لە بابەت مژاری «ڕێنووس»ـەوە، بە بڕوای من، کتێبی «ڕێنووسی کوردی»، بەرهەمی خوالێخۆشبوو عەتا بەرفی (چا…
انتشار: 2026/08/15 21:12 UTCدریافت: 2026/08/16 14:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 14:40 UTC
لە بابەت مژاری «ڕێنووس»ـەوە، بە بڕوای من، کتێبی «ڕێنووسی کوردی»، بەرهەمی خوالێخۆشبوو عەتا بەرفی (چاپ اول، نشر احسان،1377)، لە زۆربەی هەرە زۆری ئەم کتێبانەی تا ساڵی 1400، لە لایەن نووسەران و لێکۆڵەرانی کوردستانی ئێران بەرهەم هاتوون، لە پێوەندی لەگەڵ «ئاوڕدانەوە لە دەسکەوتەکانی زمانناسی لە نووسینی ڕێنووسدا»، بەپێزتر و بەهێزترە؛ ئێستاشی لەگەڵدابێ، جیا لە کتێبی ڕێنووسی کوردی، نووسراوەی ڕێزدار دیاکۆ هاشمی، واتە «پوختەی ڕێنووس و خاڵبەندی»(سۆئێد،2021) و بەتایبەت کتێبی «بەرەو ڕێنووسی پێوەری کوردی»(چاپەمەنیی مانگ، 1401)، لە نووسینی دوکتۆر بێهرووز چەمەن ئارا، کە هاوسەنگ و هاوتای ئەم کتێبەی خوالێخۆشبوو عەتا بەرفی لەئەژمار دێن و تەنانەت لە زۆر بابەتەوە وردەکاری و وردبینی و شڕۆڤەی پتری زانستییان هاوپێچ کراوە (بەتایبەت کتێبەکەی دوکتۆر بێهرووز چەمەنئارا)، کتێبەکەی خوالێخۆشبوو عەتا بەرفی(جیا لە دوو کتێبی گۆرین) لە تێکڕای کتێبەکانی تری ئەم بوارە، زانستیتر و شێوازمەندترە و بە ڕاشکاوی خاوەنی پلە و پێگەی سێهەمە لە نێوان سەرجەم ئاسەواری هاوشێوەی خۆی لە کوردستانی ئێراندا.کەسایەتییەکی پایەبەرزی سەقزی کە لە بواری زمانناسیدا زۆر شارەزا، توانا و زانایە و گەلێک ئاسەواری بەپێزی خوڵقاندووە، مامۆستای ڕێزدار دوکتۆر حەمید حەسەنیـیە، کە دوکتۆرای زمان و ئەدەبی فارسی هەیە و لێکۆڵەری پایەبەرزی گرووپگەلی جیا جیای وەک: «فەرهەنگ نووسی»، «ڕێزماننووسی»، «زانستنامەنووسی»، «ویراستاری» و «وەزن و کێشی شێعر»ـە، لە «فرهنگستان زبان فارسی ایران»ـدا و لە بواری فەرهەنگنووسیش ئاسەواری بەپێزی ئافراندووە و یەکێک لە هاوکاران و هەڵەچنان و ویراستارانی سەرەکیی «فرهنگ سخن» بووە کە زانستیترین و سەردەمیانەترین و شێوازمەندترین و کامڵترین فەرهەنگی وشەی فارسییە. هەروەها دوکتۆر حەمید حەسەنی، لە بواری کێش و سەروادا و لە زانستی «عروض و قافیە»دا بە شێوازی زمانناسانە، یەکێک لە لێکۆڵەران و خاوەنڕایانی ناسراو و زانا و شارەزای ئێران لە ئەژمار دێ. دوکتۆر حەمید حەسەنی، زاناترین و شارەزاترین و پڕبەرهەمترین پێداچۆرەوە/بژارکار/ویراستاری کوردی ئێرانییە کە پێداچوونەوەی بۆ پتر لە 100 کتێبی زۆر گرینگی ئەدەبی و زمانەوانی کردووە. هەروەها هیچ کوردێکی ئێرانی بە ڕادە و