❇️منابع تحقیقی هر یک از بخشها ، به قرار ذیل خدمت اهل مطالعه معرفی میشود:۱. «نقش زمان و مکان در اج…
انتشار: 2026/07/11 09:21 UTC
❇️منابع تحقیقی هر یک از بخشها ، به قرار ذیل خدمت اهل مطالعه معرفی میشود:۱. «نقش زمان و مکان در اجتهاد» که فقه باید پویا باشد و عقل در آن نقش کلیدی دارد، به نظریه معروف امام خمینی (ره) برمیگردد که در تاریخ ۱۳۶۷/۱۲/۳ صادر شد (معروف به منشور روحانیت). ایشان نوشت: «زمان و مکان دو عنصر تعیینکننده در اجتهادند.» ، صحیفه امام، جلد ۲۱، صفحه ۲۸۹.۲. بخش «عقل به عنوان ابزار کشف ملاک و تنقیح مناط» ،این مبحث در علم «اصول فقه» بررسی میشود. کتاب «اصول الفقه» نوشته شیخ محمدرضا مظفر ،جلد ۲، بحث ملازمات عقلیه. ایشان در این کتاب توضیح میدهد که چگونه عقل میتواند به علتِ حکم (علت تامه) پی ببرد. همچنین شهید مطهری در کتاب «اسلام و مقتضیات زمان» ،جلد ۱ و ۲ به تفصیل درباره تبدیل «پوسته» به «هسته» و درک ملاک حکم توسط عقل صحبت کرده است.۳. بخش «تشخیص تغییر موضوع »این یک قاعده فقهی است: «الحُکمُ یدورُ مَدارَ المَوضوع»(حکم دایرمدار موضوع است).کتاب «الرسائل» (فرائد الاصول) نوشته شیخ مرتضی انصاری.شیخ توضیح میدهد که اگر موضوع (مثلاً خون یا ابزار جنگی) ماهیتش در عرف و عقل عوض شود، حکم آن نیز تغییر میکند. کتاب «مبانی استنباط حقوق اسلامی» ،دکتر ابوالحسن محمدی نیز در بخش «اجتهاد» به این موضوع اشاره کرده است.۴. بحث «تزاحم و قاعده اهم و مهم»این بخش مستقیماً از قواعد باب «تعادل و تراجیح» در اصول فقه گرفته شده است.کتاب «کفایة الاصول» نوشته آخوند خراسانی. در این کتاب بیان شده که عقل قاضی نهایی در زمان تزاحم واجبات است تا مصلحت برتر (اهم) فدای مصلحت کمتر (مهم) نشود.۵. «احکام امضایی و تاسیسی»تقسیمبندی احکام به امضایی (تأیید عرف عاقل) و تأسیسی (اختراع شرع).سید محمدباقر صدر در کتاب «دروس فی علم الاصول» . ایشان نقش عقل و سیره عقلا را در تداوم احکام امضایی در طول زمان تبیین کرده است.۶. «قاعده ملازمه»قاعده کلیدی «کل ما حکم به العقل حکم به الشرع».این قاعده از مشهورترین قواعد میان «عدلیه» (شیعه و معتزله) است. محقق حلی در «معارج الاصول» به آن استناد کرده است.#گرگان#موسسه_فرهنگی_میرداماد تلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛




