مترجم چگونه یک رمان تاریخی را انتخاب میکند؟ (1/2)چرا یک مترجم سراغ یک رمان تاریخی میرود و کتاب دی…
انتشار: 2026/08/08 11:22 UTCدریافت: 2026/08/09 10:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 10:05 UTC
مترجم چگونه یک رمان تاریخی را انتخاب میکند؟ (1/2)چرا یک مترجم سراغ یک رمان تاریخی میرود و کتاب دیگری را کنار میگذارد؟ آیا جذابیت داستان کافی است، یا رمان تاریخی باید تفسیر و نگاه تازهای نیز به گذشته ارائه کند؟در این قسمت از «میز ترجمه»، شیوا مقانلو با جواد سیداشرف، مترجم باسابقه رمانهای تاریخی، معمایی و عاشقانه، درباره تجربه چند دهه ترجمه، معیارهای انتخاب کتاب و نقش ادبیات در شکلگیری ذهن انسان گفتوگو میکند.🔹 سیداشرف که در دانشگاه شیمی خوانده بود، پس از بازگشت از آلمان و در شرایطی که امکان فعالیت در رشته تخصصیاش را نداشت، به ترجمه روی آورد. نخست ترجمههای شفاهی و رسمی انجام میداد و سپس کار خود را با ترجمه کتابهایی درباره پدیدههای ناشناخته و داستانهای جنایی ادامه داد. ترجمه رمان «سلطانه» نقطهای بود که او را بهطور جدی به سمت رمانهای تاریخی کشاند.🔹 او از نسلی میآید که کتابخواندن یکی از شرطهای حضور در جمعهای فرهنگی بود. پاورقیهای مجلات، کتابخانه ملی و رمانهایی چون «بینوایان»، «سرخ و سیاه»، «زن سیساله»، «آنا کارنینا» و «جنگ و صلح»، بخشی از تجربه نوجوانی او را شکل دادند.🔹 سیداشرف میگوید تأثیر «آنا کارنینا» برایش به دنبالکردن سرنوشت شخصیتها محدود نشد. این رمان از همان نوجوانی نوعی نفرت از اشرافیت روس و ازدواجهای مصلحتی در ذهن او به وجود آورد؛ تأثیری که پس از گذشت چندین دهه همچنان باقی مانده است.🔹 در این گفتوگو بر اهمیت «سن طلایی رمانخوانی» تأکید میشود؛ سالهایی که ذهن نوجوان هنوز از شتاب زندگی، غم نان و انبوه اطلاعات روزمره اشباع نشده و شخصیتها، تصاویر و ایدههای ادبی میتوانند اثری ماندگار بر جهانبینی او بگذارند.🔹 پاورقیهای تاریخی و ماجراجویانه نیز در گرایش سیداشرف به این ژانر نقش داشتند. این داستانها در جامعهای فقیر و توسعهنیافته، با بازسازی قهرمانان و شکوه تاریخی، نوعی اعتمادبهنفس ملی ایجاد میکردند؛ هرچند گاه تا مرز ملیگرایی افراطی و شوونیسم پیش میرفتند.🔹 به اعتقاد سیداشرف، سادهترین تعریف رمان تاریخی «ساختن یک داستان در یک دکور تاریخی» است؛ اما انتخاب دورهای جذاب از تاریخ بهتنهایی رمان خوبی نمیسازد. ممکن است نویسندهای در بستری تاریخی ضعیف داستانی خواندنی خلق کند و نویسندهای دیگر، یک موقعیت تاریخی درخشان را با داستانی سطحی به هدر بدهد.🔹 نمونهای که او مطرح میکند، جنگ جمهوری ونیز و امپراتوری عثمانی در مدیترانه است؛ دورهای پر از رقابت تسلیحاتی، کشتیسازی، توپریزی، جاسوسی و کشمکشهای سیاسی. چنین زمینهای ظرفیت خلق رمانی بزرگ را دارد، اما اگر نویسنده آن را تنها به پسزمینه یک ماجرای عاشقانه معمولی تبدیل کند، فرصت تاریخی مهمی از دست رفته است.