ڕێژەی ئەو، بەرهەمی بەشێوەی وتاری زانستی- لێکۆڵینەوەیی لە زانستنامەکاندا لێ چاپ و بڵاونەبۆتەوە؛ تەنیا وتارە زانستییەکانی کە بۆ «دانشنامەی زبان و ادب فارسی» نووسیوە و لەوێدا بڵاوبوونەوە، پتر لە 100 وتاری بەهێزی زانستی- لێکۆڵینەوەیین. ئەو مامۆستا پایەبەرزە هەروەها لە نووسینی چەندین کتێبی ناسراوای زانستیدا، هاریکار و ڕاوێژکاری زمانناسان و دەستوورنووسانی هەرە ناسراوی ئێرانی وەک: دوکتۆر خوسرەو فەڕشیدوەرد و دوکتۆر عەلی ڕەواقی بووە. ئەم مامۆستا بەناوبانگە، هەروەها ئەندامی کۆڕی زانستیی «موسسە لغتنامەی دهخدا»ـیە و لە هاوکاران و لێکۆڵەرانی سەرەکیی ئەم ناوەندە زانستییە گەورەیە لە ئەژمار دێ.لەم بەستێن و بوارەدا، مامۆستا عومەر فاڕووقی، دوو بەرهەمی وەرگێڕاوە کە دەکەوێتە جەغزی زانستی «زمانناسیی مێژوویی»ـیەوە، واتە وەرگێڕانی: «ئەوێستا» و وەرگێڕانی «کارنامەی هەردەشیری بابەکان».کەسایەتییەکی دیکەی سەقزی کە بەشێک لە لێکۆڵینەوەکانی لە بواری زمانناسی نێوانڕشتەیی دایە، خاتوو دوکتۆر چیمەن فەتحییە کە دوکتۆرای ئەدبیاتی فارسی هەیە و مامۆستای زانستگایە و زۆر وتاری زانستی-لێکۆڵینەوەیی بەپێزی نووسیوە، لە بواری ئەدەبی بەرواردکارانەی کوردی و فارسی لە گۆشەنیگای گوتارناسیی زمانەوانی-فەلسەفییەوە. وتارەکانی لە بابەت هەڵسەنگاندن و بەراوردی گوتارناسانەی شێعری ژیلا حوسێنی لەگەڵ فرووغ فەڕڕوخزاد، هەروەها هەڵسەنگاندنی گوتارناسانە و هێڕمۆنیتیکی و زمانەوانانەی ڕۆمانی دوایین هەناری دونیای بەختیار عەلی و زۆر بابەتی تری هاوشێوەن. یەکێک لە توخمە بەرچاوەکان لە لێکۆڵینەوەکانی ئەودا، جیا لە بواری زمانناسانە و گوتارناسانەی دەق، گرینگیدانی تایبەتە بە فەلسەفەی هونەر.لە بواری فەرهەنگنووسیدا، وەک لقێک لە لقەکانی زمانناسیی کردەیی، دەکرێ ئاماژە بە فەرهەنگی ناهید بکەین لە دانان و گردوکۆیی ڕێزدار محەممەد ناهید. ئەم فەرهەنگە ئەم وشە و زاراوانەی لەخۆگرتووە کە یان لە هەنبانە بۆرینەدا نەهاتوون، یان هاتوون بەڵام مانای تریشیان هەیە.هەر لەم بوارەدا، ئەنجوومەنی ئەدەبیی«پەیف»، لە حەفتاکان و هەشتاکانی هەتاویدا، دەورێکی گرینگی هەبووە لە پێکهێنانی کۆڕ و کۆبوونەوەی شڕۆڤەکارانەی زانستی، ئەدەبی و زمانەوانی، بۆ شڕۆڤە، لێدوان و هەڵسەنگاندنی ئاسەواری ئەدەبیی نووسەران، شاعیران، چیڕۆکنووسانی کلاسیک و سەردەمی کورد بە ئاوڕدانەوە لە دەستکەوتەکانی زانستی زمانناسی و گوتارناسی و هێڕمینیوتیکی دەق؛ بەتایبەت ئەندامی هەڵسووڕا و ئۆگری بواری زمانەوانی لەو ئەنجوومەنەدا، ڕێزدار ڕەزا شەجیعی.
