«مولا علی نخستین سوسیالیست جهان!»در این پست نگاهی میندازیم به دادگاه گلسرخی و دفاعیهای که در نه…
انتشار: 2026/08/19 21:20 UTCدریافت: 2026/08/20 09:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 09:00 UTC
«مولا علی نخستین سوسیالیست جهان!»در این پست نگاهی میندازیم به دادگاه گلسرخی و دفاعیهای که در نهایت در دادگاه ارائه داد. طبیعیه که شنیدن این حرفها پس از نیم قرن، باعث میشه ما این حرفها رو بر اساس تجربهها داوری کنیم و باز طبیعیه دادگاهی که در ذهن ما شکل میگیره، سختگیرتر از دادگاهیه که میبینید.خسرو گلسرخی در تاریخ معاصر ایران اسم مهمیه، بیش از همه شاید به این دلیل که گلسرخی بهترین نمایندۀ انقلاب ۵۷ بود. اگه بخوایم تجسم عینی انقلاب ۵۷ رو در یک شخص یا شخصیت ببینیم، اون شخص کسی جز «خسرو گلسرخی» نیست. مناسبترین دریچه برای فهم انقلاب ۵۷ «دریچۀ ایدئولوژیه»، چون این انقلاب بدون ایدئولوژی هرگز به پیروزی نمیرسید و اصلاً نیروهای اصلی خودش رو از ایدئولوژی میگرفت — سه ایدئولوژی اسلامگرا، مارکسیستی و جمهوریخواهی. این دیدگاه ایدئولوژیک رو در صحبتهای گلسرخی میشه دید؛ درست جایی که اسلام و مارکسیسم رو به شکلی بسیار تودهفهم و اسطورهپردازانه به هم گره میزنه. همین ایدئولوژی اسطورهمحور و اسطورهپرور بود که نیروی مردمی عظیمی رو ایجاد کرد و انقلاب رو رقم زد. در بحث کلانتر هم این ایدههاست که سرنوشتها رو رقم میزنند. وقتی ایدئولوژیهایی یک جامعه رو تسخیر کرد، با هیچ نیرویی نمیشه جلوی اثرگذاریشون رو گرفت — حتی با خشونت عریان.کمی عقبتر بریم: گلسرخی در تیر ۱۳۵۰ در شمارۀ ۷۴ نشریۀ «نگین» مطلبی نوشت با عنوان «شعر در شبهجزیرۀ روشنفکری». این مطلب دربارۀ شعره، اما سطر سطرش از نوعی «سیاست هنری» ایدئولوژیک حکایت داره و طعم تند مارکسیستیش با تأکید بر مفهوم «تاریخ» مشخص میشه. گلسرخی میگه شاعر باید بفهمه «در کجای تاریخ ایستاده». در نقد شاعران میگه: «شاعر را جذبههای آرامش و رفاه بلعیده»؛ «شاعر جا خالی کرده است، او گوشهنشین، حاشیهپرداز و منزوی شده، به متلاشی کردن نقش تاریخی شاعر و حقیقت شعر نشسته است.» گلسرخی درست همین فردیه که در این چند سطر دیدیم. او شاعریه که از رسالت تاریخی میگه و در دادگاهش هم دقیقاً از «جایگاه تاریخی»ش سخنرانی میکنه و این جایگاه رو هم با نظریاتی مارکسیستی و با ارجاع به اسطورههای دینی تعریف میکنه. گلسرخی میگه: «ان الحیاه عقیده والجهاد. سخنم را با گفتهای از مولا حسین، شهید بزرگ خلقهای خاورمیانه آغاز میکنم. من که یک مارکسیست لنینیست هستم، برای نخستین بار عدالت اجتماعی را در مکتب اسلام جستم و آنگاه به سوسیالیسم رسیدم.