🔶 بازخوانی دو سوگِ بزرگ در ۳۷ سال تاریخ رسانهای ایرانمرجان بهبهانی (فردارسانه) – این نوشتار مقایسه…
انتشار: 2026/07/04 15:27 UTC
🔶 بازخوانی دو سوگِ بزرگ در ۳۷ سال تاریخ رسانهای ایرانمرجان بهبهانی (فردارسانه) – این نوشتار مقایسه دو رویداد کلیدی در تاریخ معاصر ایران از منظر مطالعات رسانه است: رحلت امام خمینی (ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۶۸ و شهادت آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی، در اسفند ۱۴۰۴. این دو واقعه، الگوی متفاوتی از مدیریت اطلاعرسانی را در دو دورانِ متمایزِ رسانهای به تصویر میکشند.چهار دهه پیش، رسانه در ایران عمدتا یکسویه و متمرکز بود. ابزار اصلی انتشار خبر در کشور رادیو و تلویزیون بود که با حزن منحصربهفرد گوینده وقت خبر، با گویشی ماندگار، رحلت امام خمینی را اعلام کرد و دو روزنامه مطرح یعنی اطلاعات و کیهان، به دلیل شرایط چاپ و نداشتن وب سایت آنلاین، با تاخیر چند ساعته خبر رحلت امام را اعلام کردند.یکپارچگی روایت خبر در آن دوره و انتشار خبر توسط یک منبع واحد، موجب کنترل در زمان انتشار خبر شد، در نتیجه منجر به تجلی عاطفی گسترده و هماهنگ در بین آحاد مردم گردید و از نظر امنیت خبری نیز به علت نبودن رسانههای اجتماعی و اینترنت، مردم نمیتوانستند در تولید لحظه به لحظه و دریافت اطلاعات آنی، در معرض شایعات متعدد و احساسات کاذب و مخرب قرار گیرند. در زمان رحلت امام خمینی (ره)، با محدودیت مجرای رسانههای خارجی هم مواجه بودیم و به عنوان مثال شبکه رادیویی بیبیسی با اخبار سطحی و مختصر گزارش تشییع و احساسات مردم را به جهان مخابره میکرد.در واقعه شهادت آیت الله خامنهای (ره)، اخبار از عمیقترین مجراها، منتشر شد. در این دوره، مخاطب از یک شنونده منفعل به یک تولیدکننده محتواهای آنی تبدیل شده است، هرچند به دلایل امنیتی و سایبری و سیاستهای حاکم بر جامعه، در اکثر بحرانها با ضعف یا محدودیت اینترنت روبهرو هستیم اما روایتهای چندگانه و تحلیلهای مخابرهشده، حتی در پیامرسانهای داخلی نشان میداد که نبض خبری در میدان وقایع و بین مردم فعال است.به علاوه، در تاریخ سیاسی ایران و لحظات گذار و رویدادهای بزرگ ،ما همواره با نوعی تغییر پارادایم اطلاعرسانی مواجه بودهایم. تفاوت در انتشار خبر رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸ و واقعه شهادت جانشین معزز ایشان در اسفند ۱۴۰۴ نهتنها در ابزارهای تکنولوژیک انتشار خبر، بلکه در مدیریت ساختار قدرت رسانهای حاکم بر جامعه نیز مشهود بود که تاثیر مستقیم بر رفتار مخاطب و سبک سوگواری جمعی را به دنبال داشت.در چنین وقایعی با اعلام رسمی از سوی رسانههای معتبر، خبر ماهیتی مقدس و یکپارچه پیدا میکند و احساسات و عملکرد عاطفی مشترکی در بین مردم را موجب میشود.در قیاس واقعه سال ۱۳۶۸ با ۱۴۰۴، ثبات روایت در مقابل تاخیر مضطربانه اطلاعات را شاهد بودیم. زیرا تکنولوژی در فاصله زمانی چهار دهه و دو رویداد مهم و محوری، رسانه را از کارکرد ایجاد انسجام و یک سویه به محیطی متکثر و متنوع بدل کرده است.#رسانه_امام_رهبرwww.fardaresaneh.ir