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 5 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — میدیای سەربەرزی
📢هولیر مدعی حملهٔ پهپادی به دفتر مسرور بارزانی شد🔹تشکیلات «مبارزه با تروریسم کوردستان عراق» مدعی شد که ۲ پهپاد انتحاری دفتر مسرور بارزانی، نخستوزیر افلیم کوردستان را هدف قرار دادهاند.🔻طبق این اطلاعیه، ساختمان سازمان امنیت داخلی اقلیم کوردستان نیز هدف این حملات قرار گرفته است.🔹ادعای مسرور بارزانی: پهپادهای ایرانی دفترم را هدف قرار دادند👤مسرور بارزانی، نخستوزیر منطقه کوردستان مدعی شد که دفتر شخصیاش در اربیل هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفته است.او این حمله ادعایی را محکوم کرد و این حملات را عامل بی ثباتی و ناامنی منطقه دانست.این ادعا در حالی است، هنوز هیچ منبع رسمی ایرانی چنین حملهای را تأیید نکرده است./فارس👤نچیروان بارزانی: دولت بغداد به تعهداتش در تامین امنیت عراق عمل کند.🔹رئیس اقلیم کوردستان از دولت مرکزی عراق خواست به مسئولیتها و تعهدات قانونی خود درباره دفاع از امنیت آن کشور عمل کند.🔸الجزیره گزارش داد: نچیروان بارزانی حمله به دفتر نخست وزیر اقلیم کوردستان را مردود و تنشآفرینی خطرناک دانست.➖➖➖➖➖➖🌅میدیای سەربەرزی@midyayserberzi
📢دژەتیرۆری کوردستان لەبارەی هێرشەکەی سەر نووسینگەی مەسرور بارزانی:بە تووندترین شێوە سەرکۆنەی دەکەین و بەهیچ شێوەیەک مایەی قبووڵکردن نین، تەواوی بەرپرسیارێتیی لێکەوتەکانیشی لە ئەستۆی ئەنجامدەرانیدایە.👤مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان:بەپێی لێکۆڵینەوەکانی دژەتیرۆری کوردستان، بەیانیی ئەمڕۆ نووسینگەی تایبەتی من و ماڵی سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاری کرانە ئامانجی هێرشە درۆنییەکان. بە تووندترین شێوە سەرکۆنەی ئەم هێرشە بێباکانە و قبووڵنەکراوانە دەکەم. ئەمە پەرەسەندنێکی مەترسیدار و هەڕەشەیەکی راستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان. ئەم هێرشانە ساردمان ناکەنەوە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانمان و پاراستنی هاووڵاتییانمان.👤قوباد تاڵەبانی: بە ئامانجگرتنی نووسینگەی بەڕێز سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بە تووندترین شێوە ئیدانە دەکەین. هەڵوێستی هەرێم لە دەستپێکی شەڕ و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە زۆر روون و راشکاوانە و ئاشتیخوازنە بووە. هەربۆیە ئەم جۆرە هێرشانە نەک تەنها رێزنەگرتنە لە هەڵوێست و رۆڵی ئاشتیخوازنەی هەرێمی کوردستان، بەڵکو پێشێلکردنێکی مەترسیداری سەروەریی عێراقە. 👤نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان سەرکۆنەی هێرشە درۆنییەکەی ئەمڕۆ دەکات و دەڵێت، "ئەم ھێرشانە بە تەواوی رەتکراوە و پەرەسەندنی مەترسيدارن.". 👤مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی هەسەدە:ئەم هێرشە کارێکی رەتکراوە و نائەخلاقییە و دەستدرێژییە بۆ سەر ئیرادەی گەلی هەرێم[ـی کوردستان] و بەشێکی سەرەکی لە دامەزراوەکانی دەوڵەتی عێراق.