ناف تهرون - حمیدرضا حسینی

📚 تهران تب‌آلودانقلاب مشروطه 120 ساله شد و در این مدت آثار متعددی به بررسی ابعاد سیاسی و اجتماعی این انقلاب پرداخته‌اند، اما تهران تب‌آلود از حمیدرضا حسینی، روایتی متفاوت از جنبش مشروطه در تهران ارائه می‌دهد. برخلاف رویکردهای رایج که مکان‌های تاریخی را صرفاً بر اساس ارزش معماری می‌سنجند، این کتاب از دریچه «مکان-رویدادها» به تاریخ نگاه می‌کند.نویسنده معتقد است بسیاری از مکان‌ها، حتی اگر از نظر معماری بی‌ارزش باشند، به دلیل داشتن روایت تاریخی اهمیت پیدا می‌کنند. برای نمونه، خانه سیدعبدالله بهبهانی، از رهبران مشروطه، به دلیل نداشتن تزئینات معماری، در فهرست آثار ملی ثبت نشده و امروز به انبار کالا تبدیل شده است.کتاب در فاصله زمانی آبان ۱۲۸۴ تا مهر ۱۲۸۵ خورشیدی، مکان‌هایی را معرفی می‌کند که شاهد رویدادهای مهم مشروطه بوده‌اند. این اثر با نگاهی نو، نشان می‌دهد که چگونه مکان‌ها می‌توانند به مثابه اسناد تاریخی عمل کنند و زوایای پنهان تاریخ را روشن سازند.تهران تب‌آلودلینک کوتاه کتاب: B2n.ir/tb4978کسی تنهاست که کتاب نمی‌خواندنشر روزنه:@rowzanehnashr☎️ 021-88721514

💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۱🔹کاخ صاحبقرانیهدر پی مهاجرت علمای تهران به قم (موسوم به مهاجرت کبری) و بست‌نشینی هزاران نفر در سفارت انگلیس که از حمایت قاطع اهالی سایر شهرها برخورد شد، فشارها بر شاه و صدراعظم شدت یافت و در داخل حکومت نیز عده‌ای با مشروطه‌خواهان همراه شدند. مظفرالدین‌شاه که در صاحبقرانیه شمیران به‌سر می‌برد، در ۹ مرداد ۱۲۸۵ عین‌الدوله را از صدارت خلع کرد و در ۱۴ مرداد، فرمان مشروطیت ایران و تشکیل مجلس شورای ملی را صادر کرد. کاخ صاحبقرانیه از کاخ‌هایی ییلاقی قاجاریه بود که در دوره ناصرالدین‌شاه ساخته شد. این کاخ در سال‌های پایانی حکومت پهلوی به دفتر کار محمدرضاشاه تبدیل شد. ▫️نشانی: نیاوران، میدان باهنر، مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاورانچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۱🔹کاخ صاحبقرانیهدر پی مهاجرت علمای تهران به قم (موسوم به مهاجرت کبری) و بست‌نشینی هزاران نفر در سفارت انگلیس که از حمایت قاطع اهالی سایر شهرها برخورد شد، فشارها بر شاه و صدراعظم شدت یافت و در داخل حکومت نیز عده‌ای با مشروطه‌خواهان همراه شدند. مظفرالدین‌شاه که در صاحبقرانیه شمیران به‌سر می‌برد، در ۹ مرداد ۱۲۸۵ عین‌الدوله را از صدارت خلع کرد و در ۱۴ مرداد، فرمان مشروطیت ایران و تشکیل مجلس شورای ملی را صادر کرد. کاخ صاحبقرانیه از کاخ‌هایی ییلاقی قاجاریه بود که در دوره ناصرالدین‌شاه ساخته شد. این کاخ در سال‌های پایانی حکومت پهلوی به دفتر کار محمدرضاشاه تبدیل شد. ▫️نشانی: نیاوران، میدان باهنر، مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاورانچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۰🔹سفارت انگلیسدر پی کشتار مسجد جامع، تقریبا همه مجتهدان بلندپایه تهران شهر را به نشانه اعتراض ترک کردند و به قم رفتند. سپس در حالی‌که اهالی شهر در برابر دولت احساس بی‌پناهی می‌کردند، از روز ۲۵ تیرماه ۱۲۸۵ شمار زیادی از مردم، خصوصا تجار و اصناف بازار، در سفارت انگلستان بست نشستند و خواستار تشکیل مجلس شورای ملی شدند. تحصن تا اواسط مرداد ادامه یافت و شمار بست‌نشینان به حدود ۱۴هزار نفر رسید.سفارت انگلیس در تهران، ابتدا در جنوب محله بازار قرار داشت اما پس از توسعه شهر در دوره ناصرالدین‌شاه به محله دولت در شمال تهران آن روزگار منتقل شد و هنوز آن‌جاست.▫️نشانی: ضلع شمال غربی چهارراه استانبولچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۰🔹سفارت انگلیسدر پی کشتار مسجد جامع، تقریبا همه مجتهدان بلندپایه تهران شهر را به نشانه اعتراض ترک کردند و به قم رفتند. سپس در حالی‌که اهالی شهر در برابر دولت احساس بی‌پناهی می‌کردند، از روز ۲۵ تیرماه ۱۲۸۵ شمار زیادی از مردم، خصوصا تجار و اصناف بازار، در سفارت انگلستان بست نشستند و خواستار تشکیل مجلس شورای ملی شدند. تحصن تا اواسط مرداد ادامه یافت و شمار بست‌نشینان به حدود ۱۴هزار نفر رسید.سفارت انگلیس در تهران، ابتدا در جنوب محله بازار قرار داشت اما پس از توسعه شهر در دوره ناصرالدین‌شاه به محله دولت در شمال تهران آن روزگار منتقل شد و هنوز آن‌جاست.