شهاب الدین سهروردی حدود ۲۳۸ سال بعد از وفات فردوسی متولد شده و مسلما شرایط زندگانی آنها به لحاظ سیا…
انتشار: 2026/07/29 21:42 UTC
شهاب الدین سهروردی حدود ۲۳۸ سال بعد از وفات فردوسی متولد شده و مسلما شرایط زندگانی آنها به لحاظ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی عملا تفاوتهای زیادی داشته است ، با این حال سهروردی با علاقه و سلیقه خاص خود، چند تن از قهرمانهای معروف شاهنامه را نام برده و ابعاد روحی و ماورایی آنها را به لحاظ اشراقی تفسیر و تأویل کرده است. همچنین میان سهروردی و فردوسی سنخیتهایی دیده میشود، هیچکس نمیتواند توجه ویژه آن دو را نسبت به ایران باستان انکار کند. واقعا بیهوده نیست که گفته اند حماسه های پهلوانی ایران عملا به نحوی به حماسه های عرفانی و اشراقی منجر می شوند.تحلیلها و تأویلها که شهاب الدین سهروردی به نحو ابتکاری از تولد زال و کشته شدن اسفندیار به دست رستم، در حکایت تمثیلی عقل سرخ به دست داده است، خواننده علاقه مند به ادبیات حماسه فارسی را به این تأمل وامی دارد که آیا کلا روش این متفکر در مورد موضوع ها و سرگذشتهای دیگر اسطوره ای و حماسی فردوسی قابل تعمیم است یا نه؟!در هر صورت رابطه تنگاتنگ این نوع نوشتههای سهروردی را با ادبیات عرفانی ایران نمیتوان انکار کرد، ولی آنچه در ضمن کار او بدیع و ممتاز مینماید این است که او میان عرفان و حماسه پهلوانی نوعی رابطه نزدیک برقرار میکند. هانری کربن در آثار خود نشان داده است که از طریق نظرگاه شهاب الدین سهروردی، حماسه های پهلوانی ایران به سوی حماسه های روحی و عرفانی سوق مییابند و سلحشوران و جوانمردان، اعم از اسطوره ای یا حتی واقعی، خواه ناخواه به صورت سالکان و راهیان حقایق عرفانی درمیآیند. با اینکه این نوع تحلیلها به لحاظ کمی در آثار او اندک است، ولی به هر ترتیب او با عمق و درایت استثنائی به نحوی راه و روش این کار را به خوبی نشان داده است و شاید براساس روح حاکم بر این نوع آثار او، بتوان به حق در جهت ادامه کار او همت گماشت. یکی از چهره هایی که از این لحاظ مطرح می شود. کیخسرو، سومین پادشاه از سلسله کیانیان، پسر سیاوش و فرنگیس دختر افراسیاب است.✍کریم مجتهدی@meygunghasrebehesht

