فاصله میان دولت و مخالفانش دیگر تنها یک اختلاف سیاسی نبود؛ کشور در آستانه یک رویارویی تعیین‌کننده ق…

فاصله میان دولت و مخالفانش دیگر تنها یک اختلاف سیاسی نبود؛ کشور در آستانه یک رویارویی تعیین‌کننده قرار گرفته بود.🔻 بازگشت هندرسن و ملاقات با مصدقلوئل هندرسن، سفیر آمریکا، پس از بازگشت به تهران، با دکتر مصدق دیدار کرد.هندرسن در این ملاقات درباره وضعیت اتباع آمریکایی و ناامنی‌های ایجادشده در تهران ابراز نگرانی کرد و موضوع فرمان شاه برای عزل نخست‌وزیر را نیز مطرح کرد.مصدق در پاسخ تأکید کرد که شاه بر اساس قانون اساسی اختیار عزل نخست‌وزیر را ندارد و دولت او تا پایان به وظایف خود ادامه خواهد داد.مصدق همچنین اعلام کرد که با تبدیل نظام سلطنتی به جمهوری موافق نیست؛ موضعی که اهمیت زیادی داشت، زیرا در آن روزها برخی نیروهای سیاسی در خیابان‌ها خواهان پایان سلطنت شده بودند.🔻 نشست شبانه در خانه مصدقاما شاید یکی از مهم‌ترین رویدادهای ۲۷ مرداد، جلسه شبانه‌ای بود که با حضور شماری از رهبران و چهره‌های نزدیک به نهضت ملی در خانه نخست‌وزیر برگزار شد.موضوع اصلی، آینده نظام سیاسی کشور و واکنش به فرار شاه و شکست کودتای نخست بود.در این جلسه، ایده مراجعه مجدد به آرای عمومی درباره آینده نظام سیاسی مطرح شد و بحث‌هایی درباره استعفای عملی شاه و تشکیل شورای سلطنت صورت گرفت.این بحث‌ها نشان می‌داد که پس از وقایع ۲۵ مرداد، مسئله سلطنت دیگر صرفاً یک موضوع نظری نبود و بخشی از رهبران نهضت ملی واقعاً درباره آینده آن در حال تصمیم‌گیری بودند.با این حال، این تصمیم‌ها در شرایط بحرانی آن روز به مرحله اجرا نرسید.🔻 ممنوعیت تجمع و آغاز حکومت نظامیبا ادامه تنش‌ها و درگیری‌های خیابانی، دولت درصدد برآمد از گسترش تجمعات جلوگیری کند.فرمانداری نظامی تهران محدودیت‌هایی برای تجمع و تظاهرات اعمال کرد و دولت تلاش کرد پایتخت را از آشوب و درگیری دور نگه دارد.اما این تصمیم یک پیامد مهم نیز داشت: در روزی که کودتاگران نیازمند حضور سازمان‌یافته در خیابان بودند، محدود شدن تجمعات می‌توانست فضای سیاسی را برای تحرکات ناگهانی و کنترل‌نشده آسیب‌پذیر کند.🔻 آخرین شب پیش از کودتا۲۷ مرداد با مجموعه‌ای از تناقض‌ها به پایان رسید.شاه در رم بود؛زاهدی در مخفیگاه؛فرمان عزل مصدق در دست کودتاگران؛عوامل عملیات اول تحت تعقیب؛ارتش در وضعیت آماده‌باش؛خیابان‌ها ملتهب؛و دولت در تلاش برای حفظ نظم.در ظاهر، دولت مصدق هنوز کنترل کشور را در اختیار داشت.اما در پشت پرده، شبکه کودتاگران برای روز بعد آماده می‌شد.فردا ۲۸ مرداد است.روزی که در آن، خیابان‌های تهران به میدان اصلی رویارویی تبدیل خواهد شد و در فاصله چند ساعت، موازنه قدرت به سود کودتاگران تغییر خواهد کرد.📚 منابع:روزنامه‌های باختر امروز، شجاعت، شهباز، نیروی سوم، اطلاعات، کیهان و شاهد، مرداد ۱۳۳۲محمدعلی موحد، خواب آشفته نفتاسناد دیپلماتیک و گزارش‌های مربوط به عملیات آژاکس📚 با ما همراه باشید در آخرین حلقه از این روزشمار؛روایت روزبه‌روز از مرداد ۱۳۳۲ تا رسیدن به ۲۸ مرداد، روز سقوط دولت ملی دکتر محمد مصدق.📍 @Mohammadmosaddegh