🔹پارتی لەبارەی هێرشە درۆنییەکەی سەر نووسینگەی سەرۆکوەزیران:زۆر بە تووندى ئەم کردەوە تێکدەرانەیە سەرکۆنە و شەرمەزار دەکەین و، ئەو رەفتارانە لە بەرژەوەندیى هیچ لایەک نابینین و مەترسیدارن لەسەر پەرەپێدانى پەیوەندییەکان و بارودۆخەکە زیاتر ئاڵۆز دەکەن. بەڕوونى جەخت دەکەینەوە ئەرکى سەرشانى حکومەتى فیدراڵى عێراقە لەسەر ئەم پرسە بە جیدى بێتە دەنگ و رێگە لەم هێرش و پێشێلکارییانە بگرێت، هەروەها لە زوترین کاتدا بە رێگاى گونجاو بەرەنگارى ئەو جۆرە دەستدرێژییانە ببێتەوە.➖➖➖➖➖➖🌅میدیای سەربەرزی@midyayserberzi
📹ئەم کچە کوردە یوتیوبەرێک پارەیەکی زۆری دەداتێ، بۆ ئەوەی پشت لە کوردستان بکات،بەڵام ئەو ڕەتیدەکاتەوە و لەنێوان کوردستان و پارە، کوردستان هەڵدەبژێرێت...#پێتان_باش_بوو #بڵاوی_بکەنەوە ➖➖➖➖➖➖🌅لە میدیای سەربەرزی هاوڕێمان بنTelegram | Instagram
📚 چهره انسانی پیامبر ✍️ نویسنده: خالد محمد خالد 🖋 مترجم: کیومرث یوسفی 🏛 ناشر: نشر نگاه آیا تا به حال به این فکر کردهاید که پیامبر اسلام (ص) را نه از پشت ویترین تاریخ، بلکه از دریچه «اخلاق و رفتار روزمره»اش بشناسید؟ کتاب «چهره انسانی پیامبر» یک سیرهنویسی صرفاً تاریخی یا مدحنامهای ماورایی نیست، بلکه یک «پرتره عمیق و انسانی از محمد (ص)» است. خالد محمد خالد، نویسنده و متفکر برجسته مصری، در این اثر با رویکردی علمی و تاریخی، بهجای تأکید صرف بر ابعاد معنوی و خارقالعاده، بر «انسانیت» پیامبر تمرکز کرده و نشان میدهد که چگونه ایشان در عین اتصال به وحی، یک «انسان کامل» بود. این کتاب با چیدمان دقیق احادیث و مواقف نبوی، تصویری زنده و ملموس از مهربانی، عدالت، مدارا با مخالفان و حمایت از محرومان ارائه میدهد. نویسنده تلاش کرده با تکیه بر منابع اصیل، از تحلیلهای ذوقی پرهیز کرده و با زبانی ساده و نافذ، خواننده را به کشف «محمد انسان» دعوت کند. اگر به دنبال الگویی عملی از انسانیت، عدالت و مهربانی در تاریخ اسلام هستید، این کتاب را از دست ندهید. 🔗 لینک خرید: igbookshop.com/Book/2304
📑پژوهش گونهشناسی سیاسی ایرانیان منتشر شد🔸پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات پژوهش «گونهشناسی سیاسی ایرانیان» را که توسط آرش نصر اصفهانی و بر اساس دادههای موج چهارم پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای ایرانیان تهیه شده است، منتشر کرد.🔸این پژوهش شش گونه نگرشی متمایز را دستهبندی کرده است. در این تحلیل، میزان دینداری فردی، باور به جدایی دین از سیاست، اعتماد به سپاه، احساس آزادی در انتقاد از حکومت، حمایت از توزیع عادلانهتر منابع نفتی، ادراک تبعیض قومیتی و جنسیتی و احساس آزادی در پوشش، از جمله متغیرهای واردشده به مدل نهایی بودهاند.