من در این دادگاه برای جانم چانه نمیزنم، و حتی برای عمرم. من قطرهای ناچیز از عظمت، از حرمان خلقهای مبارز ایران هستم... از اسلام سخنم را آغاز کردم. اسلام حقیقی در ایران همواره دِین خود را به جنبشهای رهاییبخش ایران پرداخته است... هنگامی که مارکس میگوید: «در یک جامعه طبقاتی، ثروت در سویی انباشته میشود و فقر و گرسنگی و فلاکت در سوی دیگر، در حالی که مولد ثروت طبقه محروم است» و مولا علی میگوید: «قصری بر پا نمیشود، مگر آنکه هزاران نفر فقیر گردند»، نزدیکیهای بسیاری وجود دارد. چنین است که میتوان در این لحظه از تاریخ، از مولا علی به عنوان نخستین سوسیالیست جهان نام برد... زندگی مولا حسین نمودار زندگی اکنونی ماست که جان بر کف، برای خلقهای محروم میهن خود در این دادگاه محاکمه میشویم. او در اقلیت بود و یزید، بارگاه، قشون، حکومت، قدرت داشت. او ایستاد و شهید شد. هر چند یزید گوشهای از تاریخ را اشغال کرد، ولی آنچه که در تداوم تاریخ تکرار شد، راه مولا حسین و پایداری او بود، نه حکومت یزید. آنچه را که خلقها تکرار کردند و میکنند، راه مولا حسین است. بدین گونه است که در یک جامعه مارکسیستی، اسلام حقیقی به عنوان یک روبنا قابل توجیه است و ما نیز چنین اسلامی را، اسلام حسینی و اسلام مولا علی را تأیید میکنیم.»گلسرخی دائم از امپریالیسم و استعمار و آمریکا و «دشمنِ نامرئی» صحبت میکنه و هر چی میگه ایدههای مارکسیستیه، اما هم با مهارت ادبی این دیدگاهها رو به امامان شیعه پیوند میده تا عمقی بیانتها در دل و ذهن شنونده داشته باشه، و هم خوب میدونه چطور از «نظام آباد»؛ «میدان شوش»، «دروازه غار»، «و پل امامزاده معصوم» شاهد بیاره. او و همپروندهش، کرامت دانشیان، در نهایت از این دادگاه علنی استفاده میکنند تا به جای دفاع از خودشون تندترین و رادیکالترین بیانیههای مارکسیستی و لنینیستی رو علیه حکومت قرائت کنند. اما گلسرخی همزمان خودش رو در جایگاه امام حسین قرار میده و طبعاً دشمنش رو در جایگاه یزید. نکتۀ اصلی هم در همینجاست! این همون «آمیزهایه که اکسیر انقلاب ۵۷» بود. انقلابیون اسطورههای دینی رو از ژرفای تاریخ برکشیدند و با نظریههای سیاسیِ مدرن، مثل مارکسیسم، آمیختند و ذهن و زبانی مبارزاتی ایجاد کردند که نیروی انفجاری بیحدی داشت.#شاهد_تاریخی #مارکسیسم@Garajetadayoni | گاراژ
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- حسن معین - خودشناسی · تطابق دقیق — ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، ۹:۰۰
- جامعهشناسانِ ایرانی · تطابق دقیق — ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، ۱۰:۰۰
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — حسن معین - خودشناسی
مسعود امینی، ترانهسرا، درباره خودداری داریوش از پرداخت سهم ترانهسراها از درآمد کنسرتها (اسفند ۹۱):به داریوش گفتم خوانندهها بهخاطر کار ترانهسراها به پول و شهرت رسیدن، حقشون نیست بدون اینکه حقوقشون رو بگیرن گوشه خونه بمیرن. داریوش گفت من چه مسئولیتی دارم؟ پول شعرشون رو گرفتن@hafezeye_tarikhi
