#سلام بر عقل و عقلانیتجلوههای عقل جلوه یازدهم :نسبتِ «رأی مردم» با «خرد جمعی» در اندیشه اسلامیرابط…
انتشار: 2026/07/23 08:10 UTCدریافت: 2026/08/04 14:27 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/04 14:27 UTC
#سلام بر عقل و عقلانیتجلوههای عقل جلوه یازدهم :نسبتِ «رأی مردم» با «خرد جمعی» در اندیشه اسلامیرابطه میان «رأی مردم» و «خرد جمعی» در منظومهی فکری اندیشمندانی چون علامه طباطبایی، شهید مطهری و علامه نائینی، رابطهی «ظرف و مظروف» است؛ بدین معنا که رأی مردم، ابزار و ظرفی قانونی است که خرد جمعی در آن متجلی و عینی میشود.🌿این پیوند مبنایی را میتوان در چهار لایه تحلیل کرد:۱. رأی به مثابهی «کشفِ مصلحت»:🔸از منظر علامه طباطبایی، رأی مردم صرفاً یک فرآیند کمی و عددی نیست، بلکه مسیری برای «اصابت به واقع» است. در نگاه ایشان، وقتی عقولِ مختلف حول یک موضوع تلاقی میکنند، احتمال خطا کاهش یافته و «نورانیت عقل» برای تشخیص مصلحتِ عمومی دوچندان میشود. رأی جمعی، تیرگیِ سوگیریهای فردی را میزداید. ۱۲. رأی به مثابهی «حقِ نمو و رشدِ اجتماعی»:🔹شهید مطهری رأی را فراتر از یک ابزار فنی، یک «حقِ تکوینی» و مایه رشد میبیند. به باور ایشان، رأی دادن تمرینِ مسئولیتپذیری است. حتی اگر مردم در انتخاب خود اشتباه کنند، چون هزینه آن را میپردازند، در تجربههای بعدی آگاهانهتر عمل خواهند کرد. از این رو، خرد جمعی یک وضعیتِ ایستا نیست، بلکه یک «فرآیندِ یادگیریِ مستمر» است که از دل مشارکت سیاسی بیرون میآید.۲۳. تمایز بنیادین؛ دموکراسی دینی و غربی:🔸آیتالله جوادی آملی و برخی دیگر از معاصران، بین «منشأ حق» و «کاشف حق» تمایز قائل میشوند:➖در دموکراسی غربی: رأی مردم غالباً «منشأ» حق و حقیقت پنداشته میشود (هر چه اکثریت بگوید، عینِ حق است).➖در خرد جمعی اسلامی: رأی مردم «کاشف» و «مجری» مصلحت است. یعنی مردم با خرد جمعی خود تلاش میکنند مصلحت واقعی و ارزشهای الهی را کشف و در ساحتِ تدبیرِ جامعه پیاده کنند.۳۴. بایستههای تبدیلِ «هیاهو» به «خرد»:🔸برای آنکه آراء عمومی از سطحِ تهییج و هیاهو به سطحِ «خرد جمعی» ارتقا یابد، سه شرط اساسی لازم است:➖ اگاهی (تعلیم): جامعه باید به چنان بلوغی برسد که تحت تأثیر تبلیغات فریبنده قرار نگیرد.➖حریت (آزادی): رأی باید در فضایی به دور از تهدید، تطمیع و فشار صادر شود.➖ اخلاق (تقوا): چنانکه غزالی تأکید دارد، رأیِ برخاسته از تعصب و کینه، «خرد» نیست، بلکه «فتنه» است.💠نتیجهگیری:احترام به رأی مردم، نه یک تعارف سیاسی، بلکه یک «ضرورتِ تربیتی و تکلیفی» است. به تعبیر علامه نائینی، حکومتی که بر آراء و خرد جمعی تکیه نکند، چیزی جز «غصبِ حقِ بندگیِ مردم» و «استعباد» (بردهداری نوین) نیست. رأی مردم، تنها راهِ مشروع برای جاری ساختنِ عدالت و جلوگیری از فسادِ قدرت است.🌟و جمله نهایی:«صندوق رأی، نماد تجلیِ خرد جمعی است؛ آنجا که عقلهایِ پراکنده برای نوشتنِ تقدیرِ مشترک، به وحدت میرسند.»منابع و ارجاعات:۱.