3⃣ فتوحات در سرزمینهای فارس در زمان امویان:قتیبه بن مسلم، فتوحات اسلامی را در شرق [سرزمینهای ماور…
انتشار: 2026/08/15 10:20 UTCدریافت: 2026/08/17 04:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 04:20 UTC
3⃣ فتوحات در سرزمینهای فارس در زمان امویان:قتیبه بن مسلم، فتوحات اسلامی را در شرق [سرزمینهای ماوراء النهر] در زمان امویان از سر گرفت.1- در سال ۸۶ هجری، قتیبه، بلخ را فتح کرد. بلخ، مرکز اصلی فلاسفه خراسان بود و محل گردهمایی فلاسفه از سراسر جهان بود.2- در سال ۸۶ هجری، قتیبه، بخش جنوبی منطقه طخارستان [جنوب رود جیحون] را فتح کرد.3- در سالهای ۸۷-۹۱ هجری، قتیبه از رود جیحون عبور کرد و بیکند را فتح کرد و منطقه سغد را فتح کرد و بخارا را محاصره کرد تا آن را با صلح فتح کرد.4- در سالهای ۹۱-۹۳ هجری، قتیبه، سمرقند، خوارزم و دیگر شهرها را محاصره کرد تا اینکه آنها را با صلح فتح کرد.5- در سالهای ۹۴-۹۶ هجری، فرغانه را فتح کرد، به سمت کاشغر [ترکستان شرقی] حرکت کرد و امپراتور چین را مجبور کرد که جزیه بپردازد.4⃣حاکمان سرزمینهای فارس در زمان عباسیان:1- تمام سرزمینهای ایران تحت سلطه دولت عباسی قرار گرفت تا زمانی که هارون الرشید درگذشت.۲- هارون رشید توصیه کرد که پس از او پسر بزرگش امین حکومت کند و پسرش مأمون، پس از امین. او مأمون را به خراسان فرستاد. وقتی امین به حکومت رسید [۱۹۳-۱۹۸ هجری قمری]، مأمون را از جانشینی خلع کرد و قصد داشت پسرش موسی که هنوز کوچک بود، به عنوان جانشین معرفی کند. اما مأمون این خلع را نپذیرفت و بیعت بزرگی از مردم خراسان گرفت، سپس ارتش خود را به سمت بغداد فرستاد. ارتش امین و مأمون در ری [یک منطقه در نزدیکی تهران امروزی] به هم رسیدند و نبردی در ری رخ داد که ارتش مأمون در آن پیروز شد. سپس ارتش مأمون به بغداد حمله کرد، بغداد را تصرف کرد، امین را کشت و پس از سه سال جنگ، بر دولت مسلط شد [۱۹۵-۱۹۸ هجری قمری].۳- مأمون در [۱۹۸-۲۱۸ هجری قمری] به حکومت رسید و به اسد بن سامان پاداش داد و یک امارت برای او اعلام کرد و با او مشورت میکرد و در تصمیمات مهم خود از او نظر میخواست. او از معتزله و جهمیه حمایت کرد و بعد از مشورت با آنها، اقدام به محنت خلق قرآن کرد. وقتی که حکومت عباسی ضعیف شد، سامانیان حکومت خود را اعلام کردند [سالهای ۲۰۴-۳۹۰ هجری قمری]. اسد بن سامان از خانوادهای فارسی بود که قبل از اسلام بر سرزمینهای فراتر از (ماوراءالنهر) حکومت میکردند و با چینیها ارتباط داشتند. مسلمانان در فتح این سرزمینها در سال ۹۲ هجری قمری با مشکل بزرگی روبرو شدند، زیرا از چینیها کمک گرفته بودند. حتی پسر نصر سامانی با دختر امپراتور چین ازدواج کرد، پس از اینکه امپراتور دخترش را به او پیشنهاد داد [سال ۳۳۱ هجری قمری].۴- مأمون به خراسان رفت و با جهمیه در مورد اعلام عقیدهی خلق قرآن مشورت کرد و آنها او را تشویق کردند. او در سال ۲۱۲ هجری قمری این عقیده را اعلام کرد که تقریباً باعث فتنه و آشوب شد. او تا سال ۲۱۸ هجری قمری از اعلام این عقیده خودداری کرد، سپس آن را اعلام کرد و علما را با آن امتحان میکرد. هر کسی که پاسخ مثبتی نمیداد، زندانی یا کشته میشد. امام احمد و گروهی از همراهانش در این امتحان ثابت قدم ماندند. مأمون در سال ۲۲۰ هجری قمری درگذشت، پس از اینکه معتصم را به امتحان کردن آنها توصیه کرد.۵- معتصم بن رشید به حکومت رسید [۲۱۸-۲۲۷ هجری قمری] و در دوران او، محمد خلق قرآن شدت گرفت و امام احمد دو سال و نیم زندانی شد. سپس او را آزاد کردند، اما به شرطی که در خانهاش بماند [حبس خانگی]. او تا زمان مرگ معتصم در این وضعیت باقی ماند.۶- واثق بن معتصم به حکومت رسید [۲۲۷-۲۳۲ هجری قمری] و راه فتنه را در پیش گرفت، به طوری که حتی امامان جماعت و مؤذنها را نیز امتحان میکرد.۷- سپس متوکل بن معتصم به حکومت رسید [۲۳۲-۲۴۷ هجری قمری] و سنت را آشکار کرد و پس از ۱۴ سال، امتحان و محنت مذکور را از مردم برداشت.۸- اعلام حکومت سامانی، حکومت طاهریه [۲۰۵-۲۵۹ هجری قمری] را تشویق کرد تا حکومت خود را اعلام کنند. آنها به عقاید سلف (پیشینیان) پایبند بودند.۹- حکومت سامانی [۲۰۴-۳۹۰ هجری قمری] به حساب حکومت طاهریه و سایر حکومتها گسترش یافت.۱۰- حکومت صفاریه [۲۵۴-۲۹۰ هجری قمری]، مانند بسیاری از پادشاهان، به عقاید اهمیت نمیدادند، اگرچه به مذهب شیعه اسماعیلی گرایش داشتند.۱۱- حکومت غزنوی [۳۵۱-۵۸۲ هجری قمری]. طولانیترین دوره حکومت متعلق به محمود غزنوی بود [۳۸۹-۴۲۱ هجری قمری]. او به اهل حدیث و کرامیه گرایش داشت و دستور داد که در منبرها، اهل بدعت لعنت شوند. این شامل اشاعره نیز میشد. او برخی از مبلغین فرقههای دیگر را در سال ۴۱۳ هجری قمری به قتل رساند.