محمد بسته‌نگار؛ مردی که سیاست را با اخلاق، وفاداری و ایستادگی معنا کردهجدهم تیرماه، سالروز درگذشت م…

محمد بسته‌نگار؛ مردی که سیاست را با اخلاق، وفاداری و ایستادگی معنا کردهجدهم تیرماه، سالروز درگذشت محمد بسته‌نگار است؛ چهره‌ای از نسل مبارزانی که زندگی خود را نه در جست‌وجوی قدرت، بلکه در راه آزادی، استقلال، حاکمیت ملت و اصلاح دینی سپری کردند.محمد بسته‌نگار از نوجوانی با فضای فکری و سیاسی مسجد هدایت و شخصیت آیت‌الله سید محمود طالقانی آشنا شد و این آشنایی مسیر زندگی او را برای همیشه رقم زد. پس از ورود به دانشکده حقوق دانشگاه تهران، به انجمن اسلامی دانشجویان و جبهه ملی ایران پیوست و در سال ۱۳۴۰ نیز به عضویت نهضت آزادی ایران درآمد. تنها سه ماه از این عضویت گذشته بود که نخستین تجربه زندان را به دلیل فعالیت‌های سیاسی خود پشت سر گذاشت؛ تجربه‌ای که بارها در سال‌های بعد تکرار شد.او در جریان مبارزات دهه ۱۳۴۰ چندین بار بازداشت و زندانی شد و سال‌هایی از جوانی خود را در زندان‌های رژیم پهلوی، از جمله زندان برازجان، سپری کرد. پس از آزادی نیز به دلیل خودداری از نوشتن ندامت‌نامه، همکاری با ساواک یا اعلام برائت از دکتر محمد مصدق و آیت‌الله خمینی، از ادامه تحصیل در دانشگاه محروم شد و تنها پس از پیروزی انقلاب توانست تحصیلات دانشگاهی خود را از سر بگیرد. این ایستادگی، نمونه‌ای از پایبندی او به باورهایی بود که هرگز حاضر نشد آنها را با مصلحت‌های شخصی معامله کند.در سال ۱۳۵۰ با طاهره طالقانی، دختر آیت‌الله طالقانی، ازدواج کرد؛ همراهی و همدلی این دو، بعدها یکی از سرمایه‌های مهم جریان ملی ـ مذهبی شد. خانه آنان در سال‌های بعد به محل نشست‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌های بسیاری از فعالان این جریان تبدیل شد و نقش محمد بسته‌نگار در سامان‌دهی، هماهنگی و پیشبرد فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی، نقشی بی‌بدیل و کمتر دیده‌شده بود.بسته‌نگار در روزهای انقلاب ۱۳۵۷ در کنار یاران نهضت آزادی حضور داشت، اما پس از تشکیل دولت موقت، برخلاف بسیاری از همفکرانش، از پذیرش مسئولیت دولتی خودداری کرد و ترجیح داد استقلال سیاسی خود را حفظ کند. او در دهه‌های بعد نیز از چهره‌های ثابت و فعال مراسم و فعالیت‌های مرتبط با نهضت ملی ایران، دکتر محمد مصدق، آیت‌الله طالقانی، مهندس مهدی بازرگان، دکتر علی شریعتی، دکتر یدالله سحابی، مهندس عزت‌الله سحابی و دیگر شخصیت‌های ملی ـ مذهبی بود. از برگزارکنندگان اصلی مراسم سالانه بزرگداشت دکتر شریعتی در حسینیه ارشاد به شمار می‌رفت و در بسیاری از بیانیه‌ها و کنش‌های مدنی جریان ملی ـ مذهبی حضوری مؤثر داشت؛ حضوری که گاه با بازداشت و زندان نیز همراه می‌شد.در کنار فعالیت‌های سیاسی، محمد بسته‌نگار پژوهشگری جدی و پرکار بود. آثار متعدد او درباره اندیشه سیاسی اسلام، حقوق بشر، دموکراسی، جامعه مدنی، تاریخ معاصر ایران، آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، دکتر محمد مصدق و نسبت دین و مردم‌سالاری، نشان می‌دهد که دغدغه او تنها کنش سیاسی نبود، بلکه می‌کوشید بنیان‌های نظری آزادی، حاکمیت ملت و اصلاح دینی را نیز تبیین و تقویت کند. کتاب‌هایی چون دکتر مصدق و حاکمیت ملت، مبانی دموکراسی و جامعه مدنی در حکومت علی(ع)، حاکمیت مردم از دیدگاه اسلامی و قرآنی، برخورد سنت و تجدد در ایران و سیری در اندیشه حاکمیت در اسلام و ایران بخشی از میراث فکری اوست.کسانی که محمد بسته‌نگار را از نزدیک می‌شناختند، بیش از هر چیز از اخلاق، فروتنی و روحیه خستگی‌ناپذیر او سخن گفته‌اند. شاید یک تازه‌وارد، مردی آرام را می‌دید که به دلیل سنگینی گوش، دستش را پشت گوش می‌گذاشت تا سخنان دیگران را بهتر بشنود؛ اما دوستانش می‌دانستند که پشت این چهره آرام، انسانی پرکار، دقیق، مسئولیت‌پذیر و وقف‌شده برای کار جمعی قرار دارد. او از آن دست انسان‌هایی بود که کمتر در پی دیده شدن بودند، اما بسیاری از فعالیت‌های فکری و سیاسی بدون تلاش و پیگیری‌شان به سرانجام نمی‌رسید.محمد بسته‌نگار سرانجام در هجدهم تیرماه ۱۳۹۷، پس از چند سال تحمل بیماری کلیوی، چشم از جهان فروبست. اما نام او همچنان با صداقت، استقامت، اخلاق سیاسی، وفاداری به آرمان‌های نهضت ملی ایران و دوستی عمیق با آیت‌الله طالقانی گره خورده است.در سالروز درگذشت او، یاد و خاطره این مبارز آزادی‌خواه، پژوهشگر پرتلاش و یار وفادار دکتر محمد مصدق، آیت‌الله طالقانی و مهندس مهدی بازرگان را گرامی می‌داریم؛ مردی که بخش بزرگی از عمر خود را بی‌هیاهو و بی‌چشمداشت، در راه آزادی، حاکمیت ملت و اعتلای ایران صرف کرد و از خود کارنامه‌ای ماندگار از صداقت، مسئولیت‌پذیری و خدمت به خیر عمومی بر جای گذاشت.@mohammadmosaddegh