🔹 در بهترین رمانهای تاریخی، تاریخ و داستان یکدیگر را کامل میکنند. نویسنده هم باید واقعیتهای دوره را بشناسد و هم بتواند از دل آنها شخصیت، تعلیق، معما و روایتی انسانی خلق کند. هنگامی که این دو عنصر بهدرستی کنار هم قرار بگیرند، امکان خلق اثری ماندگار فراهم میشود.🔹 کتاب «سایهها» درباره مرگ توتعنخآمون، نمونهای از این رویکرد است. سالها تصور میشد این فرعون جوان بر اثر ضربهای به سر و در جریان یک توطئه درباری کشته شده است؛ اما پژوهشهای جدیدتر احتمال مرگ بر اثر شکستگی پا، عفونت و قانقاریا را مطرح کردند.🔹 این کشف، تاریخدانان و باستانشناسان را ناچار کرد روایتهای پیشین خود را بازنگری کنند. نویسنده رمان نیز توضیح تازهای پیشنهاد میکند: شاید توتعنخآمون جوان برای اثبات شایستگی خود به شکار شیر رفته، از ارابه سقوط کرده و بر اثر جراحت جان باخته باشد.🔹 از نگاه سیداشرف، یکی از وظایف نویسنده رمان تاریخی همین است: ورود به خلأهایی که علم و تاریخ هنوز پاسخ قطعی برای آنها ندارند. رمان نمیتواند جای پژوهش تاریخی را بگیرد، اما میتواند بر پایه شواهد موجود، تفسیری ممکن، منسجم و تخیلبرانگیز پیشنهاد کند.🔹 یکی دیگر از ویژگیهای آثار منتخب سیداشرف، حضور زنان در مرکز داستان است. بسیاری از قهرمانان این رمانها زنانی هستند که در جوامع مردسالار، با ابزارها و امکانات محدود خود در برابر ازدواج اجباری، سلطه مردان، اقتدار مذهبی یا حبس در «قفس طلایی» مقاومت میکنند.🔹 در رمان «سلطانه»، زنی که ظاهراً از ثروت و توجه سلطان برخوردار است، نمیتواند ازدسترفتن آزادی خود را بپذیرد. سیداشرف رفتار او را نه صرفاً فریبکاری، بلکه نوعی مقاومت میداند: هرکس در نبرد با قدرت، از همان سلاحی استفاده میکند که در اختیار دارد.🔹 در داستان «خوتولون»، دختر یک خان مغول که سوارکار و شکارچی ماهری است، در برابر ازدواج تحمیلی و فشار قبیله مقاومت میکند. در «مفتش و راهبه» نیز زنی حاضر میشود مرگ را بپذیرد، اما در برابر سوءاستفاده صاحبان قدرت تسلیم نشود.👇🏻
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 10 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — ملی مذهبی
تحلیل «ایراناینترنشنال» و جریانهای همسو با آن نشان میدهد که با پدیدهای فراتر از یک رسانهی جهتدار یا «فیک نیوز» ساده روبرو هستیم. در حقیقت این پروژهی سیاسی «صنعت تولید رضایت برای ویرانی» بوده است. در این یادداشت تحلیلی تلاش میشود نشان داده شود که چگونه این صنعت توانسته رؤیایی را برای آیندهی موهوم بفروشد و برای مقطعی موفق هم باشد.________👈متن کامل✅ @mellimazzhabi
سید محمد خاتمی: با گذر از این مرحله سخت کار سختتر حاکمیت آغاز میشودخط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ استسید محمد خاتمی در دیدار جمعی از اصحاب رسانه گفت: با گذر از این مرحله سخت کار سخت تر حاکمیت آغاز میشود که رسیدن به تعریفی مناسب از رابطه خود با جهان و بخصوص همسایگان که دلخوریها و نگرانیهای فیمابین هم بیشتر شده است و نیز تدبیر درست در داخل برای بهبود امور و اصلاح ساختاری و رویکردی و راهبردی به نفع جامعه و مردمی که سخت در تنگنا هستند.🔸از یاد نبریم که در این سالها خط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ است و نیز وضع تولید و گرانی و اقتصاد و معیشت بیکاری و... که روز به روز هم افزوده شده است، مشکلات مهمی است که با حل آنها با حضور و مشارکت خود مردم نیاز به تدبیر و راهبردهای مناسب خود را دارد که در جای خود باید در باب آن گفت و گو کرد و راه درست را پیدا کرد و پیمود./ جمارانjamaran.news/fa/tiny/news-1723178%E2%9C%85 @mellimazzhabi
