⭕️آئینه خانه و عمارت مفخم (بخش سوم)🖋 #رجبعلی_لباف_خانیکی🔸شکوه و عظمت آئینه خانه را میتوان بر قامت…
انتشار: 2026/07/09 08:57 UTC
⭕️آئینه خانه و عمارت مفخم (بخش سوم)🖋 #رجبعلی_لباف_خانیکی🔸شکوه و عظمت آئینه خانه را میتوان بر قامت دیوارهای داخلی فضای تالار آئینه مشاهده و احساس کرد.علاوه بر عکسهای مقامات و شخصیتها، ۱۳ قاب دیگر در بر گیرندهٔ آیههای قرآنی با خط نستعلیق و شکسته خوشنویسی و تذهیب به آئینهخانه، جنبهٔ ادبی و دینی دادهاند.ازارهٔ دیوارها از کف تا شروع آئینهکاری با سنگهای مرمر مرغوب پوشیده شده و پس از آن آیینه کاری آغاز گردیده و تمامی رویهٔ دیوارها و سقف را پوشش داده به گونهای که بازدید کننده خود را محصور در آئینهها میبیند.از جملهٔ جالبترین نگارههای آئینه خانه تجلی اسطورههای کهن در درون قابهای کاشی بر نمای ورودی صشاست. بر میانهٔ تاج یا سنتوری نیم دایرهٔ فراز ورودی قاب دایرهای شکل از کاشی زرد رنگ ایجاد شده و درون قاب بر زمینهٔ کاشی فیروزهای و در میان گل و برگهای رنگارنگ شیری به رنگ زرد با اژدهایی به رنگ بنفش در جدال است.در دو صحنهٔ دیگر بر فراز طاقنماهای طرفین ورودی و محصور در منارههای دو سوی ورودی اصلی آئینه خانه، جدال شیر با گاو ترسیم شده است. در این صحنههای متقارن که در درون قاب زرد رنگ لوزی شکل اطلسی مانند بر زمینهٔ فیروزهای و همراه با گل و برگ نقش بسته، شیر به رنگ زرد و گاو به رنگ سیاه نمایانده شده است. تردیدی نیست که این صحنهها از صحنههای جدال شیر و گاو در پلکان آپادانای تخت جمشید الهام گرفته و به تقلید از نقاش هنرمند کاخ گلستان اسطوره کهن ایرانی حلول سال نو یا نوروز را به تصویر کشیده است.پس از سقوط سلسلهٔ قاجار بخش اعظم املاک خانواده شادلو از جمله آئینه خانه و عمارت که محل سکونت «سردار معزز» نوه سردار مفخم بود به تصرف رضا شاه در آمد و «سرهنگ رخشا» فرماندار و رئیس کل املاک پهلوی در آن اقامت گزید.📌آئینه خانه مفخم در تاریخ ۱۳۵۴/۹/۱۸ به شماره ۱۱۶۷در فهرست آثار ملی ثبت شده و از سال ۱۳۷۹به عنوان موزه اسناد و نسخ خطی کاربری یافته است.عمارت مفخم🔸این بنا هم مانند آئینه خانه به دستور یارمحمد خان شادلو جهت سکونتگاه خانوادهاش به فاصلهٔ کمی از آئینه خانه ساخته شد. نقشهٔ این عمارت را هم «میرزا مهدی خان شقاقی» نخستین معمار ایرانی تحصیل کردهٔ فرنگ تهیه کرد به گونهای که بنا هم به لحاظ ساختاری و هم تزئینات بیشتر از شیوههای معماری و هنری غربی تآثیر پذیرفت تا معماری و هنر سنتی ایرانی.بنای عمارت در دوطبقه و ابعاد ۵۰×۲۳متر و ارتفاع ۹متر ساخته شده و در مجموع ۳۴اتاق دارد. به استناد ویکی پدیا، «کلنل ادوارد ییت» انگلیسی که حدود یک قرن پیش در این بنا با سردار مفخم دیدار داشته، در توصیف یکی از اتاقها نوشته است: «دیوار با تعدادی نقشه تزئین شده بود. اتاق پذیرایی با شمعدانها و آئینههای زیبا پوشیده شده و کفِ آن نیز با قاليهای قالب دوزی شدهٔ ابریشمیِ رشتی فرش شده بود. در پشتِ این اتاق نارنجستان بود که سقف آن با ورق آهنی پوشیده شده بود و بر روی دیوارها نیز پوست پلنگ، ببر، خرس، گربهٔ وحشی و چند حیوانِ دیگر که در جنگلهای شمالِ این ناحیهٔ یافت میشود آویزان کرده بودند».معمار کوشیده است که عمارت مفخم را متناسب با شآن و منزلت یارمحمد خان مجلل و باشکوه بسازد بنابر این از عناصر معماری ایرانی و غیر ایرانی بخصوص معماری کشور فرانسه حداکثر استفاده کرده و البته به نمادهای اسطورهای ایرانِ کهن نیز توجه نشان داده است.عمارت مفخم در دوطبقه با استفاده از ستونهای ستبر احداث شده و در دو سمت شمالی و جنوبی طبقه اول دو ایوان به طول ۳۸متر و عرض۳/۱۴متر ایجاد شده که در جلو هر ایوان ۹ستون هشت ضلعی قطور و دو نیم ستون آجری بر افراشته شده تا بامها وسقف را بدوش کشند.معمار کوشیده است با کمک کاشیهای درخشان چند رنگ و هفت رنگ و معرق، بنا را چشمنواز و زیبا جلوه دهد بنابر این علاوه بر ترسیم گل، گیاه و اسلیمی در زیر طاقها، لچکیها و سرستونها و تلفیق آجر و کاشی بر بدنهٔ ستونها و دیوارها از نقوش انسانی، جانوری و هندسی نیز بهره گرفته و سعی کرده بر نمای جنوبی بنا تمرکز بیشتری داشته باشد و دلیل آن شاید این باشد که نمای جنوبی عمارت در مقابل ورودی آئینه خانه قرار داشته و بیشتر در معرض دید بوده است. نقوش انسانی عبارتند از تصویر دو فرشته در حال پرواز بر دو لچکی طرفین طاق مرکزی سمت جنوبی که احتمالا از طاق بستان کرمانشاه الهام گرفته و نقوش انسانی دیگر، تصویر یک دختر بر بالای آخرین ستون سمت راست و یک پسر بر بالای آخرین ستون سمت چپ.نقش حیوان منحصر به دو تصویر شیر و خورشید زرد رنگ مقابل یک دیگر است که به قرینه بر مرکز قاب مثلثی که سطح استوری یا تاج فراز ایوان مرکزی را پر کرده، نقش بسته است. این نقش هم نمایانگر اسطوره شیر و خورشید در فرهنگ کهن ایرانی است.📌عمارت مفخم در تاریخ ۱۳۵۲/۶/۱۰ به شماره ۹۵۲ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.🆔 @labbafkhaniki
