#پرسشهای_تاریخی پرسش:استاد یک سئوالی داشتم بعنوان یک قزلباش با اینکه قزلباش ها تا زمان زندیه حتی اف…
انتشار: 2026/08/20 10:59 UTCدریافت: 2026/08/20 13:56 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 13:56 UTC
#پرسشهای_تاریخی پرسش:استاد یک سئوالی داشتم بعنوان یک قزلباش با اینکه قزلباش ها تا زمان زندیه حتی افراد تاثیر گذاری در جامعه بودن ولی دیگه الان اثری ازشون نیست میتونین بگین دلیل اش چیه چون حتی از نظر جمعیتی قزلباش ها خیلی کم شدن خود قاجار ها خیلی قزلباش ها رو سرکوب کردن ولی اثری ازش نیست.___________________پاسخ:ما می دونیم که قزلباش ها از زمان صفویان در اثر حمایت از این خاندان به شدت در چهره سیاسی ایران پررنگ شدن و تا اواخر دوران قاجار و اوایل دوره پهلوی دیگه اون نقش سابق رو از دست دادن. به خصوص با به قدرت رسیدن رضاشاه و برنامه های مدرنیزاسیون و سپس سیاست های خلع سلاح عشایر که از طرف محمدرضاشاه دنبال شد. یک رابطه دوگانه جالب از زمان صفویان بین قزلباشان و خاندان شاهی وجود داشت. صفویان از طرفی چون به کمک این مریدان کلاه سرخ خودشون به قدرت رسیده بودن نمی تونستن اونا را کامل سرکوب کنن ولی از طرفی هم نمی تونستن اجازه بدن که قزلباش ها خیلی زیادی قوی بشن که به نوعی قدرت شاه رو تهدید کنن. بنابراین از همون زمان شاه اسماعیل صفوی دولت های ایرانی هر کدوم به شیوه خاص خودشون سعی کردن قزلباش ها را حذف کنن. خود خاندان صفوی قزلباش نبود، ولی افشاریان و قاجارها از قبایل قزلباش بودن. شاه عباس بزرگ خیلی در سرکوب قزلباشان نقش داست ولی نه اونقدر که به طور کامل اونا رو از صحنه سیاسی ایران حذف کنه. نادرشاه هم اگرچه از ایل افشار بود ولی در اواخر حکومتش به دست قزلباشان ترور شد و نشون میده شکاف بین اون و قزلباشان در حال افزایش بوده. کریم خان زند هم یا لر بود یا لک (بین مورخان اختلاف هست در این زمینه ولی هر چه هست قزلباش نبود) با این حال قزلباشان همچنان در دوره زند عامل مهمی بودن. ولی از بین اونها فقط ایل قاجار خیلی پرقدرت شده بود. بقیه ایلات خیلی تضعیف شده بودن. آقا محمد خان قاجار در تضعیف سایر ایلات قزلباش نقش مهمی ایفا کرد و جانشینانش این راه رو ادامه دادن و در نهایت این مسیر کاهش قدرت قزلباشان در زمان پهلوی تکمیل شد. نکته اصلی اینجاست که قزلباش ها در اصل اقوام ترکمان چادرنشین بودن ولی به مرور در ایران یکجانشین شدن. این یکجانشینی و زندگی در شهرها و روستاها هم در کاهش اون اصالت قومی و ایلی خیلی تاثیر داشت. کلاً در ایران هر چه زندگی شهرنشینی تقویت بشه، قوم گرایی و ایل گرایی تضعیف میشه و به جاش هویت های دیگه مثل هویت ملی پررنگ میشه. بنابراین تمامی حکومت ها در تضعیف قدرت قزلباشان نقش داشتن و تغییر سبک زندگی خود قزلباش ها هم در این زمینه تاثیر گذار بوده. _______جهت سفارش کتابهای 《فرمانروایان کوهستان》،《شوالیههای مسکین مسیح و معبد سلیمان》، «افسانه استر و مردخای»، 《خوداینامگ کتاب شاهان فارسی میانه》 و 《مانویت: دین باستانی ایرانشهر》یا شرکت در کلاس های زبان خصوصی به مدیر پیام دهید:@MortezaArabzadeh_@NagoftehayeTarikh@NagoftehayeTarikh@NagoftehayeTarikh@NagoftehayeTarikh