بهگفتۀ او: «میخواستم دخترهای دیگر آن رنج را تجربه نکنند.»در آثار پارسیپور، بدن زن نه موضوعی حاشی…
انتشار: 2026/07/05 05:03 UTC
بهگفتۀ او: «میخواستم دخترهای دیگر آن رنج را تجربه نکنند.»در آثار پارسیپور، بدن زن نه موضوعی حاشیهای، بلکه یکی از میدانهای اصلی کشمکش میان سنت، مذهب، قدرت و آزادی است. منتقدان ادبی بارها اشاره کردهاند که او از نخستین نویسندگان ایرانی بود که تابوهای مربوط به جنسیت و بدن زن را به شکلی آشکار و بیپروا وارد ادبیات داستانی فارسی کرد.تبعید و ادامهٔ نوشتندر میانهٔ دههٔ ۱۳۷۰، پس از سالها فشار امنیتی و ممنوعیت انتشار آثارش، پارسیپور ایران را ترک کرد و مقیم آمریکا شد. اگرچه بیشتر آثار مهمش را پیش از مهاجرت خلق کرده بود، اما او در تبعید هم به نوشتن و قلمزدن ادامه داد و آثاری چون «بر بال باد نشستن»، «آداب صرف چای در حضور گرگ»، «عقل آبی»، «شیوا» و «آسیه در میان دو دنیا» را منتشر کرد.او همچنین به حوزهٔ ترجمه هم وارد شد و آثاری از جمله کتابهایی دربارهٔ تاریخ و فرهنگ چین و رمان «صخرهٔ تانیوس» نوشتهٔ امین معلوف را به فارسی برگرداند.او در سالهای اقامت در آمریکا مدتی با برنامهٔ نویسندگان بینالمللی دانشگاه براون همکاری کرد و در سال ۲۰۱۰ دکترای افتخاری این دانشگاه را دریافت کرد. پارسیپور همچنین برندهٔ جایزهٔ هلمن-همت برای نویسندگان تحت آزار و از دریافتکنندگان شمار دیگری از جوایز بینالمللی ادبی و حقوق بشری بود.مخالف حکومت اما موافق تغییر از درونپارسیپور تا پایان عمر از منتقدان سرسخت سانسور، حکومت دینی و محدودیتهای تحمیلشده بر زنان در جمهوری اسلامی باقی ماند، اما در عین حال بر این باور بود که تغییر سیاسی باید به دست خود ایرانیان رقم بخورد.او در یکی از آخرین گفتوگوهایش گفته بود: «زنان ایران باعث سقوط جمهوری اسلامی خواهند شد.»به باور او، تغییرات عمیقی که در نگرش و شیوهٔ زندگی زنان ایرانی پدید آمده، مهمترین نیروی تحول اجتماعی در ایران است.میراث ماندگار شهرنوش پارسیپورتأثیر شهرنوش پارسیپور را نمیتوان تنها با شمار کتابها یا ترجمههای آثارش سنجید. او به نسلی از نویسندگان زن ایرانی جسارت داد تا دربارهٔ موضوعاتی بنویسند که پیشتر ناگفتنی تلقی میشد؛ از بدن و میل جنسی گرفته تا خشونت، قدرت، دین و آزادی.در تاریخ ادبیات فارسی، نام او در کنار نویسندگانی قرار دارد که داستاننویسی معاصر ایران را دگرگون کردند. اما آنچه پارسیپور را از بسیاری از همنسلانش متمایز میکند، آمادگی او برای پرداختن به ممنوعهترین موضوعات، حتی به بهای زندان، سانسور و تبعید بود.از همین رو، با وجود ممنوعیت رسمی، کتابهای او سالها بهصورت زیرزمینی در ایران دستبهدست شد و بر نسلهای متوالی از نویسندگان و خوانندگان ایرانی اثر گذاشت. این میراثی ماندگار است که با درگذشت او نیز زنده خواهد ماند.@nedaeziran




