‏پیام رهبر انقلاب و چند نشانه؛‏۱-پذیرش اصل توافق‏در هیچ جای پیام، اصل تفاهم‌نامه یا مذاکرات رد نشده…

‏پیام رهبر انقلاب و چند نشانه؛‏۱-پذیرش اصل توافق‏در هیچ جای پیام، اصل تفاهم‌نامه یا مذاکرات رد نشده است. برعکس، تصریح می‌شود که مسئولان کشور با «دلسوزی و حسن نظر» این مسیر را طی کرده‌اند و حتی اجازه این اقدام صادر شده است. این به معنای مشروعیت‌بخشی به روند توافق است، نه مخالفت با آن.‏۲-انتقال مسئولیت سیاسی توافق به کل نظام‏عبارت «از طرف خود و سایر اعضا» درباره شورای عالی امنیت ملی، توافق را از سطح یک تصمیم دولت به سطح یک تصمیم حاکمیتی ارتقا می‌دهد. این یعنی توافق صرفاً پروژه رئیس‌جمهور نیست، بلکه در چارچوب نظام پذیرفته شده است.‏۳-جمع میان عزت و مصلحت ‏متن نه ادبیات پیروزی مطلق دارد و نه ادبیات شکست. روایت غالب این است که:حقوق ملت حفظ شده؛از مواضع اصولی عقب‌نشینی نشده؛ اما راه تعامل و توافق نیز باز است.‏۴-«بنده علی‌الاصول، نظر دیگری داشتم...»‏در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی، «علی‌الاصول» یعنی «بر مبنای اصول و ترجیح اولیه»یعنی ترجیح شخصی و تحلیل اولیه من این مسیر نبود، اما در نهایت به دلیل سازوکار تصمیم‌گیری نظام و مسئولیت‌پذیری نهادهای ذی‌ربط، با اجرای آن مخالفت نکردم.‏چند برداشت از این عبارت وجود دارد:‏۴-۱ تفکیک نظر شخصی از تصمیم نظام‏رهبری ابتدا فاصله خود را با اصل ایده توافق نشان می‌دهد:‏«من شخصاً مسیر دیگری را ترجیح می‌دادم.»‏اما بلافاصله می‌گوید:‏رئیس‌جمهور، شورای عالی امنیت ملی و مسئولان مربوطه مسئولیت آن را پذیرفتند و من اجازه دادم.‏یعنی نظر شخصی و تصمیم نهایی نظام یکی نبوده‌اند، اما رهبر تصمیم جمعی را پذیرفته است.‏۴-۲ پوشش سیاسی برای هسته سخت‏این جمله برای بدنه انقلابی و منتقدان مذاکره اهمیت داشت.‏در واقع پیام این بود که:اگر توافق موفق شد، نظام از آن حمایت کرده است. اگر توافق شکست خورد، روشن است که رهبر از ابتدا خوش‌بین نبوده است.‏به همین دلیل برخی تحلیلگران این جمله را نوعی «بیمه سیاسی» برای نظام می‌دانند.‏۴-۳ مخالفت با توافق یا مخالفت با شیوه توافق؟‏نکته مهم این است که در متن توضیح داده نشده «نظر دیگر» دقیقاً چه بوده است.پس از خود متن نمی‌توان نتیجه گرفت که منظور مخالفت مطلق با توافق بوده است. احتمالاتی مثل:سخت‌گیری بیشتر در مذاکرات،گرفتن امتیازات بیشتر،تأخیر در توافق یا حتی ادامه مقاومت بدون توافق باشد فلذا متن عمداً مبهم باقی گذاشته شده است.‏۴-۴ چرا این جمله مانع نتیجه‌گیری «موافقت ضمنی» نمی‌شود؟‏چون اگر هدف مخالفت با توافق بود، طبیعی بود که:‏اجازه اجرای آن داده نشود یا پس از امضا رسماً رد شود.‏اما در این پیام اتفاق برعکس است؛ توافق انجام شده مسئولان مورد تقدیر قرار گرفته‌اند،اجازه رهبری ذکر شده، ادامه مذاکرات حضوری آینده نیز پیش‌بینی شده است.‏هنر اصلی این پیام این است که همزمان دو پیام متفاوت را منتقل کرد؛به هسته سخت گفت «من همچنان نسبت به آمریکا بدبینم و ترجیح دیگری داشتم» و به افکار عمومی گفت «توافق در چارچوب نظام پذیرفته شده و مسیر دیپلماسی ادامه خواهد یافت». این دوگانه‌سازی باعث شد توافق، بدون ایجاد شکاف جدی در پایگاه اجتماعی نظام، به مرحله اجرا برسد✍️علیرضا پورمسعود @mohen_mat