طباطبایی، سید محمدحسین،تفسیر المیزان، ج ۴، ذیل آیه ۱۵۹ سوره آلعمران. (تحلیل اجتماعی شورا و عقل جمعی).۲.مطهری، مرتضی،پیرامون انقلاب اسلامی، انتشارات صدرا، صص ۹۱-۹۶. (تبیین رابطه آزادی، مسئولیت و رشد سیاسی).۳.جوادی آملی، عبدالله،فلسفه حقوق بشر، انتشارات اسراء. (بررسی مبانی حق و تکلیف در آراء عمومی).۴.نائینی، محمدحسین،تنبیه الامه و تنزیه المله. (تبیین لزوم مشارکت جمعی برای مهار استبداد).#گرگان#موسسه_فرهنگی_میردامادتلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 0 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — موسسه فرهنگی میرداماد گرگان
📣 #اطلاعیه🔶 بهمنظور آشنایی بیشتر با تاریخ و فرهنگ سرزمین استرآباد، #موسسه فرهنگی میرداماد و سرای فرهنگ و رسانه برگزار میکنند:📰 پانزدهمین نشست از سلسله نشستهای فرهنگی سرزمین مادری و بیست و چهارمین دورهمی فرهنگیبا موضوع: «مطبوعات در استرآباد و گرگان»⏰ زمان: سهشنبه، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۰🏢 مکان: تالار اندیشه موسسه فرهنگی میردامادمفتخریم در این نشست فرهنگی، همنشین شما عزیزان باشیم.📍 گرگان، بلوار شهید مفتح- موسسه فرهنگی میرداماد#گرگان #موسسه_فرهنگی_میردامادتلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛
حلول ماه ربیعالاول، ماه دمیدن خورشید نبوت، ماه شکفتن گل وجود آخرین پیامآور الهی، بر همه دلدادگان مکتب عشق و معرفت مبارک 🌹#گرگان#موسسه_فرهنگی_میرداماد تلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛
🏴سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص) و امام حسن مجتبی(ع) بر عموم مسلمانان جهان تسلیت.#گرگان#موسسه_فرهنگی_میرداماد تلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛
🏴 مراسم عزاداری ایام آخر ماه صفر در مسجد جامع گلشن 🕌این مراسم به صورت همزمان با اقامه نمازهای جماعت مغرب و عشا، با امامت حضرت آیتالله نور مفیدی برگزار خواهد شد. برنامهها شامل سخنرانی، قرائت زیارت وارث و مداحی میباشد. 🎙👤 سخنران: حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمی📅 زمان: از دوشنبه ۱۹ مرداد تا چهارشنبه ۲۱ مرداد (به مدت سه شب)همراه باپذیرایی وصرف شام📍 مکان: مسجد جامع گلشن#ماه-صفر #مسجد @masjed_jame_golshan
💠بمناسبت روز خبرنگار مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان و همراهان در موسسه فرهنگی میرداماد حضور یافتند .#گرگان #موسسه_فرهنگی_میردامادتلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛
#سلام بر عقل و عقلانیتجلوههای عقل جلوه پانزدهم:عقل و قلب؛ از تقابل تا تفاهم !این موضوع یکی از زیباترین و در عین حال چالشبرانگیزترین مباحث در تاریخ اندیشه بشر است. در بسیاری از مکاتب، این دو را در مقابل هم قرار دادهاند؛ اما در حکمت اسلامی، کمالِ انسان در آشتی و تفاهم میان این دو کانونِ شناخت است.