«نظر دکتر صدیقی دربارۀ رفراندوم مصدق»صدیقی، وزیر کشور دولت مصدق ، یعنی کسی که قرار بود رفراندوم ر…
انتشار: 2026/08/20 05:31 UTCدریافت: 2026/08/20 08:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 08:45 UTC
«نظر دکتر صدیقی دربارۀ رفراندوم مصدق»صدیقی، وزیر کشور دولت مصدق ، یعنی کسی که قرار بود رفراندوم رو برگزار کنه و نایب نخستوزیر، از جمله مخالفان رفراندوم بود و دلایل حقوقی هم برای این نظر داشت. صدیقی در سال ۱۳۶۶ در نامهای به همایون کاتوزیان دیدگاه خودش رو شرح داده. صدیقی به صراحت میگه : «من با رفراندوم... موافقت نداشتم». به این دلیل که معتقد بود با انحلال مجلس با توجه به «نقایص قانون اساسی و به حکم سوابق در تاریخ مشروطیت» در صورت عدم وجود مجلس شاه میتونست مستقیماً عزل و نصب نخستوزیر رو انجام بده. در واقع این همون حرفیه که سنجابی ادعا میکنه قبل از برگزاری رفراندوم به مصدق گفته بوده؛ در یک کلام: «اگر مجلس منحل بشه، شاه شما رو عزل میکنه». مصدق اما فکر میکرد شاه جرئت این کار رو نخواهد داشت.اما حالا دقیقاً ببینید صدیقی، وزیر کشور مصدق، چه توضیحاتی داده:پیشوای فقید فرمود... من مجلس را منحل میکنم. گفتم چطور؟ گفتند با رفراندوم. من گفتم جناب آقای دکتر، جنابعالی سالها عضو پارلمان بودهاید و شهرت نام بلندتان بیشتر از راه نمایندگی در پارلمان حاصل شده است. انتخابات مجلس فعلی در زمان زمامداری جنابعالی صورت گرفته و نسبت به آن اظهار خوشبینی کردهاید. حالا با نقایض قوانین اساسی و وجود سوابق که در حقوق اساسی و تاریخ مشروطیت ایران هنگام فترتهای متوالی و ممتد [= یعنی عدم وجود مجلس] حکمِ رسم و عادت پیدا کرده، آیا انحلال مجلس را که در آن اکثریت دارید، از راه اجرای رفراندوم از حیث مصالح داخلی و خارجی به صلاح مملکت میدانید؟ اگر پس از انحلال مجلس، شاه نخستوزیر دیگر انتخاب کند، چه میکنید؟ فرمود: شاه جرئت این کار را ندارد... گفتم اگر تصمیم به رفراندوم دارید... اجازه فرمایید که استعفای خود را تقدیم دارم.مصدق در دوازدهم و نوزدهم مرداد سیودو رفراندوم غیرقانونیش رو به شیوۀ غیرقانونی برگزار کرد. و اعلام کرد ۹۹ درصد شرکتکنندگان به انحلال مجلس رأی داده بودند (در حالی که بسیاری رفراندوم رو تحریم کرده بودند). شاه حکم انحلال پارلمان رو امضا نکرد و با توجه به اینکه عملاً مجلس متلاشی شده بود، در بیستودوم مرداد حکم عزل مصدق و نصب زاهدی رو صادر کرد. وقتی این حکم به دست مصدق رسید به این حکم اعتنا نکرد و خودش و یارانش صبح بیستوپنجم مرداد ادعا کردند شاه خواسته کودتا کنه.


