستِکم یک یا دو ترم طراحیِ آزمایش و آمارِ استنباطی میگذراند، جایی که مستقیماً دربارهٔ خطاهای نوعِ اول و دوم، اندازهٔ نمونه، و p-hacking بحث میشود؛ همان چیزی که خودِ شما هم بهعنوانِ بهترین روشِ آموزشی، در مقالهٔ اصلی به آن اشاره کردید.اما نکتهٔ ظریفتر، پُلِ مستقیم به مقالهٔ اصلیِ شماست: این خوداصلاحگری، تنها جایی ممکن است که نهادِ علم مستقل از نهادِ ایدئولوژیک باشد. اگر، همانگونه که در مقالهٔ شما آمده، سیاستِ علمیِ کشوری از پیش بر مبنایِ #علم_اعلی طراحی شده باشد، بحرانِ تکرارپذیری هرگز کشف نمیشود، چون کشفش مستلزمِ آزادیِ نقدِ باز و بیمحابا، حتی نقدِ خودِ نهادِ علم توسط اعضایش، است؛ چیزی که در نظامِ خردِ نقلبنیان، به قولِ منصوری، با پویاییِ مفاهیم بیگانه است.پیشنهادم برایِ گسترشِ این بخش این است: نشان دهید آموزشِ روشِ علمی، بهتنهایی، بی #ساختار_نهاد_علمی حامیِ نقد، مجلاتِ مستقل، کمیتههای داوریِ غیرِایدئولوژیک، آزادیِ انتشارِ یافتههای ناخوشایند، بیاثر میماند؛ میتوان بهترین برنامهٔ درسیِ آمار را هم داشت، اما اگر ساختارِ بیرونی اجازهٔ اعلامِ «این یافته اشتباه بود» را ندهد، همان بحرانِ تکرارپذیری، بهجایِ کشف و اصلاح، برایِ همیشه پنهان میماند.#بحران_تکرارپذیری #پوپر #ایوانیدیس #پیشثبت #خرد_نقلبنیان #داوری_همتا #روششناسی #علم_اعلی #فلسفه_علم #ساختار_نهاد_علمیRahminhttps://t.me/marzockacademy