افشای ابعاد جدید پرونده آقایاری؛ تبانی در تنظیم قراردادهای نفتی: پرونده ویژه ۹۰ میلیون بشکه نفتخبرگزاری ایلنا- یک مقام مطلع از پرونده تراستیهای آلوده دانهدرشت، درباره روند تحقیقات انجامشده در پرونده تراستیهای نفتی، با اشاره مستقیم به پرونده حسین آقایاری گفت:🔹مهمترین موضوعی که اکنون وجود دارد، مربوط به یک قرارداد حمل و ذخیرهسازی نفت است که در قالب دو قرارداد، بیش از ۹۰ میلیون بشکه نفت در حوزه حمل، ذخیرهسازی و فروش به طرف قرارداد داده شده که بخش عمده این قرارداد تاکنون پرداخت نشده و اگر بحثها، اختلافات و حواشی درباره عدم بازگشت منابع را بررسی کنیم، بخش مهمی از آن ناظر بر همین قرارداد است که ذینفع نهایی این قراردادها هم حسین آقایاری بوده است.🔹البته باید بگویم که عناوین این قراردادها گمراهکننده و فریبنده بوده است؛ «حمل و ذخیرهسازی» و «فروش از مخزن» عناوینی هستند که در ظاهر این تصور را ایجاد میکنند که قرار است نفت از مخزن مستقیماً به پالایشگاه چینی فروخته شود و در نتیجه واسطهای در میان نباشد.🔹اما در عمل، ساختار قرارداد به گونهای بوده که در نهایت ذینفع نهایی مجدداً یک تریدر بوده که بعدها مشخص شده که آن فرد هم آقایاری بوده و پس از آن نیز موارد متعددی از نکول در این قراردادها ایجاد شده است.🔹موضوع بسیار مهم همین است که به دلیل اینکه در این قرارداد انتخاب قیمت در اختیار خریدار بوده، عملاً اختلاف نظر درباره میزان بدهی وجود دارد و وزارت نفت ساعتها در حال برگزاری جلسه برای اصلاح قرارداد و رسیدن به یک جمعبندی درباره قیمت است.🔹متأسفانه در مدل قراردادهایی که با آقایاری بسته شده، به نحوی فرمول قیمتگذاری تعیین شده که مثلاً سه نرخ متناوب در یک ماه در نظر گرفته شده است.🔹پس از آن، خریدار نامه درخواست تخلیه را تنظیم میکند و در واقع زمان تعیین قیمت نیز با همان نامه مشخص میشود و سپس بر اساس آن سه نرخ، قیمت یک ماه تعیین میشود.🔹مشخص است که در زمان انعقاد این قرارداد، وزیر نفت چه کسی بوده و مدیرعامل شرکت نیکو در آن دوره نیز مشخص است. هرچند آقای صادقی از سمت خود برکنار شده، اما همچنان در قید حیات است و باید درباره عملکرد خود و ابهامات موجود در دوره مدیریتش پاسخگو باشد.✅ @mellimazzhabi
