●خودِ استفاده از این اصطلاحات نیز اهمیت دارد. مقامهای ایرانی بهطور سنتی از توصیف رسمی مفاهیمی که…
انتشار: 2026/08/23 16:17 UTCدریافت: 2026/08/24 00:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/24 00:40 UTC
●خودِ استفاده از این اصطلاحات نیز اهمیت دارد. مقامهای ایرانی بهطور سنتی از توصیف رسمی مفاهیمی که بهطور گسترده استفاده میشوند، مانند «دفاع در عمق» یا «دفاع پیشرو»، بهعنوان دکترینهای رسمی نظامی اجتناب کردهاند. اما طی هفتههای اخیر، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، علی عبداللهی، و اکنون دیگر مقامهای ارشد، بارها و صراحتاً از «دکترین تهاجمی» سخن گفتهاند.● این موضوع نشان میدهد که این تغییر، بیش از آنکه صرفاً یک تطبیق نظامی با شرایط جنگی باشد، بهتدریج بهعنوان تغییری ماندگارتر در تفکر نظامی ایران مطرح میشود.●محسن رضایی، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، اکنون این منطق را از تهدیدهای نظامی مستقیم فراتر برده است. او هشدار داده نیروهای اضافی آمریکایی که به پایگاههای منطقهای اعزام شوند، ممکن است به اهداف حمله تبدیل شوند؛ همچنین برخی فعالیتهای آمریکا در اطراف تنگه هرمز و ارتباطات با گروههای جداییطلب ایرانی نیز میتوانند هدف قرار گیرند.●مهمتر از آن، رضایی به کشورهای همسایه ایران درباره مشارکت در جنگ اقتصادی ترامپ هشدار داده است. او گفته است اگر این کشورها در چنین فشاری مشارکت کنند، «حتی یک قطره نفت» نیز از خلیج فارس خارج نخواهد شد؛ حتی از مسیرهای صادراتی جایگزین که خارج از تنگه هرمز قرار دارند.● بُعد هستهای نیز وجود دارد. رضایی استدلال کرده است که حملات آمریکا نشان دادهاند عضویت در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) و پذیرش پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هیچ حفاظتی در برابر اقدام نظامی ایجاد نمیکند. او پرسیده است اگر پایبندی به قواعد بینالمللی نمیتواند از کشورها در برابر حمله نظامی محافظت کند، چرا کشورها باید از دستیابی به سلاح هستهای خودداری کنند؟● همزمان، یکی از نمایندگان تندرو وابسته به جریان پایداری گفته است مجلس در حال تدوین قانونی برای خروج ایران از NPT است و ظاهراً رضایی نیز از این اقدام حمایت میکند.● هیچیک از این موارد لزوماً به این معنا نیست که ایران تصمیم گرفته است سلاح هستهای بسازد. اما نشان میدهد که بحثهای مربوط به بازدارندگی نظامی، اقتصادی و هستهای بیش از پیش به یک نتیجه مشترک نزدیک میشوند: چارچوب قبلی نتوانسته از ایران محافظت کند و بنابراین باید تغییر کند.● اظهارات اخیر همچنین نشان میدهد، همانطور که پیشتر اشاره کردم، مقامهای ایرانی در برابر افزایش فشار آمریکا و جنگ اقتصادی ترامپ واکنش یکسانی ندارند. در حالی که به نظر میرسد رؤسای قوه مجریه و مقننه همچنان دیپلماسی را مسیر پیش رو میدانند، ساختار نظامی ـ امنیتی ایران بهطور فزایندهای خود را برای دور دیگری از تشدید تنش آماده میکند.