🌿در ادامه، این مسئله به بحث گذاشته شده است :در نگاهِ نخست، چنین به نظر میرسد که «عقل» و «قلب» دو ساحتِ متضاد هستند؛ عقل، سرد و استدلالی است و قلب، گرم و شهودی. اما در نظام فکری متفکران بزرگ مسلمان، این دو نه تنها دشمن یکدیگر نیستند، بلکه مانند دو بال برای پروازِ روح به سوی حقیقت عمل میکنند.تفاهمِ میان این دو ساحت را میتوان در چهار بخش تحلیل کرد:۱. عقل به مثابهی «چراغ» و قلب به مثابهی «موتور» (دیدگاه شهید مطهری):🔸شهید مطهری معتقد است که عقل، راهنمایِ انسان است و قلب، نیرویِ محرکهیِ او. عقل به ما میگوید که کجا باید رفت (نقشهخوان) و قلب به ما شوقِ رفتن میدهد (انگیزه). عقل بدون قلب، «سرد و بیحرکت» است و قلبِ بدونِ عقل، «کور و خطرناک». سعادت، محصولِ عقلانیتی است که از گرمایِ ایمان و محبتِ قلب تغذیه میکند . ۱۲. قلب در قرآن؛ کانونِ تفکرِ عمیق:🔹در زبانِ قرآن، «قلب» تنها مرکزِ عواطف نیست، بلکه ابزارِ عالیترین نوعِ ادراک است. جملهی «لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها» (قلبهایی دارند که با آن میاندیشند) نشان میدهد که از منظر وحی، عقلِ واقعی در قلب ریشه دارد. این یعنی عقلانیت وقتی به کمال میرسد که از لایههایِ سطحیِ مغز عبور کرده و در اعماقِ جان (قلب) رسوخ کند تا به «باور» تبدیل شود . ۲۳. پیوندِ «برهان» و «عرفان» (در حکمتِ صدرایی):🔸ملاصدرا در «حکمت متعالیه» ثابت کرد که میان یافتههایِ عقلِ صریح و شهودهایِ قلبِ سلیم، هیچ تضادی وجود ندارد. او معتقد بود آنچه را که عقل از طریقِ «استدلال و برهان» میفهمد، قلب میتواند از طریقِ «کشفیات و شهود» مشاهده کند. در این نگاه، عرفان (کارِ قلب) و فلسفه (کارِ عقل)، دو زبانِ مختلف برای بیانِ یک حقیقتِ واحد هستند . ۳۴. عقلِ عاشق و عشقِ عاقل (دیدگاهِ عرفایِ حکیم):🔹در ادبیاتِ ما، بهویژه در اندیشهی کسانی چون عطار و مولانا، اگرچه گاهی به عقلِ جزئی (عقلِ مصلحتاندیش) تاخته میشود، اما از «عقلِ کلی» تجلیل شده است. عقلِ کلی همان عقلی است که با قلب به تفاهم رسیده است. در این ساحت، انسان نه چنان عقلگراست که از درکِ زیبایی و عشق باز بماند، و نه چنان احساساتی است که در دامِ خرافه و وهن بیفتد . ۴💠 نتیجهگیری:تقابلِ عقل و قلب، یک سوءتفاهمِ تاریخی است. عقلِ واقعی، قلبی است که میاندیشد و قلبِ واقعی، عقلی است که میتپد. تفاهمِ این دو، انسان را از «خشکیِ منطقی» و «هیاهویِ عاطفی» نجات داده و به مقامِ «حکمت» میرساند.🌟و جمله نهایی:«عقل به ما میآموزد که چگونه زندگی کنیم و قلب به ما میگوید که چرا زندگی کنیم؛ شکوهِ انسانیت در جایی است که این "چگونه" و "چرا" با هم همآوا شوند.» ◀️منابع و ارجاعات:۱. مطهری، مرتضی،مجموعه آثار (ده گفتار)، صص ۲۳۰-۲۴۰. (تبیین نسبتِ عقل و دل).۲. قرآن کریم، سوره حج، آیه ۴۶. (اشاره به پیوندِ قلب و تعقل).۳. ملاصدرا،الاسفار الاربعه، مقدمه جلد اول. (تبیین هماهنگی میانِ وحی، عقل و شهود).۴. جوادی آملی، عبدالله، معرفتشناسی در قرآن، انتشارات اسراء. (تحلیل جایگاهِ قلب و عقل در شناخت).#گرگان #موسسه_فرهنگی_میرداماد تلگرام l واتس اپ l ایتا l اینستاگرام l بله l سروش l آپارات l روبیکا l توئیتر |یوتیوب l سایت┗━━━🍃🌺🍃━━━┛