▫️نشانی: ضلع شمال غربی چهارراه استانبولچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۹🔹مسجد جامعبا کشتار مردم در بازار مسجد جامع، تظاهرکنندگان به داخل مسجد بازگشتند. سربازان نیز در حالی که چند هزار نفر در گرمای شدید تابستان در آن‌جا حضور داشتند، مسجد را محاصره کردند و جلوی ورود آب و غذا را گرفتند. در این میان، شلیک ناگهانی چند گلوله توسط افراد ناشناس، باعث وحشت شدید مردم و فرار آن‌ها شد اما سیدعبدالله بهبهانی با رشادت تمام مردم را به ماندن و مقاومت فراخواند و مانع از شکستن تحصن شد. فردای آن روز علماء تصمیم گرفتند تهران را به قصد قم ترک کنند و به تحصن خونین مسجد جامع پایان دهند. مسجد جامع، قدیمی‌ترین مسجد تهران است که بخش قدیمی آن در دوره صفویه ساخته شده و بخش‌های دیگر در دوره فتحعلیشاه و ناصرالدین‌شاه بنا شده‌اند. ◽️نشانی: خیابان پانزده خرداد، پله نوروزخان، بازار مسجد جامعچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۹🔹مسجد جامعبا کشتار مردم در بازار مسجد جامع، تظاهرکنندگان به داخل مسجد بازگشتند. سربازان نیز در حالی که چند هزار نفر در گرمای شدید تابستان در آن‌جا حضور داشتند، مسجد را محاصره کردند و جلوی ورود آب و غذا را گرفتند. در این میان، شلیک ناگهانی چند گلوله توسط افراد ناشناس، باعث وحشت شدید مردم و فرار آن‌ها شد اما سیدعبدالله بهبهانی با رشادت تمام مردم را به ماندن و مقاومت فراخواند و مانع از شکستن تحصن شد. فردای آن روز علماء تصمیم گرفتند تهران را به قصد قم ترک کنند و به تحصن خونین مسجد جامع پایان دهند. مسجد جامع، قدیمی‌ترین مسجد تهران است که بخش قدیمی آن در دوره صفویه ساخته شده و بخش‌های دیگر در دوره فتحعلیشاه و ناصرالدین‌شاه بنا شده‌اند. ◽️نشانی: خیابان پانزده خرداد، پله نوروزخان، بازار مسجد جامعچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۸🔹بازار مسجد جامعدر پی کشته شدن سیدعبدالحمید، مردم به توصیه مجتهدان بزرگ شهر در مسجد جامع تحصن کردند. روز ۲۱ تیرماه ۱۲۸۵ شماری از متحصنان به قصد راهپیمایی از مسجد جامع خارج شدند و به‌سوی چارسوق بزرگ رفتند اما مقابل مدرسه میرزا موسی با ممانعت مأموران مسلح روبرو شدند. کار به درگیری کشیده شد و بر اثر تیراندازی مأموران، چند ده نفر از مردم کشته و زخمی شدند. این بزرگ‌ترین کشتار جنبش مشروطه تا آن زمان بود.مسجد میرزا موسی از مساجد دوره قاجار و بانی آن میرزا موسی، وزیر تهران در دوره ناصرالدین‌شاه است. ◽️نشانی: خیابان پانزده خرداد، پله نوروزخان، بازار مسجد جامعچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۷🔹گذر امام‌زاده یحیی و مدرسه معمارباشیبا افزایش سخنرانی‌های اعتراضی علیه دولت قاجار، عین‌الدوله دستور داد تا یکی از واعظان مخالف و مشهور به‌نام شیخ محمد واعظ را دستگیر کنند. مأموران او را در هجدهم تیرماه ۱۲۸۵ در گذر سرپولک گرفتند اما چند کوچه آن‌سوتر، در مقابل مدرسه معمارباشی، با مقاومت مردم روبرو شدند. در درگیری بین مأموران دولتی و مردم، یکی از طلاب مدرسه معمارباشی به‌نام سیدعبدالحمید کشته شد. قتل او آتش جنبش را دوباره شعله‌ور کرد. مردم پیکر سیدعبدالحمید را روی ‌دست گرفته و از گذر امام‌زاده یحیی به‌سوی مسجد جامع بازار رفتند تا در آن‌جا تحصن کنند. مدرسه معمارباشی یا صنیعیه در سال ۱۳۰۳ق/۱۲۶۵-۱۲۶۴شـ توسط شخصی به‌نام حاج ابوالحسن اصفهانی بنا شده بود. او، منصب معمارباشی‌گری دربار را برعهده داشت. گفته می‌شود که میرزا کوچک‌خان جنگلی نیز یکچند در این مدرسه درس خوانده است. ▫️نشانی: خیابان پانزده خرداد شرقی، کوچه امام‌زاده یحییچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۷🔹گذر امام‌زاده یحیی و مدرسه معمارباشیبا افزایش سخنرانی‌های اعتراضی علیه دولت قاجار، عین‌الدوله دستور داد تا یکی از واعظان مخالف و مشهور به‌نام شیخ محمد واعظ را دستگیر کنند. مأموران او را در هجدهم تیرماه ۱۲۸۵ در گذر سرپولک گرفتند اما چند کوچه آن‌سوتر، در مقابل مدرسه معمارباشی، با مقاومت مردم روبرو شدند. در درگیری بین مأموران دولتی و مردم، یکی از طلاب مدرسه معمارباشی به‌نام سیدعبدالحمید کشته شد. قتل او آتش جنبش را دوباره شعله‌ور کرد. مردم پیکر سیدعبدالحمید را روی ‌دست گرفته و از گذر امام‌زاده یحیی به‌سوی مسجد جامع بازار رفتند تا در آن‌جا تحصن کنند. مدرسه معمارباشی یا صنیعیه در سال ۱۳۰۳ق/۱۲۶۵-۱۲۶۴شـ توسط شخصی به‌نام حاج ابوالحسن اصفهانی بنا شده بود. او، منصب معمارباشی‌گری دربار را برعهده داشت. گفته می‌شود که میرزا کوچک‌خان جنگلی نیز یکچند در این مدرسه درس خوانده است. ▫️نشانی: خیابان پانزده خرداد شرقی، کوچه امام‌زاده یحییچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۶🔹مسجد سرپولک (بهبهانی)چند هفته‌ای که از بازگشت علما از آستانه حضرت عبدالعظیم ‌گذشت و شور و هیجان عمومی فروکش کرد، معلوم شد که عین‌الدوله، صدراعظم، قصد ندارد دستور مظفرالدین‌شاه مبنی بر تأسیس عدالتخانه دولتی را اجرا کند. دو مجتهد بزرگ پایتخت، یعنی سیدعبدالله بهبهانی و سیدمحمد طباطبایی که رهبری جنبش را برعهده داشتند، اندکی صبر کردند و سپس از اواخر بهار سال ۱۲۸۵ از طریق شبکه مساجد و وعاظ، اعتراض‌ها را از سرگرفتند. بهبهانی خود در مسجد سرپولک به منبر می‌رفت و علیه حکومت سخن‌های آتشین می‌گفت. مسجد سرپولک که مسجد بهبهانی هم خوانده می‌شود، در اواخر دوره ناصرالدین‌شاه قاجار، توسط سیدعبدالله بهبهانی ساخته شد، اما شاید وقف زمین آن، توسط سیداسماعیل، پدر او صورت گرفته باشد.