#یاران_مصدق | دکتر کریم سنجابیدکتر کریم سنجابی در سال ۱۲۸۳ خورشیدی در کرمانشاه متولد شد. او از ایل…

#یاران_مصدق | دکتر کریم سنجابیدکتر کریم سنجابی در سال ۱۲۸۳ خورشیدی در کرمانشاه متولد شد. او از ایل کرد شیعه سنجابی بود و پدرش، قاسم‌خان سردارناصر، ریاست این ایل را بر عهده داشت. خانواده سنجابی در دوران نهضت‌های ملی، به رهبران ایرانی که از پذیرش اشغال کشور توسط روس و انگلیس سر باز زده بودند، پناه داده بودند.سنجابی پس از پایان تحصیلات متوسطه وارد مدرسه حقوق تهران شد و سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت. او موفق شد دکترای حقوق خود را از دانشگاه پاریس دریافت کند.پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۱۳، به عنوان دانشیار حقوق اداری در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران مشغول به کار شد و پنج سال بعد به درجه استادی رسید. او همچنین در وزارت فرهنگ خدمت کرد و مدتی ریاست دانشکده حقوق را بر عهده داشت.دکتر سنجابی از بنیان‌گذاران حزب میهن بود و بعدها به حزب ایران پیوست. در جریان تحصن دربار برای اعتراض به انتخابات مجلس شانزدهم، در کنار دکتر محمد مصدق قرار گرفت و از همان زمان به عضویت جبهه ملی ایران درآمد.او در دولت دکتر مصدق برای مدت کوتاهی وزیر فرهنگ بود، اما برای آنکه بتواند در انتخابات مجلس شرکت کند و از اکثریت نیروهای ملی در مجلس حمایت شود، از وزارت استعفا داد و به نمایندگی مردم کرمانشاه در مجلس شورای ملی انتخاب شد.در خرداد ۱۳۳۱ و هم‌زمان با رسیدگی به اختلاف ایران و انگلستان بر سر ملی شدن صنعت نفت در دیوان بین‌المللی دادگستری، به دلیل تابعیت انگلیسی یکی از قضات دیوان، آرنولد مک‌نایر، دکتر سنجابی به عنوان قاضی اختصاصی ایران در این پرونده برگزیده شد.پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، حدود ۱۹ ماه زندگی مخفیانه داشت و سرانجام با وساطت حشمت‌الدوله والاتبار آزاد شد. او به دانشگاه بازگشت و تا سال ۱۳۳۸ فعالیت سیاسی چندانی نداشت.با تشکیل جبهه ملی دوم در سال ۱۳۴۰، بار دیگر وارد عرصه سیاست شد. پس از سخنرانی در گردهمایی جبهه ملی در جلالیه تهران و حمله نیروهای نظامی به دانشگاه تهران، بازداشت شد. در دی‌ماه ۱۳۴۱ به عضویت شورای مرکزی جبهه ملی دوم درآمد و در فاصله سال‌های ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ نیز به ۱۱ ماه زندان محکوم شد.پس از آزادی از زندان، درخواست بازنشستگی داد و مدتی به آمریکا رفت. در سال ۱۳۵۰ به ایران بازگشت و فعالیت‌های سیاسی محدودی را آغاز کرد تا اینکه با بازتر شدن فضای سیاسی در سال ۱۳۵۵، فعالیت‌های جبهه ملی از سر گرفته شد. در ۲۲ خرداد ۱۳۵۶، او به همراه داریوش فروهر و شاپور بختیار نامه سرگشاده مشهور خطاب به محمدرضا شاه را امضا کرد و نسبت به ادامه سیاست‌های حکومت هشدار داد.پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، دکتر سنجابی به مدت ۵۵ روز وزیر امور خارجه دولت موقت مهندس مهدی بازرگان بود، اما به دلیل اختلافات و آشفتگی‌های موجود استعفا کرد. او در توضیح علت استعفای خود گفت که این تصمیم متوجه شخص مهندس بازرگان نیست، بلکه ناشی از بی‌نظمی‌ها، چندگانگی در اداره کشور و شرایطی است که ادامه کار را ناممکن کرده است.جبهه ملی به رهبری دکتر سنجابی، به دلیل دفاع از سکولاریسم و دموکراسی، پس از انقلاب با محدودیت‌های فراوانی روبه‌رو شد. این جبهه اشغال سفارت آمریکا و بحران گروگان‌گیری را محکوم کرد، انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی را تحریم نمود و با قانون اساسی تدوین‌شده مخالفت کرد. هرچند اعضای جبهه ملی در نخستین انتخابات مجلس شورای اسلامی شرکت کردند، اما اعتبارنامه برخی از آنان تصویب نشد یا نتایج انتخابات در حوزه‌هایی مانند کرمانشاه، که دکتر سنجابی در آن نامزد بود، باطل شد.پس از اعلام ارتداد جبهه ملی از سوی آیت‌الله خمینی و بازداشت شماری از اعضای این جبهه، دکتر سنجابی حدود ۱۴ ماه زندگی مخفیانه داشت و سرانجام از طریق کردستان به ترکیه رفت، سپس مدتی در پاریس اقامت کرد و در ۲۸ شهریور ۱۳۶۱ (۱۹ سپتامبر ۱۹۸۲) وارد سان‌فرانسیسکو در آمریکا شد.دکتر کریم سنجابی سرانجام در ۱۳ تیر ۱۳۷۴ (۴ ژوئیه ۱۹۹۵)، در ۹۰ سالگی، در منزل خود در شهر کاربوندیل ایالت ایلینوی آمریکا درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد.از مهم‌ترین آثار منتشرشده درباره زندگی و دیدگاه‌های او، کتاب «امیدها و ناامیدی‌ها» است که مجموعه مصاحبه‌های وی در پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد را دربر می‌گیرد. این اثر در ایران با عنوان «خاطرات سیاسی دکتر کریم سنجابی» توسط انتشارات صدای معاصر منتشر شده است.@mohammadmosaddegh