وقتی نخست وزیر شاه عباس، نزد شیخ بهایی، ریاضی می خواند شیخ بهایی (1030) برای رساله حاتمیه خود که در…
انتشار: 2026/06/29 08:20 UTC
وقتی نخست وزیر شاه عباس، نزد شیخ بهایی، ریاضی می خواند شیخ بهایی (1030) برای رساله حاتمیه خود که در دانش اسطرلاب است، مقدمه کوتاهی نوشته است. عنوان این رساله، حاتمیه، به نام حاتم بیک اردوبادی (م 1019)، اعتماد الدوله [نخست وزیر امروزی] شاه عباس اول است. مردی از اهالی اردوباد، که پدرش کلانتر آنجا بود، و نسلش به خواجه نصیر می رسید، و وقتی شاه عباس به آنجا رفت، وی را اعتماد الدوله خود کرد. بعدها اعقاب او در دستگاه اداری صفوی ماندند و به نصیری شهرت یافتند و آثاری از آنها برجای مانده که یکی از آنها منشآت سلیمانی از دوران شاه سلیمان است. شیخ بهایی در این مقدمه، می گوید حاتم بیک، نخست وزیر دولت شاه عباس، علاقه مند به خواندن درس ریاضی و اسطرلاب نزد وی بوده است، و چون رساله جامعی در این زمینه نبوده، شیخ این رساله را برای تدریس به او نوشته و نامش را حاتمیه گذاشته است. نفس این که نخست وزیر دولت صفوی، علاقه به دانش ریاضی و نجوم دارد، و تواضع کرده، نزد شیخ بهایی به تحصیل می پردازد، به نظرم امر جالبی است. علی الرسم وی که رساله را به نام اعتماد الدوله وقت نوشته از او ستایش کرده، خود را مخلص صمیمی او خوانده، و در پایان رساله هم متواضعانه خواسته است تا اگر اشتباهی در این من مرتکب شده، او را عفو نمایند.متن مقدمه به این شرح است:چون در این ولا خاطر ملکوت ناظر نواب قدسی القاب عالمیان مآب کافل مصالح الامم مخدوم اصحاب السیف و القلم محیی مراسم الجود و السخاء، مظهر آثار «إن الأسماء تنزل من السماء» اعتضاد الخلافة القاهرة الباهرة السلطانیة اعتماد الدولة العلیة العالیة الخاقانیة شمس فلک الوزارة و الحشمة و الشوکة و الرفعة و العظمة و الاقبال میرزا حاتم بیکا ـ ادام الله تعالی اقباله و ضاعف جلاله، بدان متوجه بود که در فن اسطرلاب که اشرف فروع علم ریاضی است خوض نموده، بعضی از رسائل آن را منظور نظر اکثیر اثر گردانیده، مطالعه فرمایند، و نزد این مخلص صمیمی محمد المشتهر ببهاءالدین العاملی ـ عفی الله عنه ـ بمباحثه و مذاکره آن علم اشتغال نمایند، و در میان آن رسائل، رساله ای نبود که بر کل مباحث و مطالب ضروری آن فن، محتوی و منطوی باشد، لهذا بخاطر فاتر رسید که با قصور بضاعت و عدم استطاعت رساله ای که بر کافه مقاصد ضروری این فن شریف محتوی و بر جمیع نفایس مطلب آن منطوی باشد، ترتیب نماید، و آن را به تحفه حاتمی موسوم سازد. توقع از اصحاب طبع سلیم آن است که ذیل اغماض بر زلل آن پوشند و به قلم عفو در اصلاح آن کوشند.@jafarian1964
پستهای تلگرام — نردبان فقاهت
✅ تدریس کتابِ فقهی «شرائع الإسلام- محقق حلی- کتاب الطهارة» 🔹 88 جلسه صوتی🎤 رضا حسینی#فقه#تدریس_شرایع@Nardebane_feghahat