▫️نشانی: خیابان پانزده خرداد، گذر سرپولکچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۵🔹دروازه حضرت عبدالعظیمبا پذیرش خواسته‌های بست‌نشینان در آستانه شاه عبدالعظیم حسنی، مظفرالدین‌شاه دستور داد که علمای مهاجر را با کالسکه‌های سلطنتی و با احترام به شهر بازگرداندند و به ملاقات او در کاخ گلستان ببرند. بازگشت علماء و دیگر بست‌نشینان در روز ۲۲دی‌ماه ۱۲۸۴صورت گرفت و آنان در میان استقبال پرشور مردم تهران از دروازه جنوبی شهر، موسوم به دروازه حضرت عبدالعظیم، وارد پایتخت شدند. (عکس اول، مربوط به همان روز است).دروازه حضرت عبدالعظیم یکی از دروازه‌های سیزده‌گانه تهران بود که در دوره ناصرالدین‌شاه ساخته شد. این دروازه در دوره رضاشاه پهلوی تخریب شد اما چند سال پیش، از روی عکس‌ها و شواهد تاریخی، توسط شهرداری تهران بازسازی شد. ▫️نشانی: ضلع شمالی میدان شوشچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۵🔹دروازه حضرت عبدالعظیمبا پذیرش خواسته‌های بست‌نشینان در آستانه شاه عبدالعظیم حسنی، مظفرالدین‌شاه دستور داد که علمای مهاجر را با کالسکه‌های سلطنتی و با احترام به شهر بازگرداندند و به ملاقات او در کاخ گلستان ببرند. بازگشت علماء و دیگر بست‌نشینان در روز ۲۲دی‌ماه ۱۲۸۴صورت گرفت و آنان در میان استقبال پرشور مردم تهران از دروازه جنوبی شهر، موسوم به دروازه حضرت عبدالعظیم، وارد پایتخت شدند. (عکس اول، مربوط به همان روز است).دروازه حضرت عبدالعظیم یکی از دروازه‌های سیزده‌گانه تهران بود که در دوره ناصرالدین‌شاه ساخته شد. این دروازه در دوره رضاشاه پهلوی تخریب شد اما چند سال پیش، از روی عکس‌ها و شواهد تاریخی، توسط شهرداری تهران بازسازی شد. ▫️نشانی: ضلع شمالی میدان شوشچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۴🔹خانه امیربهادردر پی بست‌نشینی روحانیان، طلاب و بازاریان تهران در آستانه شاه عبدالعظیم حسنی، عبدالمجید میرزا عین‌الدوله، صدراعظم، کوشید تا جلوی اطلاع مظفرالدین‌شاه از خواسته‌های آنان را بگیرد. در آن ایام، شاه مریض‌احوال بود و کمتر در انظار عمومی ظاهر می‌شد. با این حال، روز ۲۱ دی ۱۲۸۴ برای ضیافت ناهار به خانه امیربهادر، وزیر دربار رفت. زنان تهرانی از حضور شاه در خانه امیربهادر مطلع شدند و هنگام بازگشت جلوی کالسکه او را گرفتند. از آن میان، زنی پوشیده و ناشناس، نامه تهدیدآمیزی را به شاه داد. شاه با خواندن نامه دچار ترس و اضطراب شد و همان‌جا دستور پذیرش خواسته‌های معترضان را صادر کرد. این، نخستین تظاهرات زنان در انقلاب مشروطه بود که مقابله خانه امیربهادر رقم خورد. این خانه که در دوره مظفرالدین‌شاه ساخته شده است، پیش از انقلاب به دفتر انجمن آثار ملی ایران (انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کنونی) تبدیل شد. ▫️نشانی: خیابان ولیعصر، خیابان سرلشگر علی‌اکبر بشیریچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۳🔹آستانه شاه عبدالعظیم حسنیپس از حمله چماقداران وابسته به دولت قاجار به اجتماعی بازاریان و روحانیان تهران در مسجد سلطانی، در ۲۳ آذرماه ۱۲۸۴خورشیدی شماری از مجتهدان پایتخت، با همراهی حدود دو هزار نفر از بازاریان، طلاب و دیگر قشرهای مردم تهران، در اعتراض به این رفتار از شهر خارج شدند و به‌مدت یک ماه در آستانه عبدالعظیم حسنی در ری بست نشستند. در این بست‌نشینی که به «مهاجرت صغری» معروف شد، خواسته‌هایی از سوی معترضان مطرح شد که مهم‌ترینش تأسیس عدالتخانه بود. در پایان بست‌نشینی، برای نخستین بار در تاریخ ایران، شعار «زنده باد ملت ایران!» سرداده شد. آستانه عبدالعظیم حسنی، مدفن سه تن از امام‌زادگان به نام‌های ابوالقاسم عبدالعظیم حسنی، حمزة بن موسی و طاهر است. قدیمی‌ترین بخش این آستانه مربوط به سده پنجم هجری قمری است و پس از آن در دوره صفوی و قاجار بناها و فضاهای مهمی در آن‌جا ساخته شده است. ▫️نشانی: شهر ریچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۳🔹آستانه شاه عبدالعظیم حسنیپس از حمله چماقداران وابسته به دولت قاجار به اجتماعی بازاریان و روحانیان تهران در مسجد سلطانی، در ۲۳ آذرماه ۱۲۸۴خورشیدی شماری از مجتهدان پایتخت، با همراهی حدود دو هزار نفر از بازاریان، طلاب و دیگر قشرهای مردم تهران، در اعتراض به این رفتار از شهر خارج شدند و به‌مدت یک ماه در آستانه عبدالعظیم حسنی در ری بست نشستند. در این بست‌نشینی که به «مهاجرت صغری» معروف شد، خواسته‌هایی از سوی معترضان مطرح شد که مهم‌ترینش تأسیس عدالتخانه بود. در پایان بست‌نشینی، برای نخستین بار در تاریخ ایران، شعار «زنده باد ملت ایران!» سرداده شد. آستانه عبدالعظیم حسنی، مدفن سه تن از امام‌زادگان به نام‌های ابوالقاسم عبدالعظیم حسنی، حمزة بن موسی و طاهر است. قدیمی‌ترین بخش این آستانه مربوط به سده پنجم هجری قمری است و پس از آن در دوره صفوی و قاجار بناها و فضاهای مهمی