مترجم چگونه یک رمان تاریخی را انتخاب میکند؟ (2/2)🔹 وجه مشترک این آثار، نشاندادن امکان مقاومت زنان…
انتشار: 2026/08/08 11:22 UTCدریافت: 2026/08/09 10:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 10:05 UTC
مترجم چگونه یک رمان تاریخی را انتخاب میکند؟ (2/2)🔹 وجه مشترک این آثار، نشاندادن امکان مقاومت زنان حتی در محدودترین شرایط تاریخی است. ممکن است قهرمان داستان قدرت تغییر همه مناسبات را نداشته باشد، اما همچنان میتواند از آزادی، شخصیت و خواست خود دفاع کند.🔹 گفتوگو سپس به مهارت مترجم میرسد. سیداشرف ترجمه را متکی بر سه رکن میداند: کتابی که انتخاب میشود، توانایی و وجدان کاری مترجم و زبان فارسیای که ترجمه در آن شکل میگیرد.🔹 به باور او، یکی از مشکلات اصلی ترجمه امروز، ضعف مترجمان در زبان فارسی است. دانستن انگلیسی، آلمانی یا هر زبان دیگری برای مترجمشدن کافی نیست. مترجم باید ادبیات فارسی، نثر قدیم و جدید، شعر و گنجینه واژگان زبان خود را نیز بشناسد.🔹 سیداشرف هشدار میدهد که زبان روزمره فارسی روزبهروز محدودتر و کمرمقتر شده است. درحالیکه آثار کلاسیک فارسی هزاران واژه در اختیار نویسنده و مترجم قرار میدهند، دایره واژگان رایج نسل جدید بهشدت کوچک شده و بسیاری از واژهها در حال فراموشیاند.🔹 از نظر او، ترجمه یک «صناعت اکتسابی» است؛ مهارتی که تنها با تمرین فراوان، ترجمه متنهای سادهتر، مطالعه گسترده و سالها تجربه شکل میگیرد. کسی صرفاً با دانستن معادل چند واژه، مترجم نمیشود.🔹 وجدان کاری نیز برای مترجم اهمیت اساسی دارد. مترجم باید حدود توانایی خود را بشناسد و بهسراغ نویسندهای نرود که زبان، جهان فکری و زمینه فرهنگی آثارش را درک نمیکند. بد ترجمهکردن یک نویسنده بزرگ، فقط خرابکردن چند جمله نیست؛ ممکن است پیام و ایده اصلی اثر را نیز نابود کند.🔹 سیداشرف ترجمه را انتقال مکانیکی واژهها نمیداند. از نگاه او، وظیفه مترجم رساندن چیزی است که نویسنده میخواسته بگوید، نه صرفاً بازسازی ظاهری آنچه نوشته است. وفاداری اصلی باید به معنا، مضمون و جهان اثر باشد.🔹 انتخاب کتاب نیز برای مترجم نوعی مسئولیت فرهنگی است. مترجم با واردکردن یک اثر به زبان فارسی، تنها داستانی تازه عرضه نمیکند؛ بلکه ارزشها، تجربهها و تصوراتی از فرهنگی دیگر را وارد جامعه خود میکند. بنابراین انتخاب اثر نمیتواند صرفاً بر اساس بازار یا دستمزد صورت گیرد.🔹 سیداشرف در پایان از کتاب تازهای میگوید که محور آن عشق زمینی میان یک زن و مرد است؛ عشقی بدون تأکید بر سکس و اروتیسم که زیبایی خود را در لطافت، دوستی، محبت و لحظات کوچک زندگی پیدا میکند.🔹 انگیزه او از انتخاب این کتاب، احساس خشونت فزاینده در جامعه ایران است. به باور او، ایرانیان ملتی با سنتی عمیق از شعر، محبت و لطافتاند؛ اما فشارهای زندگی سبب شده فراموش کنیم که معنا و لذت را میتوان در کوچکترین تجربههای انسانی نیز یافت.🔹 جانمایه گفتوگو این است که ترجمه خوب از دانستن زبان خارجی آغاز میشود، اما به آن پایان نمییابد. مترجم باید کتابخوانی جدی، فارسیدانی، شناخت تاریخی، تجربه عملی، فروتنی و وجدان حرفهای داشته باشد. یک رمان تاریخی ارزشمند نیز فقط گذشته را به صحنه نمیآورد؛ بلکه از دل تاریخ، پرسشی تازه درباره آزادی، قدرت، مقاومت، عشق و زندگی انسان امروز مطرح میکند.🎙 میز ترجمه | شیوا مقانلومهمان: جواد سیداشرف📚 از مجموعه گفتوگوهای شهر کتاب درباره تجربه و تاریخ شفاهی ترجمه در ایران.✅@mellimazzhabi


