🎬 نگاهی تاریخی و اعتقادی به سرزمینهای فارس1⃣ سرزمینهای ایران در طول تاریخ، تحت حاکمیت امپراتوریه…
انتشار: 2026/08/15 10:19 UTCدریافت: 2026/08/17 04:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 04:20 UTC
🎬 نگاهی تاریخی و اعتقادی به سرزمینهای فارس1⃣ سرزمینهای ایران در طول تاریخ، تحت حاکمیت امپراتوریهای مختلفی قرار داشته و ادیان گوناگونی در آن رواج داشته است. از جمله مهمترین آنها عبارتند از:[سال ۱ هجری قمری = سال ۶۲۲ میلادی]؛1] امپراتوری آخمینیه [۵۵۰-۳۳۰ قبل از میلاد]؛ از خراسان تا مصر و ترکیه و دین آنها زردشتی [مجوسی] بوده است.2] امپراتوری سلوکی [۳۱۲-۶۳ قبل از میلاد]؛ که هلنستی [یونانیت، فرهنگ یونان باستان] را با ادیان ایرانی تلفیق کردند.3] امپراتوری ساسانی [کسراییان] [۲۲۴-۶۵۱ میلادی]؛ در خراسان، ایران، عراق و بخشهایی از شام، ترکیه و ارمنستان، دین آنها زردشتی بود. سقوط آنها در نبرد قادسیه در سال ۶۳۶ میلادی آغاز شد و پایتختشان مدائن را از دست دادند.⏹ خداوند متعال میفرماید: غلبت الروم فی ادنی الارض وهم من بعد غلبهم سیغلبون.1- سال ۶۰۵ میلادی، نبرد ارکسامون؛ در نزدیکی شهر رها [شمال شام] رخ داد و فارسها رومیها را شکست دادند.2- سال ۶۱۳ میلادی، نبرد انتاکیه؛ با پیروزی فارسها به پایان رسید و انتاکیه تا دمشق و اذرعات [درعا امروزی] سقوط کرد.3- سال ۶۱۴ میلادی، شهر قدس به دست فارسها و یهودیان شورشی علیه بیزانسیها افتاد و شهر غارت شد.4- سال ۶۲۱ میلادی، مصر به دست فارسها افتاد و آنها کنترل جزایر در دریای اژه را نیز به دست گرفتند و حتی قسطنطنیه را تهدید کردند.5- سال ۶۲۲ میلادی، هرقل، امپراتور روم، یک عملیات نظامی در آناتولی آغاز کرد و پیروز شد. این، آغاز سلسله پیروزیهای رومیان بود.6- سال ۶۲۷ میلادی، نبرد نینوا؛ رومیان پیروزی بزرگی کسب کردند و پس از آن، پیروزیهایشان ادامه یافت تا به پایتخت رسید. این نبرد باعث شد که ابوبکر صدیق، یکی از اصحاب پیامبر، برای کفار قریش شرطی بگذارد (در زمان نزول سوره روم). این داستان مشهور است.2⃣ فتح اسلامی سرزمینهای فارس در زمان خلفای راشدین:1= خلافت صدیق [۱۱-۱۳ هجری]؛ در این دوره، جنگهای ارتداد رخ داد و سپس مسلمانان به سمت سرزمینهای روم و فارس حرکت کردند.در سال ۱۲ هجری، نبرد کاظمه [شمال کویت] بین مسلمانان و فارسها رخ داد. این اولین نبرد بین آنها بود. این نبرد با قطع سر هرمز، فرمانده فارس آغاز شد، هنگامی که با خالد بن ولید فرمانده مسلمانان به مبارزه پرداخت. این نبرد، دروازه فتوحات بود.2= فتوحات در سرزمینهای فارس در زمان خلافت فاروق [۱۳-۲۳ هجری]؛1- در سال ۱۳ هجری، نبرد پل رخ داد. این، تنها نبردی بود که مسلمانان در برابر فارسها شکست خوردند و هزاران نفر از آنها شهید شدند.2- فاروق دستور داد که بصره ساخته شود تا محل سکونت مجاهدان، محل استراحت و ذخیرهسازی تجهیزات آنها باشد و برای یک نبرد سرنوشتساز با فارسها آماده شوند.3- در سال ۱۵ هجری، نبرد قادسیه [۴۰۰ کیلومتر شمال غربی بصره و ۳۰ کیلومتر جنوب غربی کوفه] رخ داد.4- چند ماه پس از قادسیه، مدائن فتح شد.5- در سال ۱۷ هجری، نبرد جلولا رخ داد که به دلیل غنیمتهای فراوان، "فتح الفتوح" نامیده شد.6- در سال ۱۷ هجری، مسلمانان کوفه را ساختند و چندین بار اهواز [خوزستان] را فتح کردند، اما هر بار آنها شورش میکردند.7- در سال ۲۰ هجری، تستر فتح شد و هرمزان، یکی از فرماندهان ایرانی، به حکومت عمر رضایت داد. این، دورترین نقطهای بود که مسلمانان در زمان فاروق به آن رسیدند.3= فتوحات در سرزمینهای ایران در زمان خلافت عثمان [۲۳-۳۵ هجری]؛1- در سال ۲۴ هجری، همدان و ری فتح شدند.2- در سال ۲۷ هجری، ارجان [بهبان] و دارابجرد [داراب] فتح شدند.3- در سال ۲۹ هجری، حلوان [سرپل ذهاب]، اصفهان، کرمان و تمام آبادیهای سیستان [شرق ایران، هرات، زرنج، بست و سرخس] فتح شدند. مردم سرخس، مرو و بلخ [مزار شریف] درخواست صلح کردند و بنابراین، با صلح فتح شدند.4- در سال ۳۰ هجری، طبرستان [تعداد زیادی آبادی در شمال ایران با کوههای صعبالعبور] با صلح فتح شد. حاکمان آن، در ازای پرداخت جزیه بر آن باقی ماندند، اما بارها عهد خود را نقض کردند. بنابراین، آنها محاصره شدند، مردانشان کشته شدند و فتح شدند. آخرین باری که طبرستان فتح شد، در سال ۱۴۱ هجری بود.🛑 نکات:1- پس از نبرد قادسیه، دولت فارس از نظر نظامی سقوط کرد. بنابراین، بیشتر فتوحات پس از آن، با صلح با مردم محلی انجام شد. این موضوع در فتح سیستان و خراسان مشهود است، یا در صورت عدم پذیرش اسلام و پرداخت جزیه، به زور فتح میشد.2- خراسان در مراحل مختلف در زمان عثمان فتح شد و سپس قتیبه بن مسلم در سالهای ۸۶-۹۶ هجری، در زمان امویان، فتح آن را تکمیل کرد.3- فتوحات از زمان شهادت عثمان در سال ۳۵ هجری تا شهادت ابن زبیر در سال ۷۳ هجری متوقف شد. برخی از اقوام، عهد خود را نقض کردند و عربها به جای آموزش اقوام دیگر، به خود مشغول شدند. این باعث شد که برخی از تصورات جاهلی آنها حتی پس از اسلام نیز باقی بماند.👇👇👇