🔸بر اساس مدل نهایی، «منتقدان سکولار عدالتخواه» با ۲۴ درصد بزرگترین گروه شناساییشدهاند. این گروه عمدتاً جوان تا میانسال، تحصیلکردهتر و شهرنشین است و در کنار پایینترین سطح دینداری و کمترین اعتماد به نهادهای حکومتی، تأکید زیادی بر عدالت اقتصادی دارد و احساس تبعیض قومیتی و جنسیتی در آن بالاست. ۸۲ درصد اعضای این خوشه از وضعیت سیاسی کشور ناراضیاند.🔸«مذهبیان غیرایدئولوژیک حامی نظم موجود» با ۲۰ درصد دومین گروه بزرگ را تشکیل میدهند. این گروه بیشتر شامل افراد سالمندتر و روستاییتر، با تحصیلات پایینتر و وضعیت اقتصادی ضعیفتر است. آنان دینداری و اعتماد بالایی به نهادهای حکومتی دارند، اما از دخالت دین در سیاست حمایت نمیکنند.🔸«منتقدان محافظهکار» با ۱۵ درصد، گروهی هستند که دینداری متوسط و اعتماد پایین به نهادهای حکومتی را با گرایش قوی به عدالت اقتصادی ترکیب میکنند، اما برخلاف گروههای سکولار، در حوزه آزادیهای اجتماعی رویکردی محافظهکارانهتر دارند.🔸«اسلامگرایان میانهرو» نیز ۱۵ درصد از نمونه را تشکیل میدهند. این گروه ضمن برخورداری از دینداری بالا و اعتماد نسبی به حکومت، حساسیت بیشتری نسبت به تبعیض علیه زنان و قومیتها دارد. این خوشه بیشترین سهم زنان، معادل ۶۰ درصد، و بالاترین نرخ تأهل را در میان گروهها دارد و سهم قابل توجهی از اعضای آن را خانهداران تشکیل میدهند.🔸«اسلامگرایان حامی حکومت» با ۱۳ درصد، بالاترین سطح دینداری، قویترین باور به پیوند دین و سیاست و بیشترین اعتماد به نهادهای حکومتی را دارند. این گروه همچنین کمترین میزان نارضایتی سیاسی را نشان میدهد؛ بهطوری که تنها ۲۳ درصد اعضای آن از وضعیت سیاسی کشور ناراضیاند.🔸در نهایت، «سکولارهای آزادیخواه» با ۱۲ درصد جوانترین گروه شناساییشدهاند؛ ۴۷ درصد آنان زیر ۳۰ سال سن دارند و سهم افراد مجرد و محصل و سطح تحصیلات دانشگاهی در این گروه بالاست. این گروه اگرچه فاصله زیادی از سیاست دینی دارد و اعتماد پایینی به حکومت نشان میدهد، برخلاف «منتقدان سکولار عدالتخواه»، تمرکز اصلیاش بر آزادیهای فردی و اجتماعی است و نه عدالت اقتصادی.t.me/baamdadeno/232098%E2%80%8F%E2%80%8C%… میدیای سەربەرزی همراه باشیدTelegram | Instagram
یه خفاش خون آشام، فقط یه نیش کوچیک، به قوزک پای یه اسب وحشی میزنه!زخمی که حتی اندازه سر سوزنم نیست و یه قطره خون ازش خارج میشه.اما اسب از شدت خشم دیوونه میشه، کنترل خودشو از دست میده و بی وقفه میدوعه، کم کم ریهها و قلبش بخاطر فشار و استرس شدید، از کار میفتن!بعداً توی کالبد شکافی مشخص میشه اون نیشِ خفاش اصلا خطرناک نبوده! چیزی که واقعا اسب رو کشت، خشم کنترل نشدهاش بود.روانشناسها به این پدیده میگن «اثر اسب وحشی»؛ اون نیشِ کوچیک تو دنیای امروز، مثل گیر کردن تو ترافیک، دعوا تو محل کار و... هست.وقتی اجازه میدی یه عصبانیت چند لحظهای کل ذهنت رو درگیر کنه، باعث میشه سرِ آدمایی که بیشتر از همه دوستشون داری عصبانیتت رو خالی کنی.اینکه تصمیم بگیری سر هر بحث کوچیکی نجنگی، ضعف نیست! یعنی داری از زمان و انرژی ارزشمندت برای چیزایی که واقعا مهمن، محافظت میکنی.@kiwmars➖➖➖➖➖➖🌅با میدیای سەربەرزی همراه باشید@midyayserberzi