در آن‌جا ساخته شده است. ▫️نشانی: شهر ریچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۲🔹مسجد سلطانی مسجد سلطانی یا مسجد شاه که امروزه مسجد امام خوانده می‌شود، محل گردهم‌آیی بزرگ بازاریان تهران با مشارکت شماری از مجتهدان بزرگ پایتخت در ۲۱ آذرماه ۱۲۸۴خورشیدی بود. در این مراسم، که در اعتراض به فلک کردن شماری از تجار قند توسط حاکم تهران برگزار شد، سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی به منبر رفت و در نکوهش رفتار دولت قاجار در اداره امور کشور سخن گفت. در میانه سخنرانی او، چماقداران وابسته به دولت بر سر مردم ریختند و اجتماع آنان را برهم زدند. گردهم‌آیی مسجد سلطانی، اتحاد بازاریان و روحانیان در جنبش مشروطه را آشکار کرد. مسجد سلطانی در دوره فتحعلیشاه قاجار و در جایگاه مسجدی حکومتی ساخته شد. تولیت و امام جماعت این مسجد با خاندان امام‌جمعه بود که افزون بر وابستگی به درباره قاجار، با خانواده سلطنتی پیوند خویشاوندی برقرار کرده بودند. ▫️نشانی: خیابان پانزده خردادچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۲🔹مسجد سلطانی مسجد سلطانی یا مسجد شاه که امروزه مسجد امام خوانده می‌شود، محل گردهم‌آیی بزرگ بازاریان تهران با مشارکت شماری از مجتهدان بزرگ پایتخت در ۲۱ آذرماه ۱۲۸۴خورشیدی بود. در این مراسم، که در اعتراض به فلک کردن شماری از تجار قند توسط حاکم تهران برگزار شد، سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی به منبر رفت و در نکوهش رفتار دولت قاجار در اداره امور کشور سخن گفت. در میانه سخنرانی او، چماقداران وابسته به دولت بر سر مردم ریختند و اجتماع آنان را برهم زدند. گردهم‌آیی مسجد سلطانی، اتحاد بازاریان و روحانیان در جنبش مشروطه را آشکار کرد. مسجد سلطانی در دوره فتحعلیشاه قاجار و در جایگاه مسجدی حکومتی ساخته شد. تولیت و امام جماعت این مسجد با خاندان امام‌جمعه بود که افزون بر وابستگی به درباره قاجار، با خانواده سلطنتی پیوند خویشاوندی برقرار کرده بودند. ▫️نشانی: خیابان پانزده خردادچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠مکان_رویدادهای مشروطه در تهران-۱🔹مسجد و مدرسه خازن‌الملکاین مسجد، محل نخستین گردهم‌آیی تهرانیان در اعتراض به دولت قاجار در چهارم آذرماه ۱۲۸۴خورشیدی است. این گردهم‌آیی در اعتراض به احداث ساختمان بانک استقراضی روس برگزار شد و در پایان، به تخریب ساختمان نیمه‌کاره بانک در همان نزدیکی انجامید. مسجد و مدرسه خازن‌الملک در سال ۱۲۹۳ق/۱۲۵۴-۱۲۵۵شـ توسط حاجی محمدرحیم خان خازن‌الملک ساخته شد. او در دوره ناصرالدین‌شاه، افزون بر پیشخدمتی شاه به مقام صندوق‌داری و رخت‌داری دربار رسید. ▫️نشانی: خیابان پانزده خرداد، کوچه سیدولیچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

🌀دعوت به شنیدن پادکست «تاریخ مشروطه ایران» ۱۲۰ سال پس از صدور فرمان مشروطیت، همچنان پرسش‌های زیادی درباره این رخداد وجود دارد: فکر مشروطه‌خواهی در ایران چگونه پیدا شد؟ رهبری فکری و سیاسی انقلاب در پس و پشت پرده به دست چه کسانی بود؟ چرا انقلاب در مرحله نخست به‌سرعت و نسبتا مسالمت‌آمیز پیش رفت و در ادامه به خشونت کشیده شد؟ نقش روحانیان، روشنفکران، بازاریان و دیگر نخبگان اجتماعی در انقلاب مشروطه چه بود؟ قدرت‌های خارجی چه نقشی داشتند؟ آیا مشروطه شکست خورد یا دستاوردهایی هم داشت؟ و پرسش‌های دیگر. پادکست تاریخ مشروطه ایران (دومین فصل از پادکست مشق تاریخ) در ۱۲ اپیزود به این پرسش‌ها پاسخ می‌گوید؛ با استناد به مهم‌ترین پژوهش‌های تاریخی، با بیانی ساده و به‌دور از درازگویی.راوی این پادکست، حمیدرضا حسینی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران است. از او دو پادکست دیگر با عنوان «داستان دارالخلافه؛ تاریخ تهران در عصر قاجار» و «رضاشاه مورّخان» منتشر شده. از طریق لینک زیر می‌توانید این پادکست را در «کست باکس» بشنوید.تاریخ مشروطه ایران؛ فصل دوم از پادکست مشق تاریخ@mashghetarikh

🌀قدم به قدم با انقلاب مشروطه در تور «مشروطه طهرانی»انقلاب مشروطه ایران از زمان آغاز اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها تا زمانی که فرمان مشروطیت در ۱۴مرداد ۱۲۸۵ صادر شد، به‌طور عمده در تهران جریان داشت و رویدادهای آن بیش از همه در بازار تهران رخ داد. زیرا بازار، کانون ارتباطات شهری بود و بازاریان یک پای جنبش بودند. روحانیان نیز از آن‌رو که مهم‌ترین مساجد و مدارس دینی شهر در بازار قرار داشت، حضوری پررنگ در آن‌جا داشتند و رهبری جنبش را در مراحل نخست به‌دست گرفتند. جمعه این هفته، ۱۶ مرداد، به مناسبت صد و بیستمین سالروز انقلاب مشروطه، به بازار تهران و مساجد تاریخی آن می‌رویم و رد پای مشروطه را قدم به قدم دنبال می‌کنیم. 