هم اینک نیز در نقطه عطفی هستیم که اگر دیر بجنبیم دهه آغازین قرن پانزدهم هجری شمسی نیز همانند دهه 60 در تاریخ ایران،خواهد شد. یا دهه سرکوب سنگین استبداد دینی و تداوم ولایت فقیه و با دهه هرج و مرج ناشی از بی ثباتی سیاسی و از دست رفتن انواع زیر ساخت ها در پهنه ی سرزمینی ایران ، احیانا جنگ داخلی و یا اشغال خارجی و مهاجرت های سهمگین و ...سه سال پایانی قرن چهاردهم هجری شمسی و نحوه عملکرد ما همه چیز را تعیین خواهد کرد.پرگار این هفته با موضوع دهه شصت، سیاه؟ را تماشا کنیم حسن معین - جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵یادداشتم تحت عنوان: این سه سال سرنوشت ساز در تاریخ ۵ خرداد ۱۳۹۷ را با اندکی تلخیص مطالعه کنید: " فقدان جامعه مدنی در انتهای دهه ی ۵۰ شمسی موجب از دست رفتن دولت بازرگان ، شروع جنگ ۸ ساله، تداوم اشغال سفارت امریکا، حذف اولین رئیس جمهور ایران شد. تداوم این فقدان موجب شکل گیری ساختار ها و نهاد ها و فرهنگ استبداد دینی و تهدید همه جانبه ی مردم و ایجاد انواع شکافها در حد تشکیل دو ملت در پهنه ی سرزمینی ایران گردید. اگر در ابتدای دهه ۶۰ پس از باز پس گیری خرمشهر توانسته بودیم جنگ را در ۱۳۶۱ خاتمه دهیم، سرنوشت دیگری برای این دهه و ایران رقم می خورد. هم اینک نیز در نقطه عطفی هستیم که اگر دیر بجنبیم دهه آغازین قرن پانزدهم هجری شمسی نیز همانند دهه ۶۰ خواهد شد. یا دهه سرکوب سنگین استبداد دینی و تداوم ولایت فقیه و با دهه هرج و مرج ناشی از بی ثباتی سیاسی و از دست رفتن انواع زیر ساخت ها در پهنه ی سرزمینی ایران ، احیانا جنگ داخلی و یا اشغال خارجی و ... سه سال پایانی قرن چهاردهم هجری شمسی و نحوه عملکرد ما همه چیز را تعیین خواهد کرد."
ترامپ: اگر لازم بود صد بار دیگر به ایران حمله میکردم!جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک گفتوگوی رادیویی گفت که برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای اگر لازم بود صد بار دیگر به ایران حمله میکرد.آقای ترامپ در مصاحبه با رسانه دبلیوایبیسی۷۷ گفت اگر اقدامات او نبود امروز اسرائیل و خاورمیانه از بین رفته بود. او در این مصاحبه گفت زمانی دستور حمله به تاسیسات اتمی ایران را صادر کرد که این کشور تنها دو هفته با ساخت سلاح هستهای فاصله داشت.آقای ترامپ گفت علیرغم آنچه در رسانهها منعکس میشود کنترل تنگه هرمز در اختیار آمریکا است.او بار دیگر تاکید کرد که توان موشکی و پهپادی ایران را به میزان قابل توجهی تضعیف کرده و اقتصادش در مرز فروپاشی قرار دارد.آقای ترامپ توافق برجام را «فاجعه» خواند و خارج شدن از آن را برای جلوگیری از رسیدن ایران به سلاح هستهای لازم دانست.او ایران را «زورگوی خاورمیانه» خواند و گفت: «همانطور که دیدیم ایران حتی به کشورهایی نظیر قطر، بحرین، کویت و امارات که کمی از ایران حمایت میکردند حمله کرد.»