نردبان فقاهت/ رضا حسینی – شرائع الاسلام 88🌹 تمَّ بحمد الله و منّه و فضله و توفيقه إتمام تسجيل دروس «كتاب الطهارة» من شرائع الإسلام يحسن جداً بعد هذا الكتاب دراسة «کتاب الصلاة» و سيشرع على بركة الله «كتاب الصلاة» إن شاءالله تعالی◾️ مجموع دروس کتاب الطهارة 88 درس✔️ و نسأل الله القبول بحق مولانا علی بن موسی الرضا (علیهالسلام)والحمد لله ربِّ العالمين. السبت - ١٤ ذوالقعده ١٤٤٤✍ رضا الحسینی@Nardebane_feghahat
✔️ تدریس کتابِ فقهی «شرائع الإسلام- محقق حلی- کتاب الطهارة» 88 🔹 مقصود از «ذَنوب» -به فتح الذال- چیست؟🔸 روایتی از عامّه در مورد تطهیر با ذَنوب🔹 عرب جاهلی و اوّلیات مسائل بهداشتی!🔸 أکل و شرب در آنیه ذهب و فضه 🔹 آنیه مفضّضه و مذهّبه🔸 «لا تأکل» ظاهر است در حرمت، و «لا بأس» صریح است در جواز. جمع عرفی چه چیزی را اقتضا میکند؟🔹 در استفاده از طلا و نقره جهت تزیین، تردّد است (بیان ادله طرفین)🔸 گاهی برخی استحسانات موجبِ «تقوّل علی الله» میگردد🔹 بحث بر سرِ ثمن و پول نیست (مسأله، تعبدی است)🔸 طهارتِ أوانی المشرکین🔹 استعمالِ جلود حیوانات 🔸 در جلود (به عنوانِ لباس مصلّی) دو چیز شرط است: الف) مذکّی. ب) مأکولیت🔹 دبّاغیکردن🔸 استعمالِ اوانیِ خمر🔹 ولوغ کلب 🔸 علی الأصح در مقابل کلامِ شیخ مفید، ابنجنید و ابنادریس است🔹 مراد از أحوط (در متن شرایع) احوط استحبابی است یا وجوبی؟#فقه#تدریس_شرایع@Nardebane_feghahat
✔️ تدریس کتابِ فقهی «شرائع الإسلام- محقق حلی- کتاب الطهارة» 87🔹 دو احتمال در ضمیر «غیره»🔸 سید المطهّرات «الماء»🔹 مطهّریت خورشید را مرحوم آیت الله سید محمد صدر نپذیرفته است (و کذلک مرحوم سید محمد باقر صدر و آیت الله فیاض)🔸 مثال برای منقولات و غیر منقولات🔹 حصیر و بوریا 🔸 قیدِ منفصل (مقیِّد منفصل)🔹 جَفاف باید مستند به شمس باشد، نه وزشِ باد🔸 استحاله از مطهّرات است🔹 اگر شک کنیم که استحاله شده یا نه، استصحاب میکنیم نجاست سابقه را🔸 مطهّریت أرض یا تراب؟!🔹 ماء الغیث🔸 غساله #فقه#تدریس_شرایع@Nardebane_feghahat
✔️ تدریس کتابِ فقهی «شرائع الإسلام- محقق حلی- کتاب الطهارة» 86🔹 بولِ صبی🔸 مُربیه که لباسش به بول صبی متنجس شده، چه هنگامی ثوبِ خودش را بشوید؟🔹 تطبیقِ اصول در بحثِ فقهی شرایع🔸 اگر مصلّی دو لباس دارد و میداند که یکی از آنها متنجس است، اما نمیداند کدامیک. وظیفه او چیست؟🔹 وجوب موافقت قطعیه🔸 الاشتغال الیقینی یستدعی البرائة الیقینیة🔹 موافقت قطعیه و موافقت احتمالیه🔸 فرمایش مرحوم ابنادریس (رضوان الله علیه)🔹 موافقت احتمالیه موجب فراغ ذمه نمیشود🔸 نظر شهید ثانی در مسالک الأفهام#فقه#تدریس_شرایع@Nardebane_feghahat
✔️ تدریس کتابِ فقهی «شرائع الإسلام- محقق حلی- کتاب الطهارة» 85🔹 علمِ اجمالی و علمِ تفصیلی🔸 احتیاط در شبهات محصوره🔹 علم اجمالی منجّز است 🔸 علمِ اجمالی به وجودِ خمر در احد الإنائین🔹 حرمت مخالفت قطعیه 🔸 وجوب موافقت قطعیه🔹 جافٌ علی جاف، طاهرٌ بلا خلاف🔸 برخورد ثوب و بدن انسان با «کلب و خنزیر و کافر» 🔹 المشروط عدمٌ عند عدم شرطه🔸 اگر ازاله نجاست انجام نداد، و عمداً یا سهواً رفت و نماز خواند، اعاده لازم است؟🔹 طهارات ثلاث (وضو، غسل، تیمم) شرط واقعی است یا شرط ذکری؟ طهارت ثوب و بدن از نجاست چطور؟#فقه#تدریس_شرایع@Nardebane_feghahat