🔺برای آگاهی بیشتر و ثبت‌نام این‌جا را ببینید👈t.me/Mashghetarikh/4643%D8%B9%DA%A9%D8%B3… اعتصاب بازار تهران در تابستان سال ۱۲۸۵ و فرمان مشروطه در دست تجار بازار در خانه امین‌الضرب@mashghetarikh🌀قدم به قدم با انقلاب مشروطه در تور «مشروطه طهرانی»انقلاب مشروطه ایران از زمان آغاز اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها تا زمانی که فرمان مشروطیت در ۱۴مرداد ۱۲۸۵ صادر شد، به‌طور عمده در تهران جریان داشت و رویدادهای آن بیش از همه در بازار تهران رخ داد. زیرا بازار، کانون ارتباطات شهری بود و بازاریان یک پای جنبش بودند. روحانیان نیز از آن‌رو که مهم‌ترین مساجد و مدارس دینی شهر در بازار قرار داشت، حضوری پررنگ در آن‌جا داشتند و رهبری جنبش را در مراحل نخست به‌دست گرفتند. جمعه این هفته، ۱۶ مرداد، به مناسبت صد و بیستمین سالروز انقلاب مشروطه، به بازار تهران و مساجد تاریخی آن می‌رویم و رد پای مشروطه را قدم به قدم دنبال می‌کنیم. 🔺برای آگاهی بیشتر و ثبت‌نام این‌جا را ببینید👈t.me/Mashghetarikh/4643%D8%B9%DA%A9%D8%B3… اعتصاب بازار تهران در تابستان سال ۱۲۸۵ و فرمان مشروطه در دست تجار بازار در خانه امین‌الضرب@mashghetarikh

💠موسی غنی‌نژاد؛ هر روز شریعتی‌وارتر از دیروز🖌حمیدرضا حسینی🔘افراد شبه‌دانشمند یا آن‌ها که علم دارند اما روش و منش علمی ندارند، معمولا در چند ویژگی مشترک هستند:۱. زیاد حرف می‌زنند و در هر موضوعی به اظهار نظر می‌پردازند؛ ۲. از موضع دانای کل و با قطعیت سخن می‌گویند؛ ۳. به جای عقل مخاطب، با احساسات و عواطف او کار دارند و حرف‌های هیجانی را جایگزین استدلال‌های منطقی می‌کنند؛۴. شفاهی هستند و به جای خلق آثار پژوهشی (ولو به زبان ساده و همه فهم) میل مفرط به سخنرانی دارند؛ 🔘علی شریعتی که موسی غنی‌نژاد او را «شیاد» خوانده، تا حدّ زیادی چنین ویژگی‌هایی را داشت و چنان که آقای دکتر مصطفی ملکیان گفته‌ است: «بیش از هر چیز سخنران بود». اما نکته این‌جاست که آقای غنی‌نژاد که شریعتی را چنین محکوم می‌کند، خود در سال‌های اخیر، روش شریعتی را در پیش گرفته است. او هر از چندگاهی در مجامع عمومی یا در شبکه‌های اجتماعی ظاهر می‌شود و با حرف‌های تند و هتاکانه و تمسخرآمیز، جامعه‌ای را که بسیار ناآرام و پُرستیز است، ناآرام‌تر و پُرستیزتر می‌کند. فرقی هم ندارد که موضوع صحبتش شریعتی باشد یا مصدق یا آبراهامیان یا هر شخص دیگری. 🔘برای نمونه، در یکی از مناظره‌هایش، آثار یرواند آبراهامیان را «لایق سطل آشغال» دانسته است. آبراهامیان پژوهشگر پرکار و تأثیرگذاری است که بارها توسط دیگر پژوهشگران نقد شده است. حتی برخی شاگردان او نیز روش پژوهش تاریخی یا نظرات او درباره تاریخ معاصر را نقد کرده‌اند، اما هیچ‌‌کدام فحاشی را با نقد اشتباه نگرفته‌اند؛ زیرا چنان که دکتر تورج اتابکی نوشته است: «تشبیه یک کتاب به آشغال، نه استدلال آن را رد می‌کند، نه شواهدش را می‌آزماید و نه روایتی بدیل عرضه می‌کند. تنها از مخاطب می‌خواهد پیش از خواندن و سنجیدن، حکم خود را صادر کند. در این‌جا، مرجعیت گوینده جای استدلال را می‌گیرد». 🔘جان کلام در همین نکته آخر است که گویا غنی‌نژاد می‌خواهد مثل شریعتی مرجعیت فکری پیدا کند و در حالی‌که نظراتش در حوزه تاریخ چندان مورد اعتنای مجامع علمی و دانشگاهی نیست، (چنان‌که نظرات شریعتی نیز نبود)، می‌کوشد با داد و قال، توجه‌ها را به خود جلب کند. گویا اهمیتی هم ندارد که این کار، غیر از شهرتی زودگذر که برایش فراهم می‌کند، چه گرهی از کار فروبسته ایران و ایرانی می‌گشاید؟ 🔘البته از حق نگذریم که آقای غنی‌نژاد نه استعداد شگرف شریعتی در سخن گفتن را دارد و نه برخلاف شریعتی، زمینه و زمانه با او موافق است. شریعتی خطیب قهاری بود که با رگبار کلمات و جملات سحرانگیز، وجود مخاطب را تسخیر می‌کرد. او در ۴۴ سالگی درگذشت و در اوج سخنرانی‌های حسینیه ارشاد، فاصله سنی چندانی با مخاطبان دانشجو و جوان خود نداشت. ذهن‌شان را به‌راحتی می‌خواند و زبان‌شان را بلد بود. بعید است که آقای غنی‌نژاد چنین بخت و استعدادی داشته باشد و بتواند در هشتمین دهه زندگی، تأثیر عمیقی بر نسل امروز بگذارد. شریعتی هر که بود و هرچه بود، مقلّد کسی نبود و اگر هم بود، از کسی که فحشش می‌داد، تقلید نمی‌کرد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

🌀عکسی منسوب به خیابان علاءالدوله (فردوسی امروزی) در دوره قاجاراین خیابان پس از گسترش شهر تهران در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار شکل گرفت و بخش‌های مختلف آن به‌نام امین‌السلطان، علاءالدوله و سفراء خوانده می‌شد. بخش شمالی خیابان را از آن رو خیابان سفرا می‌خواندند که سفارتخانه‌های آلمان، عثمانی و انگلیس در آن جای گرفته بود. خیابان علاءالدوله که جای خانه-باغ‌های اعیانی بود، در دوره رضاشاه تعریض و به‌نام حماسه‌سرای ملی ایران، خیابان فردوسی خوانده شد. تعریض خیابان، به قطع درختان و تخریب بسیاری از بناهای دوره قاجار از جمله دیوار و سردر تاریخی سفارت انگلیس انجامید. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

