پس از دیماه خونبار؛ جامعه ساختن یا امید ملتمسانه؟🔸رضا کلاهی معتقد است مهمترین پیامد رخدادهای دی…
انتشار: 2026/07/16 08:55 UTC
پس از دیماه خونبار؛ جامعه ساختن یا امید ملتمسانه؟🔸رضا کلاهی معتقد است مهمترین پیامد رخدادهای دیماه فقط کشته شدن هزاران نفر نبود؛ بلکه یک دگرگونی عمیق در رابطه جامعه و قدرت سیاسی رخ داد. به تعبیر او، «نظم سیاسی» پیش از آنکه در واقعیت فروبپاشد، در ذهن بخش بزرگی از جامعه فروریخت و بسیاری دیگر آن را متعلق به خود نمیدانند.🔹او این وضعیت را «انقلاب ذهنی» مینامد؛ تغییری که باعث شده بخش بزرگی از بحثهای عمومی دیگر حول اصلاح حکومت نباشد، بلکه حول این پرسش شکل بگیرد که «نظام بعدی چه خواهد بود؟»؛ نشانهای از اینکه پارادایم گذشته پایان یافته است.🔸به باور کلاهی، یکی از خطاهای رایج در سیاست ایران، امید بستن به دولت بهعنوان حلکننده همه مشکلات است؛ چیزی که او از آن با عنوان «امید ملتمسانه» یاد میکند. از نگاه او، دولت صرفاً مجموعهای از مدیران نیست که با توصیه روشنفکران تغییر کند، بلکه برآیند توازن نیروهای اجتماعی است. بنابراین تغییر واقعی نه از نصیحت دولت، بلکه از خلق قدرت اجتماعی و ساختن یک «سوژه جمعی» آغاز میشود.🔹او در عین حال هشدار میدهد که جامعه فقط دچار «فروپاشی ذهنی دولت» نشده، بلکه خودِ جامعه نیز آسیب دیده است. به گفته او، تحمل نظر مخالف کاهش یافته، گفتوگو جای خود را به فریاد و حذف داده و بستر همزیستی اجتماعی تضعیف شده است؛ وضعیتی که او از آن با عنوان «مرگ دِموس» یا تضعیف جامعه سیاسی یاد میکند.🔸کلاهی همچنین نسبت به شکلگیری نوعی منجیگرایی جدید هشدار میدهد؛ امید بستن به بازیگران خارجی برای حل مسائل ایران. به اعتقاد او، این امید نیز پایدار نخواهد بود و دیر یا زود فروخواهد ریخت. از همین رو، جامعه باید از هماکنون خود را برای روزی آماده کند که هیچ «منجی»ای باقی نمانده باشد.🔹جمعبندی او این است که اگر قرار است آیندهای متفاوت ساخته شود، راه آن نه انتظار برای تغییر از بالا و نه امید بستن به مداخله بیرونی، بلکه بازسازی جامعه، تقویت نهادهای اجتماعی و ایجاد قدرت جمعی است؛ فرآیندی که طولانی، دشوار و تدریجی خواهد بود، اما تنها مسیر پایدار برای خروج از بنبست به شمار میرود.✅@mellimazzhabi