شلیک مجلس به پای خودش؟✍️محمد رهبریطرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور، امروز در مجلس تصویب شد و خیلی زود مورد توجه رسانهها قرار گرفت. فارغ از تمام نقدها و اشکالاتی که به این طرح وارد است، یکی از عجیبترین ابعاد آن این است که مجلس با تصویب چنین متنی، عملاً میتواند پای خودش را هم هدف گرفته باشد؛ چرا که یکی از نهادهایی که ممکن است در معرض شمول این مصوبه قرار بگیرد، مرکز پژوهشهای مجلس است.بر اساس ماده ۱ این طرح، مرکز پژوهشهای مجلس به دلیل استفاده از بودجه عمومی و ارائه پیشنهادهای سیاستی و تقنینی به مجلس، میتواند مشمول مجازات قرار گیرد اگر بطور ناخواسته تحت راهبری مؤسسات غیر ایرانی، پیشنهادات و توصیههای سیاستیاش بهگونهای تفسیر شود که «اعتماد مردم به نظام را مخدوش» کرده، «مشارکت در انتخابات را کاهش» داده یا «آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهتدهی» کرده باشد. اینها مفاهیمی بسیار کلی، مبهم و تفسیرپذیرند و در متن، معیار دقیق و قابل سنجشی برای تشخیص آنها ارائه نشده است. بطور مثال، «راهبری» در اینجا مفهومی بسیار کشدار است؛ آنقدر کشدار که اگر قرار باشد تفسیر موسع از آن صورت بگیرد، حتی ممکن است فردی بدون آنکه خودش بداند، مصداق آن تلقی شود.مرکز پژوهشهای مجلس، مثل هر نهاد علمی و اندیشکدهای دیگر، اساساً برای این ایجاد شده که پژوهش کند، سیاستها را ارزیابی کند و درباره طرحها و لوایح به نمایندگان پیشنهاد و نظر کارشناسی بدهد. اما اگر ارائه یک پیشنهاد سیاستی به مجلس، بالقوه بتواند مشمول چنین مجازاتهایی شود، خود مرکز پژوهشها هم باید پیش از هر گزارش کارشناسی، نگران این باشد که مبادا یکی از پژوهشگرانش روزی از منظر این قانون «تحت راهبری» یک مؤسسه غیرایرانی تشخیص داده شود و پیشنهادش نیز مصداق یکی از عناوین گسترده این ماده تلقی شود.بنابراین میتوان گفت که به دلیل بکارگیری عبارات مبهم و تفسیرپذیر در متن مصوب مجلس، چنین متنی میتواند علیه مراکز علمی و پژوهشی از جمله مرکز پژوهشهای مجلس نیط بکار رود و بدین ترتیب نمایندگان، خودشان علیه نهاد مجلس مصوبهای را گذرانده باشند.@MohammadRahbari✅ @mellimazzhabi
صحبتهای موسی غنینژاد دربارهی علی شریعتی در هفتههای اخیر به موضوع داغی در شبکههای اجتماعی تبدیل شد. وی با استناد به استفادهی شریعتی از نام «پروفسور شاندل» در آثارش، وی را به شیادی علمی متهم میکند. فارغ از پاسخهایی که از زاویهی رعایت اخلاق در سخن، به وی داده شد، در اینجا ابتدا نکتهای دربارهی این موضوع طرح و سپس ادعای مهمتر غنینژاد دربارهی تأثیر شریعتی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی و کژراههای که در چنین تحلیلهایی وجود دارد بهاختصار بررسی میشود. __________👈متن کامل✅@mellimazzhabi
♨️فرصت یک ماه و نیمه دولت برای معرفی وزرای اطلاعات و دفاع به مجلس با اذن رهبریعباس گودرزی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس:🔹طبق اجازه ای که از رهبر معظم انقلاب اخذ شده از تاریخ ۲۹ مردادماه به مدت یک و نیم ماه دولت فرصت دارد تا وزرای پیشنهادی اطلاعات و دفاع را به مجلس شورای اسلامی معرفی کند، در این راستا ایده ای مطرح است که شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات ضرورت نداشته باشد.🔹این ایده با توجه به مغایرت قانونی مستلزم اصلاح قانون است که بر این اساس مقرر است دولت در این خصوص لایحه تقدیم مجلس کند./مهر✅@mellimazzhabi