یکسال گذشت! باور دارم که غم ایران او را کشت! نمی‌دانم اگر بودند و این روزها را می‌دیدند، چه می‌گفتند و می‌کردند؟ بارها با همکار گرامیم، دکتر افکنده، این پرسش را طرح کرده‌ایم. یکی از دغدغه‌های دکتر کریم سلیمانی قضاوت‌های نادرست درباره‌ی دکتر محمد مصدق بود. بقول خانم دکتر اتحادیه، اگر همه‌ی بزرگانی که داشته‌ایم، خیانتکار بوده‌اند، پس چه کسی این مملکت را نگه داشته بود؟ واقعیت این است که با عینک امروز نمی‌توان گذشته را نقد کرد. یادم هست روزی به یکی از جوانان دغدغه‌مند که دوستش هم دارم، گفتم یقین دارم آگاهی شمای امروز از دکتر مصدق سال سی و دو بیشتر است. دکتر مصدق هر چه کرد، وابسته به شرایط زمان خود، هم در ایران و هم در جهان، بود و باید نسبت به او، قضاوتی منصفانه داشت. ضمن اینکه همه‌ی اقدامات او در نفت خلاصه نمی‌شد. او کسی بود که در استقلال دادگستری بسیار کوشید، نکته‌ای که غالباً مغفول مانده است. مستند روشنگرانه‌ای که می‌بینید، نتیجه‌ی تلاش‌های دانشجوی عزیز و نازنین گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، سجاد شاهاندشتی، است که زیر نظر زنده‌یاد دکتر کریم سلیمانی آغاز شد و اتمام و پخش آن مصادف شد با نخستین سالگرد درگذشت استاد. یاد ایشان و یاد همه‌ی کسانی که در عشق به این سرزمین جان سپردند، مانا! چهارم اَمرداد ۱۴۰۵ آرزو رسولی (طالقانی)همکاران در تهیه این مستند:زنده‌یاد دکتر کریم سلیمانیدکتر احمد فضلی‌نژاددکتر مهسا فیضیدکتر آرزو رسولی (طالقانی)امین خزیمهحسن رجبی‌فردشیوا مرادیسید امیرحسین حسینیآرین محزونلینک تماشای فایل کامل مستند در کانال تاریخ دانشگاه شهید بهشتی:t.me/Historysbu/2442

🌀رضاشاهی که باید از نو شناخت📻دعوت به شنیدن پادکست «رضاشاه مورّخان»  امروز، ۴مردادماه، برابر است با هشتاد و دومین سالروز درگذشت رضاشاه پهلوی به سال ۱۳۲۳. در سال‌های اخیر، رضاشاه، در حالی‌که گمان می‌رفت به تاریخ پیوسته باشد، با شعار «رضاشاه، روحت شاد» به میدان سیاست بازگشته و کارنامه حکمرانی‌اش موضوع بحث و جدل‌های فراوان شده است. در این فضا، اغلب اظهار نظرها در موافقت یا مخالفت با او، رنگ و بوی سیاسی دارند و آثار علمی و پژوهشی که در این‌باره منتشر می‌شوند، توجه چندانی را به خود جلب نمی‌کنند. شاید در گرد و غبار دعواهای سیاسی گم می‌شوند و شاید نیز، مطالعه‌شان، از آن‌رو که در سطح تخصصی نوشته شده‌اند، برای همگان ممکن نیست.  فصل سوم از پادکست مشق تاریخ با عنوان «رضاشاه مورّخان» با این هدف منتشر می‌شود که چکیده یافته‌های پژوهشی مورخان معاصر درباره رضاشاه پهلوی را به‌شکل ساده و روان و دور از سوگیری‌های سیاسی در اختیار علاقمندان قرار دهد. از طریق لینک زیر یا با اسکن QR Code روی تصویر می‌توانید این پادکست را در پادکست‌خوان «کست باکس» بشنوید.رضاشاه مورخان؛ فصل سوم از پادکست مشق تاریخ@mashghetarikh

💠یادی از حسین ملک، در پنجاه و چهارمین سالروز درگذشت اوچهارم مردادماه برابر است با پنجاه و چهارمین سالروز درگذشت حسین ملک به سال ۱۳۵۱. او بزرگ‌ترین اهداءکننده آثار فرهنگی و هنری در تاریخ معاصر ایران و بنیانگذار کتابخانه و موزه ملی ملک است. پیوندهای زیر حاوی نوشته‌ها و عکس‌هایی مرتبط با حسین ملک هستند که پیش‌تر در کانال تلگرام ناف تهرون منتشر شده‌اند:🔘شرح کوتاهی از زندگی حسین ملک، نوشته حمیدرضا حسینی، با صدای زنده‌یاد پرویز بهرامt.me/nafetehroon/1137%F0%9F%94%98%D8%B9%D… از حسین ملک و مراسم تشییع و خاکسپاری او در حرم رضویt.me/nafetehroon/1138%F0%9F%94%98%D9%85%D… فرزندان حسین ملک و دختر بزرگ و فرهنگ‌پرورش: عزتملک ملک t.me/nafetehroon/1130%F0%9F%94%98%D9%88%D… کوتاه از آخرین گفت‌و گوی ضبط شده زنده یاد عزتملک ملک، دختر بزرگ حسین ملکt.me/nafetehroon/1131%F0%9F%94%98%D8%B9%D… از حسین ملک و مراسم خاک‌سپاری او در مشهدt.me/nafetehroon/1138%F0%9F%94%98%D8%B9%D… از خانه تاریخی ملک در بازار تهرانt.me/nafetehroon/1145%F0%9F%94%98%D9%BE%D… به سوء‌ظن‌هایی درباره وقف زمین‌های وسیع در تهران و مشهد توسط حسین ملکt.me/nafetehroon/1896 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

🌀قلعه الموت ثبت جهانی شددر چهل و هشتمین نشست کمیته بین‌الدول میراث جهانی، وابسته به سازمان یونسکو که در شهر بوسان کره جنوبی در حال برگزاری است، «الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث فرهنگی جهان ثبت شد و تحت حمایت بین‌المللی قرار گرفت. پرونده ثبت این اثر دربرگیرنده زنجیره‌ای از هفت دژ تاریخی، شامل قلعه‌های الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نویزرشاه، قسطین‌لار و شمس‌کلایه است که همگی در استان قزوین قرار دارند.این قلعه‌ها از سده ششم هجری قمری توسط فرقه اسماعیلیان نزاری، به رهبری حسن صباح، تصرف یا ساخته شدند و به مدت 170 سال محل فرمانروایی این سلسله در نواحی شمالی ایران و مقاومت‌شان در برابر حکومت‌های حاکم بر ایران بودند. این فرمانروایی با حمله هلاکوخان مغول به الموت و تسخیر و ویرانی قلعه‌ها پایان یافت. @mashghetarikh

