از اختلاف بر سر چند مایل آب تا حمله هوایینقض بند 4 و حفره بند 5 تفاهم اسلام آباد؛ جایی که جنگ دوبار…

از اختلاف بر سر چند مایل آب تا حمله هوایینقض بند 4 و حفره بند 5 تفاهم اسلام آباد؛ جایی که جنگ دوباره از آن آغاز شد!گاهی بحران‌ها نه با شلیک نخست، بلکه با اختلاف بر سر تفسیر یک توافق آغاز می‌شوند. تنش اخیر در تنگه هرمز نیز از همین جنس است. کمتر از ۲۴ ساعت پس از حمله به سه کشتی تجاری، آمریکا ایران را مسئول دانست، معافیت محدود فروش نفت ایران را لغو کرد و به بیش از ۸۰ هدف نظامی در جنوب ایران حمله کرد. تهران مسئولیت حمله به کشتی‌ها را نپذیرفت و عملیات آمریکا را نقض «تفاهم اسلام‌آباد» خواند و با حملات موشکی و پهپادی پاسخ داد.ریشه اختلاف به بند پنجم تفاهم اسلام‌آباد بازمی‌گردد؛ بندی که بازگشایی تنگه هرمز را پیش‌بینی کرده اما درباره نحوه مدیریت عبور کشتی‌ها شفاف نیست. ایران معتقد است امنیت تنگه باید با نقش محوری تهران و در چارچوب ترتیبات مشترک تأمین شود، در حالی که آمریکا تأکید دارد هرمز یک آبراه بین‌المللی است و هیچ کشوری حق تعیین مسیر یا محدود کردن عبور کشتی‌ها را ندارد.این اختلاف با ساختار جغرافیایی هرمز نیز گره خورده است. کشتی‌ها می‌توانند از مسیرهای نزدیک به سواحل ایران یا عمان عبور کنند؛ ایران بر نظارت بر مسیر شمالی تأکید دارد، اما بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی مسیر جنوبی را که تحت حمایت ناوهای آمریکایی است ترجیح می‌دهند.تهران همچنین استدلال می‌کند که تنها ۲۲ روز از امضای تفاهم گذشته و مهلت ۳۰ روزه اجرای تدریجی تعهدات هنوز به پایان نرسیده بود؛ بنابراین حملات آمریکا و لغو امتیازهای اقتصادی را نقض توافق می‌داند. واشنگتن اما حمله به کشتی‌های تجاری را نخستین نقض آتش‌بس از سوی ایران تلقی می‌کند.بازگشت تنش بلافاصله بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ قیمت نفت افزایش یافت، هزینه بیمه و حمل‌ونقل دریایی بالا رفت و نگرانی‌ها درباره امنیت یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان شدت گرفت. در نهایت، اختلاف اصلی نه بر سر اصل عبور کشتی‌ها، بلکه بر سر این پرسش است که چه کسی حق مدیریت و تعیین قواعد تردد در تنگه هرمز را دارد؛ ابهامی که می‌تواند هر حادثه دریایی را دوباره به بحرانی نظامی تبدیل کند.avash.ir/n/T8G@Avash_media