تنگه هرمز، تحریم و جنگ؛ چرا تهران برای توافق عجله ندارد؟سعید جعفری- ۳۰ مرداد ۱۴۰۵مسعود پزشکیان در یکی از تازهترین اظهارات خود تصویر روشنی از فشاری ارائه کرده که جنگ و محاصره بر اقتصاد ایران وارد کرده است. رئيس جمهور ایران میگوید «مشکلات چند برابر شده، در حالی که درآمدمان هم کاهش یافته است».ایران هفتههاست نفت کمتری میفروشد، درآمد مالیاتی دولت کاهش یافته و مسیرهای جایگزین واردات هزینه بیشتری دارند. محاصره دریایی هم به این مشکلات افزوده است؛ با این همه، عباس عراقچی میگوید هنوز تصمیمی برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا گرفته نشده است. قطر و پاکستان همچنان میان تهران و واشنگتن پیام ردوبدل میکنند، اما وزیر خارجه ایران تاکید کرده که این ارتباطها «به معنای مذاکره نیست». گفتوگوهای جداگانه ایران و عمان نیز فعلا بر ترتیبات مربوط به کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز است.
🔻 عملیات اقتصادی ترامپ چقدر میتواند به ایران آسیب برساند؟🖋برند دبوزمان جونیوربیبیسی در کاخ سفید🔻تقریباً شش ماه پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قول پیروزی سریع علیه ایران را داد، به نظر میرسد که این درگیری متوقف شده و چشمانداز پیروزی نظامی یا احتمال رسیدن به یک توافق کمرنگتر میشود.ترامپ برای شکستن این بنبست، وعده یک «عملیات اقتصادی خردکننده» را داده که در آن هر کشوری که با ایران تجارت کند، با «عواقب اقتصادی شدید» روبرو خواهد شد.با این حال، ایران مدتهاست که با تحریمها روبرو بوده و تاکنون تمایل خود را برای تحمل شرایط دشوار و ظرفیت سازگاری با فشارهای اقتصادی و نظامی سنگین در طول درگیری نشان داده است.سوال اصلی برای ایالات متحده این است که آیا تحریمهای بیشتر، در جایی که سایر استراتژیها شکست خوردهاند، مؤثر خواهد بود؟متن کامل خبر را از لینک زیر بخوانید:bbc.in/4wJ2LIy%F0%9F%93%B7Reuters@BBCPers…
پیشنهاد پیشبینی هزینههای احداث سازمانهای حکومتی در تونلها در دلِ کوهها در لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ حسن معین - نهم مرداد ۱۴۰۵فرقِ حکومت جیمالف با حکومت سوئیسحسن معین جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵«اگر صلح میخواهی، برای جنگ آماده شو»؛ اصلی که دستکم در سوئیس برای سالها راهنمای سیاست دفاعی کشور بود.در دل سنگهای سخت آلپ سوئیس، در عمقی باورنکردنی، شبکهای پیچیده و هزارتومانند از تونلهای نظامی و غیرنظامی پنهان شده است؛ شبکهای که صدها پناهگاه مقاوم در برابر جنگ هستهای را در خود جای داده است.ورودیهای این پناهگاهها بهخوبی استتار شدهاند؛ برخی زیر تپهها پنهان شدهاند، برخی پشت درهای کوچکی در دل جنگل و برخی دیگر در زیر سازههایی که ظاهرا خانههای معمولی به نظر میرسند، اما در واقع دیوارهایی دو متری از بتن دارند و پنجرههایشان به شکافهایی برای قرار دادن تفنگ مجهز است.سوئیس با ۸.۸ میلیون نفر جمعیت، بیشترین تعداد پناهگاههای هستهای را به نسبت جمعیت در جهان دارد؛ بیش از ۳۷۰ هزار پناهگاه.قانونی در سال ۱۹۶۳ تصویب شد که تضمین میکند همه شهروندان، از جمله خارجیها و پناهجویان، در صورت بروز درگیری مسلحانه یا فاجعه هستهای در کشور خود یا کشور همسایه، جایگاهی تضمینشده در یک پناهگاه خواهند داشت.