📻رضاشاهِ مورّخان؛ فصل سوم از پادکست مشق تاریخ▫️نگاهی به رضاشاه پهلوی از دریچه مهم‌ترین آثار پژوهشی مورخان معاصراپیزود ششم: زمینه‌های فکری و پشتوانه‌های داخلی قدرت‌یابی رضاخان سردار سپهدر این اپیزود می‌شنوید:▪️تقابل نسل جوان برآمده از مشروطه با اشرافیت محافظه‌کار قاجاری▪️فراگیری تفکر نوسازی ایران برپایه فرنگی‌مآبی▪️فکر تشکیل دولت مطلقه مدرن برای اجرای اصلاحات▪️دلایل هم‌سویی رضاخان و سرخوردگانِ از نظام مشروطه ▪️احزاب و جریان‌های سیاسی حامی رضاخان اپیزود ششم از فصل چهارم پادکست مشق تاریخ را می‌توانید در پادکست‌خوان کست‌باکس در پیوند زیر بشنوید👈 رضاشاه مورخان، اپیزود ششم@mashghetarikh

💠یادی از وقایع قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ در میدان بهارستان صبحدم روز 30 تیر 1331 وقتی خورشید از پشت درختان باغ بهارستان بالا آمد و آفتاب خود را روی سنگفرش میدان پهن کرد، اهالی بهارستان با صدای هراس‌آور زنجیر تانک‌ها و زره‌پوش‌های ارتش از خواب پریدند. تانک‌ها روی همان زمینی پیش می‌راندند که 44 سال و 28 روز پیش از آن، ‌توپ‌های شراپنل‌ انگلیسی پیموده بودند تا مجلس شورای ملی را به فرمان افسران روسی به‌توپ ببندند. شمار زیادی تانک، زره‌پوش، کامیون و ده‌ها سرباز و پلیس، دهانه خیابان‌های منتهی به بهارستان را مسدود کردند و شماری نیز روی شیروانی عمارت مجلس موضع گرفتند.... نخستین گروه معترضان حوالی ساعت 9 صبح، سد نظامیان را شکستند و از سمت خیابان شاه‌آباد وارد بهارستان شدند. شعار آنان «مرده باد قوام» و «زنده باد مصدق» و مقصدشان مجلس بود. وقتی چند نفری از نرده‌های باغ بهارستان بالا رفتند تا خود را به داخل مجلس برسانند، دود غلیظ گاز اشک‌آور در فضا پیچید و صدای گلوله به هوا برخاست؛ صدایی که خیلی زود از شلیک‌های منقطع به رگبار مسلسل تبدیل شد. شلیک به‌سوی معترضان، آنان را یکچند از میدان بهارستان به خیابان‌های اطراف عقب راند و دامنه درگیری را وسیع‌تر کرد. نمایندگان مجلس که از پشت نرده‌های باغ شاهد کشتار مردم بودند و می‌دیدند که از بام مجلس آن‌ها را هدف قرار می‌دهند، سخت به تکاپو افتادند تا جلوی فاجعه را بگیرند. نمایندگان جبهه ملی دوباره در حوضخانه جلسه گذاشتند و رئیس مجلس را واداشتند تا به شاه تلفن کند و از او بخواهد که به این غائله خاتمه دهد. مذاکره تلفنی امامی با شاه به این نتیجه رسید که او و چند نفری از نمایندگان به سعدآباد بروند و گزارش وقایع را به شاه بدهند. شاه خود نیز بی‌کار ننشسته و برادرش، شاهپور علیرضا را به شهر فرستاده بود تا اوضاع و احوال را از نزدیک ببیند و گزارش دهد. علیرضا، نزدیک ظهر به سه‌راه ژاله رسید و از سوی جمعیت خشمگین شناسایی شد. مردم با سنگ و پاره‌آجر شیشه‌های اتومبیلش را شکستند و خودش را مجروح کردند. وقتی قوای انتظامی او را از مهلکه بیرون بردند، فورا نزد برادر تاجدارش رفت و هشدار داد که «مملکت در آستانه انقلاب است».  در چنین شرایطی، اتومبیل حامل رئیس مجلس از در مجلس بیرون آمد تا به سعدآباد برود، اما در حوالی دروازه شمیران به سرنوشت اتومبیل شاهپور علیرضا دچار شد و ناچار به مجلس بازگشت. این‌بار، چهارتن از نمایندگان جبهه ملی .... نزد شاه رفتند و از او خواستند که برای ختم غائله، قوام را وادار به کناره‌گیری کند.  شاه بی‌آن‌که به روی خود بیاورد چه کسی قوام را در برابر مصدق عَلَم کرده است، انتخاب قوام را ناشی از رأی تمایل مجلس دانست و قول رسیدگی داد. او نگران بود و نشانه‌هایی می‌دید که ممکن است پیکان خشم معترضان، افزون بر قوام، خودش را نیز هدف بگیرد. در نتیجه، قوام را به سعدآباد فراخواند و مجبور به استعفا کرد. قوام ناامیدانه قول حمایت شاه را یادآوری کرد و اختیارات کامل خواست تا مجلس را منحل کند؛ غافل از این‌که شاه اگر اهلِ اعطای چنین اختیارات و امتیازاتی بود، کارش به اختلاف با مصدق نمی‌کشید. ساعت بین چهار و نیم تا پنج بعد از ظهر بود که وزیر دربار کناره‌گیری قوام را تلفنی به مجلس اطلاع داد. اندکی بعد، حسین مکی، نماینده مجلس و از یاران نزدیک مصدق، از نرده‌های آهنی باغ بهارستان بالا رفت و از فراز سردر مجلس، خبر استعفای قوام را به گوش معترضان رساند. ناگهان، بهارستان که تا یکی دو ساعت پیش غرق خشم و خون بود، شاهد پایکوبی مردمی شد که اشک در چشم، خنده بر لب و پای بر سنگفرش‌ خونین میدان داشتند. آن روز دست‌کم 22 نفر در نقاط مختلف تهران کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند....  قیام سی‌تیر با چیرگی طرفداران مصدق و کاشانی پایان یافت اما این چیرگی به‌منزله پیروزی نبود. 46 سال پس از استقرار نظام مشروطیت و برپایی مجلس شورای ملی، هنوز نیروهای سیاسی نمی‌توانستند در ساختاری دموکراتیک و با بهره‌گیری از ساز و کارهای قانونی به حل و فصل مسایل بغرنج بپردازند و منازعات خویش را به کف خیابان می‌بردند. بدین‌سان، بار دیگر وزش نسیم آزادی در بهارستان با پدیداری ابر تیره خشونت‌ورزی همراه شد. گویی که تیر، ماهِ بارش خون در بهارستان بود: 2 تیر 1287 [روز به توپ بستن مجلس]؛ 27 تیر 1288 [روز فتح تهران]؛ 23 تیر 1330 [درگیری خونین میان هواداران حزب توده و مخالفان این حزب] و حالا 30 تیر 1331.(برگرفته از کتاب میدان بهارستان، نوشته حمیدرضا حسینی، انتشارات گهگاه، چاپ اول: ۱۴۰۴)🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon

💠نقد موزه از نگاه مخاطب-۱۳🔹تعطیلی موزه‌ها؛ ناخواسته یا از خداخواسته؟🖌حمیدرضا حسینی🔘موزه‌های ایران که بیشترین، بزرگ‌ترین آن‌ها به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی وابسته‌اند، در خلال وقایع خونبار دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌تدریج تعطیل شدند و با آغاز جنگ چهل روزه، به‌تمامی از فعالیت بازماندند. آثار به نمایش درآمده نیز برچیده و به مخازن منتقل شدند. اصابت موشک به نزدیکی کاخ گلستان و تخریب شدید بخش‌هایی از این کاخ و اتفاق‌های مشابه برای کاخ چهلستون اصفهان یا موزه باستان‌شناسی سنندج نشان داد که موزه‌ها و آثارشان تا چه حد در برابر مخاطرات ناشی از جنگ آسیب‌پذیرند. جنگ هنوز به پایان نرسیده و هرلحظه ممکن است بمباران وسیع شهرهای ایران از سرگرفته شود. بنابراین، نمی‌توان ریسک کرد و آثار موزه‌ها را دوباره به تالارهای نمایش بازگرداند. 🔘با این حال، می‌توان پرسید که آیا وظایف موزه‌ در نمایش فیزیکی آثار خلاصه می‌شود و اگر چنین کاری ممکن نباشد، مأموریت موزه در ارتباط با مخاطب پایان‌یافته تلقی می‌شود؟ آیا نمی‌توان در دنیای امروز، با روش‌ها و ابزارهای متنوع و متکثری که برای معرفی آثار موزه‌ای وجود دارد، آن‌ها را بدون نمایش فیزیکی معرفی کرد؟ دم دست‌ترین روش، ایجاد بستر بازدید مجازی و معرفی آثار در وب‌سایت موزه‌هاست که نیاز به آن بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود اما اکثریت مطلق موزه‌های ایران (و تأکید می‌شود اکثریت مطلق) کوشش درخوری را در این‌باره صورت نداده‌اند. هم‌چنین، هیچ درگاه و میزخدمتی در بستر وب برای ارائه خدمات به دانشجویان و پژوهشگران ایجاد نکرده‌اند. 🔘آیا تجربه تعطیلی طولانی مدت موزه‌ها در زمان اپیدمی کرونا، موزه‌های ایران را مجاب نکرد که غیر از نمایش فیزیکی آثار، روش‌ها و بسترهای دیگری را نیز برای ارتباط با مخاطب تمهید کنند؟ در حالی‌که آن تجربه تلخ و البته ذی‌قیمت، وزارت آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها را بر آن داشت که بستر لازم را برای آموزش مجازی میلیون‌ها دانش‌آموز و دانشجو فراهم کنند و اکنون، همان بستر حداقلی، مانع از توقف کامل فعالیت مدارس و دانشگاه‌ها شده است. این‌که مشخصا وزارت م.گ.ص بستر مشابهی را برای تداوم فعالیت موزه‌ها در شرایط نامعمول فراهم نکرده، پرسشی است که پیش روی وزیر، معاون میراث فرهنگی، مدیرکل موزه‌ها و مدیران موزه‌های بزرگ قرار دارد. 🔘از این گذشته و جدا از تمهید بسترهای مجازی، آیا برگزاری رویدادهای مختلف نمی‌تواند بخشی از فرایند ارتباط موزه با مخاطب باشد؟ آیا همین‌که تالارهای نمایش بسته شدند، درِ موزه باید کلا تخته شود؟ بسیاری از موزه‌های ایران دارای محوطه وسیع (گاه به مساحت چند هکتار) یا سالن‌ها و آمفی‌تئاترها و دیگر فضاهایی هستند که می‌توانند میزبان طیف وسیعی از برنامه‌های فرهنگی مانند نشست‌های علمی، جلسات سخنرانی، نمایش فیلم، اجرای تئاتر و موسیقی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و از این قبیل باشند. اما در حالی‌که حتی کتابفروشی‌های سطح شهر نیز برگزاری رویدادهای فرهنگی را از سرگرفته‌اند، اکثریت موزه‌ها در خاموشی مطلق فرورفته‌اند. گفتنی است که در تهران، اندک موزه‌هایی که فعالیت خود را به‌درجاتی آغاز کرده‌اند، تحت اداره وزارت م.گ.ص نیستند و به نهادهای دیگری مانند وزارت فرهنگ و ارشاد، بنیاد مستضعفان یا شهرداری تعلق دارند. 🔘بگذریم از این‌که در شرایطی که دشمن به سرزمین ما هجوم آورده و شعار «نابودی یک‌شبه تمدن ایران» را سرداده و کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت آگاهی و همبستگی ملی است، موزه‌ها نمی‌توانند خود را از ماجرا کنار بکشند و نقش تماشاچی را بازی کنند؛ مگر آن‌که خود را در جایگاه نهادی تجمّلی برای پاسخ‌گویی به نیازهای تفنّنی ببینند که در این صورت، چنان‌که یکی از رؤسای پیشین سازمان میراث فرهنگی گفته بود، بیشتر زیبنده عنوان «گاوصندوق آثار عتیقه» هستند تا موزه به مثابه نهاد علمی، فرهنگی و آموزشی. 🔘با این وصف می‌توان گفت: تعطیلی موزه‌ها بر اثر جنگ، اگرچه در آغاز «ناخواسته» بود، اما گویی که ادامه آن برای شمارِ نه چندان اندکی از موزه‌ها «از خداخواسته» شده است! 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon